Iedereen gaat erop achteruit door coalitieplannen

quote:

Door de plannen van D66, VVD en CDA daalt de verwachte koopkracht voor alle huishoudens. De lagere inkomens gaan er iets meer op achteruit dan hogere inkomens. De verslechtering komt vooral door het hogere eigen risico en de "vrijheidsbijdrage" voor defensie.

Dat blijkt uit de doorrekening van het coalitieakkoord die het Centraal Planbureau (CPB) vrijdag presenteert. Het CPB heeft daarvoor, op verzoek van de Kamer, onderzocht wat de plannen van de coalitie betekenen voor mensen en bedrijven.

Met die plannen gaat iedereen er iets meer op achteruit dan bij ongewijzigd beleid het geval zou zijn, ziet het CPB. De koopkracht neemt de komende vier jaar voor vrijwel iedereen licht toe, maar dus minder dan verwacht. Dat heeft onder meer te maken met het flink hogere bedrag dat richting defensie gaat. Dat geld moet ergens vandaan komen.

De coalitie haalt dat geld uit de zorg en sociale zekerheid, maar ook uit een lastenverzwaring voor iedereen (door de coalitie ook wel de "vrijheidsbijdrage" genoemd). Maar de rekening van die lastenverzwaring komt vooral bij de werkenden terecht, ziet het CPB. Bedrijven krijgen hier ook wel mee te maken, maar in mindere mate. Mensen met vermogen blijven buiten schot.

Door de plannen voor zorg en sociale zekerheid worden lagere inkomens harder geraakt dan hogere inkomens. De koopkracht van de laagste inkomensgroep blijft de komende vier jaar namelijk gelijk, terwijl de koopkracht van de hoogste inkomensgroep met 0,3 procentpunt toeneemt.

Hogere inkomens hebben baat bij nieuwe kindregeling
De lagere inkomens worden meer getroffen door het hogere eigen risico in de zorg dat de coalitie wil invoeren. Zij hebben over het algemeen namelijk meer zorgkosten, stelt het CPB. Bovendien neemt het bedrag aan zorgtoeslag, waar deze groep mensen gebruik van maakt, ook iets af.

De hogere inkomens hebben tegelijkertijd ook meer baat bij de nieuwe kindregeling. De coalitie wil de kinderbijslag en het kindgebonden budget in één regeling gieten, waarbij het vaste bedrag dat mensen krijgen wordt verhoogd en de variabele, inkomensafhankelijke bedragen verlaagd.

De berekeningen van het CPB hebben overigens betrekking op de gehele komende vier jaar. Het kan dus zijn dat bijvoorbeeld de koopkracht per jaar wel nog iets verschilt. Het CPB komt in maart met de nieuwe uitgesplitste cijfers.

Aantal mensen in armoede stijgt enigszins
Het CPB ziet verder dat het aantal mensen in armoede iets stijgt ten opzichte van de plannen van het kabinet-Schoof. Waar volgens de plannen van dat kabinet het aandeel mensen in armoede op 2,5 procent van de bevolking in 2030 terecht zou komen, stijgt dat met deze plannen naar 2,7 procent.

Het gaat hier vooral om mensen die nét tot de armoedegroep worden gerekend; het aantal mensen in diepe armoede verandert volgens het CPB nauwelijks.

Omdat D66, VVD en CDA een minderheidskabinet vormen, is de kans groot dat veel van de plannen in het coalitieakkoord nog aangepast en bijgestuurd gaan worden door oppositiepartijen. Dat is immers nodig om een meerderheid te halen.

Door onderwijsinvesteringen verbetert investeringsklimaat
Het CPB heeft ook onderzocht wat de effecten van de plannen zijn voor het investeringsklimaat, de klimaat- en stikstofcrisis en de wooncrisis. Op alle vier de thema's scoort de coalitie een voldoende, maar er is wel ruimte voor verbetering.

In het artikel hieronder leggen we uit dat de coalitie de eigen stikstofdoelen nog niet haalt, maar wel stappen in de goede richting zet. Dat geldt ook voor de klimaatplannen. Mede doordat er meer geld naar het onderwijs gaat, verbetert de kwaliteit van onze kenniseconomie en het zogeheten menselijk kapitaal. Dat is ook weer goed voor het investeringsklimaat.

Ook neemt het woningaanbod op de lange termijn licht toe. Subsidies gericht op betaalbare woningbouw, het ontsluiten van woningbouwlocaties en een lagere belasting voor woningcorporaties zorgen daarvoor. Alle plannen zorgen verder voor een lichte verbetering van het overheidssaldo. De staatsschuld loopt de komende vier jaar wel iets op.