quote:
Nee. Toeristen komen om te ervaren, als ze al worden betrokken in een volksfeest. Ze zullen niet van tevoren of tijdens hun verblijf uitvoerig de achtergronden en theorieën bestuderen. Ze beschikken daarom over onvoldoende kennis voor een oordeel over een traditie. Hun reactie zal daardoor puur subjectief zijn.
Het is waar dat buitenstaanders die niet emotioneel betrokken zijn bij een traditie er een helderder oordeel over zouden kunnen geven, mits ze de traditie uitvoerig en vanuit alle perspectieven bestuderen. Dat is antropologie en het bestuderen van folklore op wetenschappelijke basis.
Het is veelzeggend dat een instituut als de VN, die dit onderzoek had kunnen initiëren, bij monde van Verena Shepard, al gelijk een ongefundeerde en gekleurde mening klaar had, waar aantoonbaar de meest basale kennis over het onderwerp ontbrak (... waarom moeten de Nederlanders twee santa clauses hebben, ze kunnen toch het niet-racistische kerstfeest vieren, dat is verder hetzelfde...).
Het probleem is eerder dat de achtergrond van de onderzoeker meestal een deel van de uitkomst bepaald, als je hypothese is, dat zwarte piet racisme is dan interpreteer je feiten veel makkelijker als bewijs voor je stelling. Dat is een wetenschappelijke valkuil, die bij goede wetenschappers bekend is.
Een ander probleem is dat de uitkomst van een onderzoek naar zwarte piet in Nederland niet geaccpteerd zal worden, omdat het onherroepelijk een van beide partijen in het gelijk stelt en daarmee de onderzoeker de schijn van partijdigheid geeft. Zelfs als de uitkomst genuanceerd is en geen duidelijke stellingname heeft, zullen de details uitvergroot worden, uit hun context worden gerukt en als wapen voor het eigen gelijk worden gebruikt. Kortom: zodra de objectieve onderzoeker een conclusie publiceert, wordt hij niet meer als objectief gezien. In elk geval niet door de beide pietenkampen.
Wat je ook krijgt zijn de Sunny Bergman-tafrelen: een persoon verkleed als zwarte piet in een buitenlands park zetten en dan vragen of het racistisch is. Krijg je een objectief oordeel over zwarte piet? Natuurlijk niet. De toevallige voorbijganger weet niet wat hij ziet. Het is niet eens Zwarte Piet, want iemand verkleed als Zwarte Piet buiten de context van het feest ìs simpelweg geen Zwarte Piet, buiten de culturele context verliest Zwarte Piet zijn betekenis en is het niet meer dan een raar verkleed persoon. Dat is zo'n beetje de antropologie 101.
Dus als je toeristen die enigszins geïnteresseerd zijn in folklore en cultuur een objectief oordeel wilt laten vormen, moet je ze goed voorlichten. Ze moeten de context van cultuur en feest kennen voor ze hun oordeel vormen. Bovendien moeten ze in staat zijn hun eigen (culturele) vooroordelen buiten beschouwing te laten, wat moeilijk kan zijn, juist omdat racisme buiten Nederland nog een echt issue is.
Ook hier: het ene kamp zal niet accepteren dat het andere kamp de voorlichting doet. Nuances, zoals het belichten van beide standpunten, zal worden opgevat als een gelijk voor een van de kampen ("als Zwarte Piet echt geen racisme was, had de wetenschapper het niet eens genoemd").