https://www.nrc.nl/nieuws(...)-de-taliban-a4171373Voor 210 dollar per maand waagden Afghaanse bewakers hun leven, nu staan ze op de dodenlijst van de TalibanSinds het vertrek van het Nederlandse leger uit Uruzgan, worden ex-bewakers vermoord. Beschermingsverzoeken worden afgewezen. „Nederlanders kregen een medaille. Wij niets.”
Nesar Ahmad Naeemi: „Soms wil ik niet meer horen over mensen die dood zijn. Maar nabestaanden blijven berichten sturen over wraakacties.” Foto Danil Niessen Telkens als Nesar Ahmad Naeemi (40) Facebook opent op zijn computer, zet hij zich schrap. Want hij kan er zomaar stuiten op een foto van een oud-collega, met een bebloed gezicht of met onheilspellend gesloten ogen. De afgelopen jaren vond hij meer dan eens van zulke doodsportretten van Afghanen die als bewakers voor de internationale troepen hebben gewerkt – net als hij. Ze zijn vermoord door de Taliban, die hen als collaborateurs beschouwen.
Naeemi gaf leiding aan de lokale bewakers, die onder meer door de Nederlandse krijgsmacht werden ingehuurd voor de beveiliging van militaire bases als Kamp Holland. Sinds hij in 2019 in Nederland verblijft, probeert hij bij te houden hoe het zijn oud-collega’s vergaat. „Soms wil ik niet meer horen over mensen die dood zijn”, verzucht Naeemi, die geregeld appjes krijgt uit Afghanistan. „Maar nabestaanden blijven berichten sturen over wraakacties van de Taliban.”
Sinds het vertrek van het Nederlandse leger uit de Afghaanse provincie Uruzgan in 2010, zijn vijftien medewerkers van de zogeheten Afghan Security Guards (ASG) vermoord. Dat blijkt uit Naeemi’s eigen naspeuringen via sociale netwerken en zijn kennissenkring in Afghanistan. Vluchtelingenwerk noemt de vijftien Afghanen in zijn onlangs verschenen jaarverslag.
De buitenring van Kamp Holland wordt bewaakt door de Afghan security guards (ASG’s). Foto Cynthia Boll In Afghanistan leven nu nog 96 oud-ASG-medewerkers, die eerder samenwerkten met Nederlandse militairen tijdens de missie in Uruzgan (2006-2010). Ze zijn bijna allemaal voormalige bewakers. Allemaal lopen ze gevaar, zegt Naeemi, zeker sinds de Taliban bijna twee jaar geleden in heel Afghanistan aan de macht kwamen: „Het is de verantwoordelijkheid van Nederland om hen nu te helpen.” Helpen om Afghanistan uit te komen, bedoelt hij, en hen vervolgens de kans te bieden om politiek asiel aan te vragen in Nederland.
Andere Afghaanse medewerkers hebben zulke hulp ook gekregen. Denk aan de tolken over wie na de snelle val van Kabul in augustus 2021 verhitte debatten werden gevoerd in de Tweede Kamer. Alleen worden van de groep achtergebleven ex-beveiligers die Naeemi nu nog in Afghanistan kent, de beschermingsverzoeken afgewezen, blijkt uit een inventarisatie van Vluchtelingenwerk.
Tegen dergelijke afwijzingen dient woensdag een rechtszaak van enkele Afghanen, onder wie zeven ASG’s die op Kamp Holland hebben gewerkt en in Deh Rawod. Deze bewakers hebben tijdens hun werk voor de Nederlandse krijgsmacht grote risico’s gelopen, zegt Naeemi: „Mijn mannen deden daar echt gevaarlijk werk.”
Kamp Holland
In een flatwoning in Driebergen, waar de salontafel vol zoete lekkernijen staat, pakt Naeemi zijn
laptop erbij. Hij heeft duizenden foto’s van zijn tijd op Kamp Holland. Met bewakers in de wachttorens („nauwelijks beschutting, zie je?”), de uitbetaling van de salarissen aan lange tafels („kijk maar naar die stapels dollars”) en veel groepsfoto’s. Op zo’n foto wijst hij telkens een andere man aan: „Hij heeft jaren geleden asiel gekregen. Hij is dood. Hij is daar nog en weet niet wat-ie moet doen. Over hem heb ik al lang niet meer gehoord.”
Nesar Naeemi lijkt ze allemaal te kennen. Als commandant beheerde hij het contract van Nederland met de ASG, registreerde hij de namen van de beveiligers die op Kamp Holland kwamen werken en hield hij de door hen gewerkte uren bij. Hij maakte afspraken met Nederland over de aanvoer van vooral voedsel en over het werkrooster. „Elke avond inspecteerde ik het kamp, bijvoorbeeld om te kijken of er geen spullen waren verdwenen”, vertelt hij. „Elke ochtend maakte ik een rapport van wat mijn mensen die nacht hadden gezien en stuurde dat naar de Nederlandse commandant.”
Nederland had met het bevel in Uruzgan ook de Afghaanse beveiligers overgenomen van de Amerikanen. Daarbij sloot Nederland zelf, zo staat in de eindevaluatie van de Nederlandse militaire missie in Afghanistan, opnieuw „contracten met de individuele leden en de commandant van de Afghaanse beveiligers” – met Naeemi dus. Defensie zegt niet precies te weten hoeveel beveiligers destijds zijn ingehuurd. Volgens Naeemi waren er aanvankelijk 140 beveiligers, maar liep dat aantal op tot uiteindelijk 240 doordat het kamp onder Nederland flink werd uitgebreid.
Beveiligers die nieuw werden aangenomen, moesten een schiettest afleggen. Ze kregen enkele dagen lang training voor de omgang met wapens. „Dat ging bij de Nederlanders heel anders dan bij de Amerikanen”, vertelt Naeemi. „Omdat Nederland niet veel munitie had mochten we veel minder schieten dan bij de Amerikanen.”
Vervolgens kregen de beveiligers een toegangspas. Daarvoor werden niet alleen hun persoonlijke gegevens opgeslagen op de computer, maar ook hun foto’s. Naeemi toont een foto van Afghaanse mannen die in een rij staan voor Nederlandse militairen aan een tafel. „Hier worden de portretfoto’s gemaakt. Ze moesten tijdens het fotograferen seconden lang in de camera kijken.”
Raketwerpers
Naeemi’s mannen werden ingezet „in de buitenste ring” van de militaire basis: op de wachttorens, en bij de hoofdpoort van Kamp Holland: „De Nederlanders zitten in het kamp zelf, waar het veel veiliger was.” De wachttorens waren vaak doelwit van de Taliban, die hen van veraf bestookten met raketwerpers (RPG’s). „De mannen in de wachttorens moesten daar dag en nacht zitten, met zijn vijven”, vertelt Naeemi. „Daar vang je als eerste de aanvallen op.”
De beveiligers begeleidden ook konvooien met materieel naar vooruitgeschoven posten waar Nederlandse militairen waren gestationeerd. Die konvooien werden geregeld aangevallen of de voertuigen reden over een bermbom. Dat laatste overkwam ook Naeemi’s vriend Jamaluddin Afghan, die tijdens het gesprek zwijgend naast hem zit op de bank. Hij verloor in 2007 zijn rechteronderbeen, toen de vrachtauto waarmee het kamp werd bevoorraad, over een bermbom reed. De Nederlanders hielden hem in dienst, in een administratieve functie. Hij werd later overgebracht naar Nederland en kreeg in 2022 politiek asiel.
De Afghaanse beveiligers namen die risico’s „voor het geld”, zegt Naeemi: „In Afghanistan waren er toen zeer weinig banen. Bovendien stonden de Nederlanders erom bekend dat zij elke maand op de dezelfde dag uitbetaalden, stipt.” Ze kregen 210 dollar per maand. Tegelijkertijd waren de bewakers zich ervan bewust dat de Taliban en hun sympathisanten hen zagen als de vijand, of als verraders.
Naeemi probeerde mannen van buiten Uruzgan in te zetten op de Nederlandse bases, om te voorkomen dat buren of bekenden hen aan het werk zouden zien en konden verklikken. Doordat de bewakers aan de poort stonden, en vaak maanden achtereen werkzaam waren op kamp, leerde de bevolking hen toch kennen.
Een bewaker werd tijdens zijn verlof, op familiebezoek in Kandahar, in 2009 door Talibanstrijders opgespoord en gedood. Naeemi hield dat nieuws verborgen voor zijn andere medewerkers, vertelt hij, om geen angst te zaaien. „Sommige bewakers bleven na verlof weg van de militaire basis. Dan bleek dat hun familie was bedreigd of dat zij zelf dreigbrieven kregen van de Taliban en niet meer aan het werk durfden”, vertelt hij. Als hij bij de Nederlandse leiding melding maakte van de bedreigingen van de bewakers, kreeg hij naar zijn zeggen te horen: „Maak je er niet druk om.”
Naeemi zelf kreeg ook bedreigingen van de Taliban en hun handlangers. In hetzelfde jaar werd zelfs zijn vader omgebracht, volgens Naeemi met een gif, en werd zijn familiehuis beschoten. De bedreigingen vermeldde Naeemi in 2015 in zijn eigen verzoek om overbrenging naar Nederland. Het duurde vier jaar voordat hij toestemming kreeg en met zijn gezin kon overkomen. „Het is geweldig hier. Mijn kinderen kunnen worden wat ze willen, advocaat of arts.”
Nu maakt hij zich ernstige zorgen over zijn voormalige collega’s. Bij hun machtsovername beloofden de Taliban „moderner en diverser” te zijn dan het regime dat zij in de jaren 90 instelden. Achtergebleven oud-personeel van de internationale missies hoefde niet te vrezen voor represailles, als zij zich wel registreerden bij de Taliban . „Natuurlijk moest je dat niet geloven”, schampert Naeemi.
Lees verder:
https://www.nrc.nl/nieuws(...)-de-taliban-a4171373