Beste mensen, hebben jullie enig idee hoeveel controlerende instanties er fulltime in slachthuizen rondlopen? Ieder dier wordt voor slachting gekeurd door een dierenarts, die ook allerhande controles doet bijvoorbeeld in verband met de gekke koeienziekte. Bij het laden en lossen van de dieren is de VWA aanwezig. In het slachthuis zelf lopen controleurs rond van instanties die opkomen voor de belangen van de boeren (bijvoorbeeld om te voorkomen dat er geklooid wordt met de weegschaal, want de boeren worden per kilo betaald, niet per dier). Dan stikt het van de protocollen en procedures die gevolgd moeten worden met betrekking tot de werkwijze in de slachterij, en dan bedoel ik van de stallen tot de koelcel, en van het productieproces tot het schoonmaakwerk. En ook dát wordt weer gecontroleerd.
Laat één ding duidelijk zijn, en dat is dat er
hier in Nederland geen enkel dier nog half levend uit elkaar gesneden wordt. Ook tijdens het transport van dieren
hier in Nederland komt meer kijken dan je je kan voorstellen. Niet iedereen kan zomaar op de veewagen springen, je moet daar een speciaal certificaat voor hebben. De auto zelf moet ook aan onvoorstelbare en in praktijk vaak zelfs onwerkbare eisen voldoen. Na iedere lossing, waar dan ook, wordt zo'n auto schoongemaakt en ontsmet voordat hij weer geladen wordt. Bovendien mag je niet zomaar met iedere veewagen ieder soort vee rijden, met een kalverwagen mag je geen varkens rijden bijvoorbeeld, en vice versa.
En dan nog even over de handhaving van dat regenwoud aan wetjes en regeltjes. Gewoon even een praktijkgevalletje. Jaren geleden is besloten dat in de paspoorten van runderen (jawel, die hebben een paspoort) het diernummer van het moederdier opgenomen dient te worden. Maar van de reeds geboren dieren is dat natuurlijk niet met terugwerkende kracht in te voeren. Gevolg: slechts vanaf een bepaalde geboortedatum (inmiddels een jaar of 10 geleden) staat dat moedernummer in het paspoort.
Vervolgens moet voordat een dier geslacht wordt, dit worden aangegeven bij het VWA, in verband met de keuring en inspecties die ik eerder al noemde. Daar moet je letterlijk een afspraak voor maken als zo'n man niet fulltime in je bedrijf aanwezig is. Als zo'n aanvraag niet compleet is, wordt hij geweigerd c.q. mag het dier niet geslacht worden.
Nou is er door een handelaar een rund gekocht in België, op een daar nog prima gangbare veemarkt. Voor dat dier wordt een transportcertificaat aangevraagd (dat certificaat is maar 24 uur geldig, en wordt ter plaatse, dus in België, afgegeven). Terwijl dat dier onderweg is, wordt bij het VWA alvast het paspoortverhaal aangegeven. Daar blijkt dat het moedernummer niet bekend is omdat het al een oud beessie betreft, dus de aanvraag wordt geweigerd. Tegen de tijd dat dat bericht komt, staat de vrachtwagen met het rund erin al dik en breed binnen het hek van de slachterij. En dieren die binnen het hek van een slachthuis zijn, mogen het terrein niet meer levend verlaten. Bovendien is voor de terugweg ook geen transportcertificaat aan te vragen, eveneens omdat het moedernummer ontbreekt. Daarbij moet de vrachtwagen ook verder, dus dat rund móet er af, en dus de stal van het slachthuis in. Maar het dier mag dus niet geslacht worden. Maar hij mag ook niet levend het terrein af. Maar hij mag ook niet langer dan noodzakelijk in de slachthuisstal verblijven omdat die daarvoor niet gecertificeerd en ingericht is. En dat terwijl het beest zelf niks mankeert, komt gewoon door de brei aan regeltjes een aanpassingen daarvan, de achterlijke manier waarop daarmee omgesprongen wordt door de controlerende instanties, en het feit dat de controlerende ambtenaren zelf met regelmaat ook niet meer weten hoe nu te handelen. En de boetes en straffen zijn bepaald niet mals. Eén dier teveel in de auto, en daar 3 keer op betrapt worden, betekent dat de vergunning voor veetransport voor het hele bedrijf ingetrokken wordt, en dus alle auto's stilstaan. En dat geld voor een eenmansbedrijf, maar ook voor een bedrijf met 20 auto's, dat dus 20 keer zoveel kans heeft om aan die 3 keer te komen.
Het resultaat is dat ons teergeliefde stukje vlees vreselijk veel duurder wordt dan nodig is, en mensen dus voor het goedkopere alternatief gaan. Lees: geïmporteerd vlees uit landen als Argentinië, liefst bomvol met groeihormonen en andere in de EU verboden medicijnen. Bovendien verplaatsen de slachterijen zich naar landen die realistischer met de regelgeving en de handhaving daarvan omgaan, zoals Duitsland. Kortom: we overcontroleren dusdanig, dat juist dat wat we met z'n allen eigenlijk proberen uit te bannen, niet opgelost maar verplaatst wordt.
Let wel: ik ben absoluut voor controle en regelgeving, anders wordt het een zooitje als vanouds. Maar het zou echt een goed idee zijn om de regelgeving te versimplificeren en af te stemmen met de landen om ons heen c.q. de EU, en zo de kostprijs van een goed en verantwoord stukje vlees een enorm eind te verlagen. Zodat we met z'n allen weer een goed en verantwoord stukje vlees gaan kopen bij de slager op de hoek, in plaats van de rommel van de supermarkten.
En beste Bartholomeus, hoe weet je dat allemaal zo zeker? Nou, ik heb een stageopdracht gedaan in opdracht van het ministerie van Landbouw, waarbij uitgerekend dit stuk van de voedselketen uitvoerig onder de loep genomen is. In het kader van dat onderzoek heb ik een hand vol boeren, transportbedrijven, slachterijen en inkooporganisaties bezocht. Dus stel gerust vragen