Verwachte buien remmen droogte amper af, waterbeheerders nog niet bezorgd
Deel dit artikel
Roel Pauw
verslaggever
Sven Schaap
redacteur Klimaat
Het is al tijden kurkdroog in Nederland en ook de komende tijd ligt er weinig neerslag in het verschiet. Dit weekend wordt weliswaar regen verwacht, maar het neerslagtekort is nu zo groot dat die buien weinig soelaas zullen bieden, denkt ook het KNMI. Dit soort droogte is een van de extremen die horen bij een veranderend klimaat.
Waterbeheerders maken zich nog geen grote zorgen, maar houden de waterhuishouding scherp in de gaten. "Dit is de hartbewaking van het Nederlandse watersysteem", zegt Bas Boterman, voorzitter van de Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling, over de zogenoemde 'waterkamer' van Rijkswaterstaat in Lelystad. "Hier komt alle informatie samen om een goed beeld te krijgen van bijzonderheden waar we wat mee moeten."
Bijvoorbeeld hoogwater, of juist lage waterstanden, zoals nu. "Het heeft al geruime tijd niet geregend en het peil in de rivieren is vrij laag voor de tijd van het jaar, maar we hebben nog voldoende water om aan de vraag te voldoen", zegt Boterman. "Met een heel fijn stelsel van kanaaltjes, pompen en via de grote rivieren en het IJsselmeer hebben we de luxe dat we water naar allerlei plekken kunnen toebrengen, ook als het al een tijdje niet regent."
Op die manier krijgt Delfzijl in Noordoost-Groningen bijvoorbeeld water uit de Rijn. En in Zuid-Holland kan als het nodig is via een buis onder de Nieuwe Waterweg zoet water uit het Brielse Meer naar Delfland worden gepompt.
Veranderend klimaat
Waterbeheerders zijn door de recente droge zomers - nat 2024 uitgezonderd - met de neus op de feiten gedrukt: er moet meer gebeuren om de waterzekerheid te verbeteren, want dit soort extremen horen bij klimaatverandering. Dat begint bij de inrichting van het landschap. Beekjes zijn bijvoorbeeld ondieper gemaakt, zodat water minder snel wordt afgevoerd.
Beelden van de droogte in Nederland:
Sla de carrousel over
NOS Ooggetuige / Maddy Koster
NOS Ooggetuige / Anne-Marie van Iersel
NOS Ooggetuige / Diana Huntjens
Vorige slide
Volgende slide
Droogtescheuren in grond in de Rhoonse Grienden
Ook in Koudekerke is de droogte zichtbaar
Droog gras in Simpelveld
Verder wordt gekeken hoe de wateraanvoer naar het westen van het land toekomstbestendiger kan worden. "Zo probeer je het probleem van droogte uit te stellen. Als er nou echt te weinig water is, dan treedt de zogeheten verdringingsreeks in werking", legt Boterman uit. "Dat is een wettelijke afspraak die bepaalt welke watergebruikers voorrang krijgen en welke als eerste zullen worden gekort."
Verrassend genoeg staat onze drinkwatervoorziening niet bovenaan dat lijstje. "Het allerbelangrijkste is de stabiliteit van de waterkeringen, want ook dijken moeten we nat houden om te voorkomen dat ze instorten. Als die het begeven, hebben we weer een heel ander probleem."
Hoewel de noodmaatregelen nog beperkt zijn, wordt al wel het een en ander in gereedheid gebracht. De droogte kan zomaar nog langer aanhouden en erger worden. "De kans dat we een droge zomer krijgen is groot. We hebben nu echt een droge uitgangspositie", zegt klimaatexpert Peter Siegmund van het KNMI.
Havens in Twente
Bij de sluis in het Gelderse Eefde, net buiten Zutphen, is een grote installatie neergezet die sinds afgelopen vrijdag water uit de IJssel het Twentekanaal inpompt. Dat gaat met 4000 liter per seconde. Zo wordt het kanaal op peil gehouden en kan een groot gebied ten oosten van de IJssel worden bediend.
Sla de carrousel over
NOS
Roel Pauw / NOS
Vorige slide
Volgende slide
Bij de sluis in Eefde wordt bijgepompt om het Twentekanaal op peil te houden
Water dat het Twentekanaal in wordt gepompt om het kanaal op peil te houden
Verderop zijn allerlei aftakkingen naar kleinere waterlopen die belangrijk zijn voor de watervoorziening van de landbouw en de natuur. Maar het waterpeil in het kanaal is ook cruciaal voor de scheepvaart. Als het vervoer naar de havens in Twente stil zou komen te vallen, zou dat volgens Stefan Kuks van het Waterschap Vechtstreken een schadepost opleveren van een half miljoen euro per dag.
Kuks is ervan overtuigd dat droogte het nieuwe normaal is. De tijdelijke pompinstallatie die het Twentekanaal voedt met IJsselwater zou eigenlijk permanent moeten worden. "En dat gaan we ook doen. Samen met Rijkswaterstaat, de Rijksoverheid, twee provincies en drie waterschappen werken we aan een groot plan." Prijskaartje: tientallen miljoenen euro's.
Toch is ook daarmee niet het probleem opgelost, zegt Kuks. "Als het waterpeil in de IJssel of het IJsselmeer nog verder gaat zakken, dan komt er vanuit de landelijke waterverdeling alsnog een stop en dan heb je niets meer aan deze installatie. Dus je moet niet op dit ene paard wedden. Water besparen is ook heel belangrijk en daar kun je vandaag al mee beginnen."
Baby darling doll face honey