Kortere werkweek pakt verrassend goed uit: hoogste groei van onze productiviteit in jarenMinder uren werken en toch meer gedaan krijgen. Het klinkt tegenstrijdig, maar volgens nieuw onderzoek van Rabo Research is dit wel degelijk gaande in de Nederlandse economie. Sinds begin 2024 nam onze arbeidsproductiviteit met 4,9 procent toe en dat is de sterkste stijging in tien jaar tijd.
Saskia van Westhreenen
11 november 2026, 12:00
„Minder uren werken betekent niet dat we minder zijn gaan doen”, stelt Hugo Erken, hoofd Nederlandse economie van Rabo Research. „We proppen meer werk in de tijd die overblijft.”
Erken en zijn collega Frank van Es doken in de productiviteitscijfers van Nederland, want die zijn sterk verbeterd. Jarenlang stond de groei vrijwel stil, maar sinds 2024 is er sprake van een opvallende kentering. Hoe kan dat?
Minder uren werken dwingt werknemers om scherper te kiezen waaraan zij hun tijd besteden, denken Erken en Van Es. Vergaderingen worden korter, minder belangrijke taken verdwijnen naar de achtergrond en ons werk wordt efficiënter gepland. Met een korte werkweek plannen we bovendien privéafspraken, zoals de tandarts of de kapper, vaker buiten werktijd. Zo wordt de beschikbare werktijd ook beter benut.
Werkenden in Nederland werken gemiddeld 30 uur per week, het minste van Europa. Erken: „Onze participatie is extreem hoog en onze productiviteit is zeer hoog. We werken blijkbaar erg efficiënt.”
Laatste uren zijn het minst productief
Van Es wijst op Azië, waar mensen extreem veel uren maken. De laatste uren van een lange werkdag zijn vaak de minst productieve. Vermoeidheid neemt toe, de concentratie verslapt en mensen maken sneller fouten.
Door iets minder uren te maken, verdwijnen de minst productieve tijdstippen. Een daling van het aantal gewerkte uren met 1 procent hangt volgens Rabo Research samen met een stijging van de arbeidsproductiviteit van 0,2 tot 0,4 procent.
In 2025 werd dit effect voor het eerst duidelijk zichtbaar. Van de totale productiviteitsgroei van 2,3 procent was ongeveer 0,4 tot 0,5 procentpunt te verklaren doordat mensen minder uren maakten. Dat betekent dat een vijfde van de productiviteitsgroei direct samenhing met de kortere werkweek.
Meer zzp’ers in loondienst
Een deel van dit effect komt door de verschuiving van zzp’ers naar werknemers in loondienst. Sinds eind 2024 neemt het aantal zelfstandigen af. Dat komt onder meer doordat de Belastingdienst strenger controleert op schijnzelfstandigheid.
Ook dat heeft gevolgen voor de gemeten productiviteit: zzp’ers maken vaak langere dagen doordat zij acquisitie, administratie, factureren en andere ondernemerszaken meetellen als werktijd. Zelfstandigen maken ruim 1800 gewerkte uren per jaar, werknemers in loondienst komen uit op ongeveer 1350 uur.
Volgens Rabo Research droeg de zzp-verschuiving in 2025 bijna 0,3 procentpunt bij aan de totale Nederlandse productiviteitsgroei.
In vrijwel alle sectoren
In vrijwel alle bedrijfstakken ging onze hogere productiviteit samen met een daling van het aantal gewerkte uren. De machinebouw, waar ASML een dominante positie inneemt, is een uitzondering. Hier steeg de productie ‘ongekend hard’ met meer dan 10 procent zonder dat het aantal gewerkte uren veranderde.
De sterke groei in de machinebouw hangt samen met de enorme wereldwijde vraag naar halfgeleiders, vanwege de opkomst van kunstmatige intelligentie (AI). In 2026 ziet Rabo de potentiële baten van AI mogelijk al terug in de sterke productiviteitswinst van de ict-sector en de zakelijke dienstverlening. Wel is het volgens de onderzoekers nog te vroeg om te spreken van een langjarige trend.
‘Flink investeren’ om dit vol te houden
Voor een langdurig hogere productiviteitsgroei is het volgens hen nodig om te blijven investeren in onderwijs, innovatie, onderzoek en nieuwe technologie. Anders kan Nederland het huidige groeitempo waarschijnlijk niet volhouden. „Daar ligt wel een opgave”, zegt Erken.