Burgers straffen even zwaar als Rechters!

quote:

Burgers blijken net zo zwaar te
straffen als rechters.Wel gaan leken in
hun oordeel vaker uit van argumenten
die twijfelachtig zijn.Dat blijkt uit
een onderzoek in opdracht van de Raad
voor de rechtspraak.

Burgerpanels bogen zich over dezelfde
zaken als beroepsrechters.De panels
bestonden uit een doorsnee van de
Nederlandse samenleving.

Uit eerder onderzoek was gebleken dat
burgers vinden dat rechters te mild
zijn.Nu is voor het eerst onderzocht of
dat ook echt zo is als ze onder gelijke
omstandigheden en met precies dezelfde
informatie een oordeel moeten vellen.

quote:

Op dinsdag 7 oktober 2008 15:35 schreef Viajero het volgende:
Het ligt ook aan de samenstelling van die panels. Als je de ledenlijst van groenlinks plundert dan krijg je idd lage straffen. En dat de raad voor de rechtspraak zegt dat het een doorsnee is van de samenleving is een beetje een 'wij van wc eend' verhaal.

quote:

urgers straffen ongeveer even zwaar als rechters als zij beschikken over precies dezelfde informatie als rechters en wanneer zij – net als rechters - in onderling overleg tot een gemeenschappelijk oordeel moeten komen. Wel gaan burgers in de argumentatie van hun oordeel vaker dan rechters uit van twijfelachtige argumenten. Dat zijn de belangrijkste conclusies van een uniek onderzoek dat emeritus hoogleraar Willem Albert Wagenaar deed in opdracht van de Raad voor de rechtspraak. Burgerpanels bogen zich daarin over dezelfde strafzaken als rechters. Zij werden daarbij, net als de rechters, in alle punten van hun oordeelsvorming gevolgd.

Uit beschikbaar onderzoek (bijvoorbeeld De Keijser, Van Koppen en Elffers, NSCR, 2006) onder de Nederlandse bevolking blijkt bij herhaling dat burgers van mening zijn dat rechters te licht straffen. Als zij zelf op de stoel van de rechter plaatsnemen zouden ze naar eigen zeggen in meerderheid ook strenger straffen.

Of dat ook werkelijk het geval is als leken over dezelfde informatie beschikken als rechters en of ze al dan niet op grond van dezelfde argumenten tot die straf komen, was tot nu toe nog nooit systematisch en in de volle breedte onderzocht. Wagenaar heeft dit in samenwerking met de rechtbank Utrecht wel gedaan.

Bandopnames

Bij negen echte strafzaken kregen twee panels van elk drie leken steeds precies dezelfde informatie als de rechters. In het ene panel zaten leken met een HBO- of WO-opleiding, in het andere panel mensen met een opleiding op ten hoogste MBO-niveau. De panels konden het dossier inzien en woonden de strafzitting bij. Vervolgens oordeelden de lekenpanels na overleg in raadkamer over de schuld van de verdachte en de gewenste straf.

Het is voor het eerst dat via onderzoek een dergelijke vergelijking tussen leken en professionele rechters kon worden gemaakt. Dat was mogelijk dankzij grote openheid van betrokken rechters uit de rechtbank Utrecht. Uniek is dat de beraadslagingen van zowel rechters als leken werden opgenomen op band. Na afloop analyseerde Wagenaar de gesprekken.

Drie vragen staan in het onderzoek centraal:
- beslissen leken anders dan rechters over de bewezenverklaring?
- beslissen leken en rechters anders over de strafmaat?
- als ze verschillend beslissen, komt dat dan door verschil in argumentatie?

Vooronderstellingen

Uit het onderzoek blijkt dat leken in vergelijking met rechters niet minder argumenten gebruiken of op een eenvoudiger manier argumenteren. Wel baseren ze vaker dan rechters hun oordeel op vooronderstellingen en aannames die geen feitelijke basis hebben; in de terminologie van Wagenaar ‘onzekere ankers’. De panels vinden dan ook vaker op grond van de beschikbare informatie meer bewezen dan de rechters. De rechters spraken vaker mensen vrij voor de gehele tenlastelegging of onderdelen daarvan.

Leken blijken ongeveer even hoog te straffen als rechters. Tussen de lekenpanels en de rechters enerzijds en de officier van justitie anderzijds bestaat wel degelijk verschil. De officier eist een zwaardere straf dan de leken en rechters opleggen.

Bij de overwegingen voor de hoogte van de straf is verschil zichtbaar tussen rechters en vooral de hoog opgeleide leken. Vaker dan rechters ging het panel met een hoge opleiding ervan uit dat de straf moet bijdragen tot preventie.

Willem Albert Wagenaar is emeritus hoogleraar experimentele psychologie aan de Universiteit Leiden en universiteitshoogleraar Universiteit Utrecht. Hij is expert op het gebied van het menselijk geheugen en treedt met grote regelmaat op als getuige-deskundige.