Partij premier Frederiksen levert fors in bij Deense verkiezingen, nog wel grootsteOndanks fors zetelverlies is de partij van de Deense premier Mette Frederiksen opnieuw als grootste partij uit de bus gekomen bij de parlementsverkiezingen. De rechts-populistische Deense Volkspartij boekt de grootste zetelwinst.
Het is nog maar de vraag of de 48-jarige sociaaldemocraat kan doorgaan als premier. Met alle stemmen geteld is duidelijk dat Socialdemokratie zo'n twintig procent van de stemmen heeft gekregen. Dat is het slechtste resultaat in ruim een eeuw.
![1152x864a.jpg]()
De Dansk Folkeparti groeit in het parlement van 5 naar 16 zetels. Daarmee is de partij goed voor bijna een op de tien stemmen bij deze verkiezingen.
In Denemarken werkten partijen tot aan de vorige verkiezingen vaak samen in twee kampen: een links en een rechts blok. De huidige regering is een middenkabinet en de verwachting is dat de nieuwe coalitie dat ook zal zijn, maar dan met meer partijen.
Nu zowel het linkse als het rechtse blok te weinig zetels heeft voor een meerderheid, zal één partij een beslissende rol gaan spelen bij het vormen van een coalitie: de Gematigden. De partij van oud-premier en huidig buitenlandminister Lars Løkke Rasmussen hoort bij geen van beide blokken en kan bepalen wie een meerderheid krijgt.
'Liefst een centrumregering'Rasmussen heeft tijdens de campagne duidelijk gemaakt dat hij het liefst een centrumregering vormt, met partijen uit zowel het linkse als het rechtse blok. De huidige regering was ook zo'n samenwerking, hoewel die niet populair was onder de Denen. De huidige coalitiepartijen hebben daarom ook ingeleverd deze verkiezingen.
Het is daarom onzeker of Frederiksen kan beginnen aan een derde termijn als premier. Volgens analisten schreef ze de verkiezingen, die voor later dit jaar gepland stonden, vervroegd uit omdat ze recent aan populariteit had gewonnen door haar rol in de spanningen rond Groenland en de Verenigde Staten.
Correspondent Scandinavië Rolien Créton:"Dit is een historisch verlies. Traditioneel gezien zijn de sociaaldemocraten in Denemarken een machtspartij, maar de afgelopen vier jaar hebben ze in een regering gezeten met twee liberale partijen. In die periode hebben ze veel linkse kiezers verloren.
Je zou kunnen zeggen dat ze verkeerd hebben gegokt. Frederiksen heeft te veel gerekend op het 'Groenland-effect'. Veel Denen vonden dat ze het heel goed deed tijdens de Groenland-crisis, waarbij ze zich verzette tegen de Amerikaanse president Trump, die Groenland wilde inlijven. De sociaaldemocraten stegen ook in de peilingen en dat was ook de reden dat Frederiksen vervroegd verkiezingen uitschreef.
Te rechtsMaar veel linkse kiezers vinden dat de sociaaldemocraten te rechts zijn geworden; op het thema migratie, maar ook in het economische beleid. Frederiksen heeft wel geprobeerd om deze kiezers tijdens de verkiezingscampagne terug te winnen. Zo pleitte ze voor een miljonairsbelasting voor de allerrijksten en wil ze het pensioen uitbreiden voor zware beroepen.
Toch zijn kiezers van de sociaaldemocraten naar de socialistische partij overgestapt. Achteraf bezien was het misschien beter geweest om te wachten met het uitschrijven van de verkiezingen.
Sleutel ligt bij RasmussenDe macht ligt nu bij de huidige buitenlandminister Rasmussen. Hij is van een kleine sociaalliberale partij, en is in populariteit gestegen door de Groenlandcrisis. Hij ging toen naar Washington om met de Amerikaanse vicepresident JD Vance te praten en heeft daarmee veel respect van de Denen gewonnen.
Zijn partij is pas vier jaar geleden opgericht en het doel was om de traditie van 'blokpolitiek' te doorbreken, waarbij partijen voorafgaand zeggen met wie ze samen willen werken na de verkiezingen.
Bij de vorige verkiezingen lukte het hem al om een middenkabinet samen te stellen. Daar zijn verschillende mogelijkheden voor; het zal in ieder geval een coalitie met de sociaaldemocraten zijn, maar dat kan zowel met rechtse als met linkse partijen."