![]()
'Design is waardeloos'
Van stoelen tot wc-borstels: Philippe Starck is een veelzijdig man. De Fransman is een van de beroemdste ontwerpers ter wereld; het creatieve genie achter een eindeloze lijst van gebouwen en voorwerpen. Hij geeft zelden interviews, maar verslaggeefster Beertje van Beers wist hem te strikken.
In het Sanderson hotel in Londen vertelt designer Philippe Starck wat er volgens hem zo belachelijk is aan zijn wereldroem. En überhaupt aan de status van designers. "Waarom zou iets vreselijk duur moeten zijn, alleen maar omdat het zogenaamd 'design' is? How stupid!" Ofwel: The world according to Starck.
'De prijs van mijn stoelen heb ik laten zakken van duizend naar negen dollar'"Wie heeft deze troep eigenlijk ontworpen? " vraagt Starck aan mij, terwijl hij een föhn probeert los te trekken uit de bijbehorende houder. Als de worsteling erin resulteert dat het apparaat op de grond valt, begint hij luid en onbedaarlijk te lachen. Welkom 'chez Starck'.
De föhn is natuurlijk geen troep, maar een product uit de nieuwe, door hemzelf ontworpen 'Starck by Princess' verzorgingslijn, waar hij toevallig erg trots op is.
OOK de clowneske worsteling is een sterk staaltje Starck. De flamboyante 55-jarige Fransman, die op mij overkomt als een kruising tussen Willie Wonka van Sjakie en de Chocoladefabriek en inspecteur Clouseau, staat er immers om bekend alles met een knipoog en een glimlach te doen.
Van het Gronings Museum en de overdadige hotels van Ian Schrager tot aan Samsonite-koffers, scooters, horloges en pasta: als het zijn signatuur draagt, weet je dat het is ontworpen met een combinatie van het praktische en het extravagante, en een flinke dosis humor.
En dat is ongetwijfeld een van de redenen voor zijn mateloze popula- riteit. Overal ter wereld zijn design-aficionado's in het bezit van een stukje Starck. Maar door zijn betaalbare meubels en alledaagse gebruiksvoorwerpen als tandenborstels , scheerapparaten en wc-borstels zijn er ook talloze mensen die een intieme relatie met Starck onderhouden, zonder het misschien te beseffen. En dat is precies wat hij twintig jaar geleden voor ogen had.
"Toen ik begon met ontwerpen, was 'design' elitair, een spelletje voor rijke mensen. Nu, mede dankzij mij, kan bijna iedereen zich het juist ontworpen product veroorloven. Ik ben God misschien niet, maar ik ben wel de enige designer die het concept 'design' heeft willen vernietigen."
Tijdens het gesprek kom ik erachter dat dit een typische Starck-paradox is. Zoals het feit dat hij die ochtend met zijn privé-jet vanaf de Noordpool (!) naar Londen is komen vliegen, maar op een koddig fietsje naar het hotel is gereden. Dat is volgens hem niet alleen beter voor zijn lijn, maar ook voor het milieu. Mmm, juist ja.
Hij vertelt verder: "Mijn eerste stoel, de Costes Chair uit 1984, kostte circa $1000. Een gigantisch succes. Leuk voor mij, veel royalty's, ha, ha!"
"Toch klopte het ergens niet. Stel je voor, een normaal gezin zou dan voor zes stoelen en een tafel meer dan $10.000 kwijt zijn! Maar de goedkope plastic stoeltjes die je overal zag, waren vreselijk lelijk. Toen heb ik geprobeerd elk jaar een goedkopere stoel te ontwerpen. Totdat we nu eindelijk na twintig jaar een stoel van $9 hebben!"
"Van $1000 naar $9, dat betekent dat ik drie nullen van het concept heb afgehaald. Voila! Mijn plan is geslaagd. Design voor iedereen."
En in hoeverre zijn plan is geslaagd, wordt bewezen door het feit dat Starck met zijn werk en uitspraken en heel grote invloed op onze manier van leven heeft. Hij is terecht een van de meest beroemde ontwerpers van deze tijd. Grappig genoeg natuurlijk juist door zijn democratisering van design. Wat hem er niet van weerhoudt om met evenveel liefde een jacht van 300 miljoen dollar te ontwerpen...
De in 1949 geboren Starck groeide op in Parijs in een creatief gezin. Zijn vader was vliegtuigontwerper, op wiens werkplek de jonge Starck voor het eerst de kick van het creatieve proces ervoer. Zittend onder de tekentafels knipte, plakte en scheurde hij naar lieve lust. Zijn flamboyante moeder leerde hem dromen over roem en grandeur. (Tijdens de openingsavond van zijn overzichtstentoonstelling in het Centre Pompidou in Parijs zei ze stralend: "Dit is de beste avond van mijn leven!") Toch moest hij eerst als tiener door een zware depressie heen, om te besluiten zich volledig op het ontwerpen te storten.
"Toen ik jong was, was ik niet erg sexy. Niemand zag me staan. Vooral de meisjes niet en dat was natuurlijk het grootste probleem. Ik leek wel onzichtbaar. Twee jaar lang kwam ik mijn kamer niet uit. Maar toen zag ik de film 'The invisible man'. Daarin kon een man alleen maar worden gezien wanneer hij een stuk stof om zich heen wikkelde. Geniaal!"
"Ik besloot hetzelfde te doen. Ik zou objecten creëren en ze aan mezelf ophangen, bij wijze van spreken, zoals aan een kerstboom."
"Zo zou ik zichtbaar worden. Vooral voor de meisjes." Hij blaast zijn wangen op en begin hard te lachen: "En nu ben ik een dikke vette kerstboom!"
HIJ geeft toe dat hij intussen een beetje 'overexposed' is. Maar dat is volgens hem niet helemaal zijn schuld. "Ze hebben van mij een icoon gemaakt. Het jetsettende genie in het zwart die een 'crazy' leven leidt. Het feit dat ik zo'n ster ben, laat zien hoe verrot deze maatschappij is. De echte sterren zouden wetenschappers moeten zijn, of een meisje dat in India in haar eentje protesteert. Stel je voor, mijn beste ontwerp is een simpele tandenborstel!"
Toch geniet hij duidelijk met volle teugen van zijn rocksterachtige levensstijl die hij zich door zijn roem kan veroorloven. Het is niet verwonderlijk dat hij ook wel de Mick Jagger van het design wordt genoemd. Met zijn Amerikaanse vrouw Nori, die in januari van hun tweede kindje is bevallen, leidt hij een nomadisch bestaan waarbij hij voortdurend tussen zijn elf huizen reist. Met behulp van een privé-jet, een heel strak schema en zijn 12-koppig fulltime personeel, wel te verstaan. In elk huis zijn dezelfde bedden en boeken, pasta- en champagnevoorraden en identiek ingerichte kledingkasten te vinden.
'Dat ik zo'n ster ben, toont aan hoe verrot de maatschappij is'STARCK draagt al 30 jaar één enkel soort Franse legerlaarzen, waarvan hij er inmiddels een paar heeft. Over zijn kasten verspreid hangen 150 paar op maat gemaakte Levi's 501, 400 stuks witte Hanes T-shirts en 30 zwarte Agnès B-jasjes in hetzelfde model. Het personeel zorgt ervoor dat de motoren scooters en jetski's te allen tijde zijn volgetankt.
"Ik had alles wat mijn hart begeerde, behalve tijd", vertelt Starck. "Daarom besloot ik drie maanden geleden om mijn bedrijf te geven aan de mensen die al twintig jaar voor mij werken. Nu heb ik niets meer. Ik voel me een stuk lichter," Hij wil zich voorlopig concentreren op het vinden van een radicaal nieuwe manier om zijn 'stam' te helpen ("Ik heb nog geen flauw idee hoe ik dat ga doen, ha, ha!") en op zijn jonge (tweede) gezinnetje, "Uiteindelijk draait het natuurlijk allemaal om liefde. Je bent toch veel gelukkiger in een klein huisje met degene van wie je houdt, dan in je eentje in een kasteel met twintig Rolls Royces?" Als ik hem ter afsluiting vraag zijn levensfilosofie in één zin te vatten, begint hij dan ook te zingen in zijn vette Franse accent: "All you need is love!"
Ik haak onmiddellijk in. Later echter, bij het uitzwaaien van Starck die op zijn fietsje wee een nieuw kosmopolitisch avontuur tegemoet rijdt, kan ik het niet laten aan die beroemde slogan nog iets te voegen.
All you need is love... en een privé-jet.
Adieu, mister Starck!