Verouderde kademuren gaan gemeenten miljarden extra kosten

quote:

Verouderde kademuren gaan gemeenten miljarden extra kosten: risico’s op instorting, scheuren en gaten in hele land
Joost Lammers & Kimo Demoed | 17 maart 2026

Een forse financiële tegenvaller voor gemeenten dreigt. Een groot deel van de kademuren is in slechte staat. Het mogelijke gevolg: risico's op verzakken en instorten. De vernieuwing gaat miljarden euro's extra kosten, blijkt uit onderzoek van EenVandaag.

Voor het herstel en vernieuwing van verouderde kademuren is de komende tientallen jaren vele miljarden euro's extra nodig, zo blijkt uit nieuw nog ongepubliceerd onderzoek. Dat is een enorme kostenpost waar tot nu toe geen rekening mee was gehouden. De rekening komt vooral bij gemeenten - en beperkt bij de provincies - terecht. Dit geld is snel nodig, want het grootste deel van dit bedrag moet al worden uitgegeven in de komende tien tot twintig jaar.

Extra miljardenstrop
Dat komt nog bovenop de 261 miljard die het herstel en vernieuwing van alle infrastructuur, inclusief rioleringen, zou gaan kosten volgens een schatting van TNO uit 2023. Maar bij die inschatting waren de kademuren nog niet meegerekend en in het nieuwe onderzoek wel.

"De kosten voor vervanging van damwanden/kademuren zullen daardoor naar verwachting fors stijgen", bevestigt het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat namens minister Vincent Karremans in een reactie op vragen van EenVandaag. Volgens meerdere bronnen gaat het om 16 miljard euro extra. Het ministerie zegt dat dat bedrag nog niet zeker is. Het levert in elk geval een extra miljardenstrop op voor de gemeenten. Onduidelijk is of in het nieuwe onderzoek nog meer extra kosten naar boven zijn gekomen.

Ineenstortingen, gaten in het wegdek, scheuren en scheefzakken van de kade. Dit zijn de gevolgen die nu al zichtbaar zijn op bijvoorbeeld Urk en Terschelling. Beiden vragen financiële hulp van het kabinet voor het herstel van hun havenkades. Dit speelt al op vele locaties en dreigt in heel het land.

Einde levensduur
Nederland kent ruim 1.500 kilometer kademuren en die moeten bijna allemaal vervangen worden. "Een groot, maar in precieze aantallen onbekend deel hiervan is einde levensduur. Dit is deels het gevolg van achterstallig onderhoud en deels ouderdom", zegt Mandy Korff. Zij werkt bij kennisinstituten Deltares en de TU Delft en is expert op het gebied van kademuren en geotechniek.

De hersteloperatie duurt tientallen jaren. Korff: "Ik denk dat het vaker tot schade en overlast gaat leiden, ook omdat het moeilijk te voorspellen is wanneer een kade echt gaat bezwijken." Daarbij speelt nog een rol dat het niet altijd duidelijk is wie de eigenaar is en daardoor niemand verantwoordelijkheid neemt voor het onderhoud.

Overzicht van risicolocaties ontbreekt: niet alles is onveilig
In de zoektocht van EenVandaag naar een overzicht van risicolocaties en financiële gevolgen voor gemeenten wordt duidelijk dat dat overzicht er niet is. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) laat weten het niet in kaart te hebben. Dat gold dus ook voor de kosten voor de vernieuwing van de kademuren, waar vele miljarden euro's extra voor gevonden moeten worden, blijkt nu uit het onderzoek van EenVandaag.

Volgens Korff kan niet alles tegelijk worden vervangen, vanwege de omvang. Daarom is het belangrijk om te kijken welke kademuren nog even mee kunnen en welke gelijk moeten worden aangepakt. "Vernieuwen kost veel geld en zorgt voor overlast omdat er vooral in steden weinig ruimte is. We doen nu heel veel onderzoek om vast te stellen waar de echte risico's zitten, want het is lang niet altijd daadwerkelijk onveilig, veel constructies kunnen langer mee dan op papier gedacht."

Onderhoud te lang vooruitgeschoven
Niet alleen bij de kademuren, maar ook bij tunnels, viaducten en bruggen zijn er grote onderhoudsproblemen. EenVandaag berichtte daar de afgelopen jaren al over. Conclusie was elke keer en ook nu weer: het onderhoud is lang uitgesteld en heel veel jaren is er eigenlijk weinig geld besteed aan onderhoud, maar alleen aan nieuwbouw. "Daarnaast is er bij de bouw nooit bedacht dat ze zo lang zouden moeten functioneren", verklaart Korff.

De gevolgen zijn nu al te zien. In Amsterdam stortte een aantal jaar geleden een kademuur in, maar uit ons onderzoek blijkt dat dit inmiddels landelijk speelt. In de afgelopen jaren zijn er door het hele land voorbeelden van kademuren die instorten, scheuren of gaten hebben of scheef zijn gezakt. "Iedereen heeft hetzelfde probleem", zegt Korff.