Europese Commissie geeft grensagentschap Frontex grotere rol

quote:

Europese Commissie geeft grensagentschap Frontex grotere rol in deportatiebeleid

De Europese Commissie wil grensagentschap Frontex uitbouwen tot het centrale EU-agentschap voor terugkeer en deportatie. Dat heeft Eurocommissaris voor Migratie Magnus Brunner aangekondigd. Op het hoofdkwartier van Frontex komt een Europees coördinatiecentrum dat uitwijzingen van mensen zonder verblijfsrecht moet aansturen. Het agentschap krijgt ook de bevoegdheid om terugkeeroperaties buiten het grondgebied van de EU uit te voeren.

Het Europese grens- en kustwachtagentschap Frontex staat vandaag vooral in voor de bewaking van de buitengrenzen en kustlijnen van de Europese Unie. Daarnaast ondersteunt het de lidstaten bij terugkeerprocedures van mensen zonder verblijfsrecht. In de eerste helft van dit jaar begeleidde het agentschap de terugkeer van ongeveer 33.000 mensen vanuit de EU naar hun land van herkomst.

Hoewel illegale migratie naar de EU al een aantal jaren daalt, blijft migratie een belangrijk politiek thema binnen de Europese Unie. Daarom voerde de EU de voorbije maanden verschillende hervormingen door om het terugkeerbeleid van de 27 lidstaten beter op elkaar af te stemmen.

Om het nieuwe Europese terugkeerbeleid uit te voeren, wil de Europese Commissie van Frontex het centrale EU-agentschap voor deportaties maken. Het grensagentschap krijgt daardoor aanzienlijk meer bevoegdheden bij de terugkeer van mensen zonder wettig verblijf in de Europese Unie.

Terugkeeroperaties in derde landen

De Europese Commissie wil op het hoofdkwartier van Frontex in Warschau een Europees coördinatiecentrum voor terugkeer en deportaties oprichten. Dat centrum moet de volledige terugkeerprocedure opvolgen: van de uitwijzingsbeslissing tot de effectieve terugkeer naar het land van herkomst.

De nieuwe regeling moet het agentschap ook toelaten om derde landen te ondersteunen bij terugkeeroperaties. Frontex zal daarbij zowel technische als operationele steun kunnen leveren en, mits een akkoord met het betrokken land, zelfs terugkeeroperaties tussen derde landen kunnen helpen organiseren en uitvoeren.

Daardoor zou het agentschap bijvoorbeeld Noord-Afrikaanse landen kunnen ondersteunen bij het terugsturen van migranten naar hun land van herkomst nog voor zij de oversteek naar Europa proberen te maken.
Terugkeerhubs

Hoewel de hervorming de zogenaamde terugkeerhubs niet expliciet vermeldt, lijkt het waarschijnlijk dat Frontex ook daar een belangrijke rol zal spelen. De voorstellen geven het agentschap immers de bevoegdheid om terugkeeroperaties te organiseren van niet-EU-landen naar andere niet-EU-landen.

De terugkeerhubs kregen in juni een juridische basis, nadat de EU-lidstaten en het Europees Parlement daarover een akkoord bereikten. Migranten die een uitwijzingsbevel hebben ontvangen, maar moeilijk kunnen worden teruggestuurd, zouden naar zo’n terugkeerhub kunnen worden overgebracht.

Daar kunnen ze maximaal 24 maanden worden vastgehouden in afwachting van terugkeer naar hun land van herkomst of een ander land dat bereid is hen op te nemen.

Momenteel onderhandelen 5 EU-landen over de oprichting van zo’n eerste terugkeerhub, die in 2027 operationeel zou worden.

Aanpak crisissituaties

De Europese Commissie stelde vandaag ook een reeks maatregelen voor die ervoor moeten zorgen dat de EU sneller en flexibeler kan reageren op crisissituaties aan haar buitengrenzen. Daarmee wil ze situaties voorkomen zoals in juli in Ceuta. Daar staken 72.000 migranten de grens tussen Marokko en de Spaanse enclave over.

Een van de belangrijkste voorstellen is de oprichting van een snelle interventiemacht van Frontex. Die kan op verzoek van een lidstaat worden ingezet wanneer die wordt geconfronteerd met een plotselinge en grootschalige toestroom van migranten.

Daarnaast wil de Europese Commissie ook de crisisrespons versterken via een betere informatie-uitwisseling tussen lidstaten en Europese agentschappen. Ook komt er een online-eenheid die sociale media moet monitoren om grootschalige migratiestromen vroegtijdig op te sporen en te helpen voorkomen.

Om die ambities waar te maken, wil de EU ook extra middelen vrijmaken voor Frontex. Zo wordt een nieuwe Europese grens- en terugkeerreserve opgericht. Die moet bestaan uit 17.000 agenten die snel kunnen worden ingezet wanneer de druk aan de buitengrenzen toeneemt.

"Europese versie van ICE"

De voorstellen van de Europese Commissie moeten nog worden goedgekeurd door het Europees Parlement en de lidstaten.

Wouter Beke (CD&V), lid van het Europees Parlement, verwelkomt de plannen. Volgens hem zetten ze "nieuwe stappen om het Europese migratiebeleid te versterken, met een Frontex dat de buitengrenzen beter helpt bewaken en lidstaten die digitaal samenwerken om terugkeer sneller en efficiënter te organiseren".

Vanuit de groene fractie in het Parlement klinkt dan weer scherpe kritiek. In een persbericht beschuldigt de fractie de Commissie ervan "in te spelen op populistische en extreemrechtse standpunten over migratie". Volgens de Groenen dreigt de hervorming van Frontex het agentschap om te vormen tot "een Europese versie van ICE", de Amerikaanse immigratiedienst die onder vuur ligt vanwege haar harde uitzettingsbeleid.