Marktwerking houdt innovatie voor nierpatiënten tegen

quote:

Marktwerking houdt innovatie voor nierpatiënten tegen: ‘Weinig prikkel tot radicale innovatie’

De dialysebehandeling voor mensen met nierproblemen is in tachtig jaar weinig verbeterd, terwijl de innovatiekansen er wel waren. Dat zegt internist-nefroloog Karin Gerritsen van het UMC Utrecht. Zelf werkt ze onder andere aan een implanteerbare kunstnier die dialyse ooit moet vervangen. ‘Het huidige concept van hemodialyse in het centrum is economisch gezien heel interessant’, zegt ze in de BNR-podcast BNR Beter. ‘En daarom is er eigenlijk weinig prikkel tot radicale innovatie.’

In 1943 werd de dialysebehandeling uitgevonden door de Nederlander Willem Kolff. Die behandeling zorgt ervoor dat de afvalstoffen uit het bloed worden gezuiverd als de nieren dat niet meer kunnen doen. Het principe van die behandeling werkt nog altijd hetzelfde. Patiënten moeten daarvoor wekelijks gemiddeld zo'n drie keer per week vier uur lang in een dialysecentrum of ziekenhuis aan een complexe machine gekoppeld worden.

De markt voor die dialysebehandeling wordt volgens Gerritsen beheerst door een klein aantal grote aanbieders. Het is bovendien een relatief kleine groep patiënten vergeleken met bijvoorbeeld hart- en vaatziekten. 'Al is het natuurlijk wel een dure behandeling, en ook met een grote winstmarge', zegt Gerritsen. Een dialysepatiënt kost zo'n 80.000 tot 120.000 euro per jaar. Ook internationaal concluderen onderzoekers dat sterk geconcentreerde dialysemarkten innovatie afremmen.

Tweede Wereldoorlog
De Nierstichting bevestigt het gebrek aan innovatie in de markt bij BNR, 'en dus zie je dat de dialyse op dit moment nog steeds dezelfde behandeling is zoals die in de Tweede Wereldoorlog is uitgevonden door Willem Kolff,' stelt directeur Tom Oostrom. Volgens hem hebben grote bedrijven wereldwijd veel geld geïnvesteerd in apparatuur en personeel voor dialysecentra, 'en dan is het nogal wat als je het hele model moet gaan draaien voor iets fundamenteel anders'. Volgens Oostrom is er daarom een rol voor de Nierstichting om die innovatie op te pakken.

Bottom-up
Wie een behandeling wil vervangen waar de sector aan verdient, moet het dus zelf organiseren. 'Het is niet makkelijk om in de medtech als start-up te opereren', zegt programmamanager nierfunctievervangende technologie Jasper Boomker van de Nierstichting. De partijen die het wel redden zijn volgens hem juist de grote spelers die al in de markt zitten. 'En dat zijn niet de partijen die aan de slag gaan met hele disruptieve innovaties. Dus dat moet eigenlijk vanuit de bottom-up.'

Om de nieuwe innovaties echt naar de markt te kunnen helpen heeft de Nierstichting in samenwerking met verschillende Nederlandse zorgverzekeraars een maatschappelijke onderneming opgericht. Die organisatie betaalt mee aan onderzoek, faciliteert internationale samenwerking en beheert medische patenten. 'De komende jaren werken we aan een product dat ook echt naar de markt moet komen,' vertelt Boomker over de draagbare kunstnier. Die wordt op dit moment getest bij patiënten en zou eind 2027 beschikbaar moeten komen.

Europese regels
De markt is niet de enige rem. Europese nierartsen waarschuwden dit voorjaar in het vakblad Nephrology Dialysis Transplantation dat de Europese regels voor medische hulpmiddelen innovatie in dialyse afknijpen. Fabrikanten zijn volgens hen minstens twee keer zoveel onderzoeksgeld kwijt aan het opnieuw certificeren van bestaande apparaten als onder de oude regels, in sommige gevallen meer dan de helft van hun hele researchbudget.

Lobby
Inmiddels lijkt er toch wat te veranderen. Patiënten in de Verenigde Staten en Europa zijn gaan lobbyen voor meer onderzoek naar nierfunctievervangende behandelingen, samen met bedrijven, wetenschappers en toezichthouders, zegt Gerritsen. 'We merken juist dat ziekenhuizen steeds enthousiaster worden.' Het team van Gerritsen werkt aan meerdere innovaties tegelijk: verbeterde dialyse, een implanteerbaar bloedfilter en een draagbare kunstnier.

Of er uiteindelijk ook een implanteerbare kunstnier ontwikkeld kan worden, is nog onzeker volgens Gerritsen. 'We denken dat het kan. We zetten er nu alles op in om tot dat uiteindelijke doel te komen. Of het gaat lukken, dat weten we nog niet zeker.'

https://www.bnr.nl/nieuws(...)t-radicale-innovatie

quote:

Op vrijdag 18 september 2026 13:17 schreef SpecialK het volgende:
Marktwerking veroorzaakt problemen

quote:

De ‘mobiele nier’ is in aantocht en dat is een baanbrekende ontwikkeling: ‘Patiënten krijgen veel meer vrijheid’
15 januari 2026, 12:35


Mariela Coster ligt vier uur aan de ‘traditionele’ kunstnier voor dialyse. Marlies Wessels

Een hoopgevende ontwikkeling voor nierpatiënten die afhankelijk zijn van hemodialyse: er komt een draagbare kunstnier op de markt. De ‘Neokidney’ moet over twee jaar thuis of onderweg – hij past in een koffer – te gebruiken zijn.

Een grote groep patiënten met falende nieren ligt zo’n twaalf uur per week, verdeeld over drie dagen, aan een machine op de dialyse-afdeling van het ziekenhuis. Via slangetjes zijn ze verbonden aan een ‘hemodialyse-apparaat’, dat de functie van hun nieren even overneemt zodat ze er weer pakweg 48 uur tegenaan kunnen. En dan begint het opnieuw en moeten ze wéér naar het ziekenhuis.

In het UMC Utrecht geeft Mariela Coster (58) het grote, logge apparaat naast haar een bemoedigend klopje. Ze is ’m maar wat dankbaar, zegt ze. “Ik vind het niet erg om hier te zijn, want dit is mijn nier. Zonder dit apparaat zou ik er niet meer zijn.” Zo’n vier jaar geleden kwam ze erachter dat ze een afwijking aan haar nieren had. Na een jaar functioneerden haar nieren zo slecht dat de Utrechtse aan de dialyse moest.

Haar leven veranderde volledig. “Alles staat in het teken hiervan. En zo benader ik het ook. Ik kan niet zeggen: ik voel me niet lekker, ik kom niet. Even op vakantie of naar mijn thuisland Curaçao? Dat gaat dus niet, want ik moet hier gewoon naartoe. Ik zie het als een baan.”

Al veertig jaar patiënt
Haar ziekenhuisbuurvrouw is de 73-jarige Sjaan Jares uit Maarssen, die al ruim veertig jaar nierpatiënt is. ‘Cystenieren’ noemt ze haar aandoening. Ze heeft een erfelijke ziekte waarbij vochtblaasjes (cysten) in de nieren groeien, het gezonde nierweefsel verdringen en de nierfunctie aantasten. Haar klachten? Ze is heel erg moe. “Ik heb een niertransplantatie gehad, die nier heeft me dertig jaar geholpen. Helemaal goed deed-ie het niet, maar ik hoefde niet drie keer in de week naar het ziekenhuis.” Sinds 2024 werkt de nier niet meer naar behoren. Ze komt niet in aanmerking voor een nieuwe donornier vanwege problemen met haar hart. “Dus ik maak er het beste van hier, dat lukt goed. Natuurlijk vind ik het weleens jammer dat ik niet kan zwemmen, vanwege de slangen, of lang kan wandelen, wat ik graag deed. Vooral na het weekend ben ik erg moe, dan kijk ik uit naar de maandag, dat ik weer aan het apparaat ga.”

Zoals Coster en Jares zijn er in Nederland zo’n vijfduizend nierpatiënten die afhankelijk zijn van hemodialyse. Wereldwijd zijn dat er zo’n 2,8 miljoen. Een donornier is voor hen de beste oplossing, maar dat is een lang en intensief traject waar niet iedereen voor in aanmerking komt.

Zo groot als een printer
Een paar ruimtes verderop bevindt zich de mogelijke oplossing, de Neokidney. De ‘mobiele kunstnier’ lijkt in niets op een nier: de machine heeft nog het meest weg van een printer. Dezelfde afmetingen, hetzelfde uiterlijk. Dat is bewust gedaan, vertelt internist-nefroloog Karin Gerritsen van het UMC Utrecht. “Dit apparaat is zo groot als een rolkoffer en weegt 13 kilo; een enorme verbetering vergeleken met de dialyseapparaten in ziekenhuizen die bijna 100 kilo wegen. Het kan mee naar huis, maar bijvoorbeeld ook in het vliegtuig. Het zorgt dus voor veel meer vrijheid voor patiënten.”

Karin Gerritsen (internist-nefroloog bij het UMC Utrecht) en Tom Oostrom (directeur van de Nierstichting) met de draagbare kunstnier.

Daarnaast verbruikt het apparaat fors minder water (een standaard dialysemachine verbruikt 30 tot 145 liter water, dit apparaat maar 4,5 liter) wat hem duurzaam maakt én draagbaar. Zou je een standaard dialyseapparaat mee naar huis nemen, dan heb je daar aanpassingen aan je huis voor nodig, zoals een aparte stroomgroep en leidingwerk.

In het basispakket
Ook duurt dialyseren straks korter: geen vier, maar gemiddeld zo’n twee uur. Daar staat wel tegenover dat een patiënt er vaker aan moet. Nog een voordeel: de patiënt kan het makkelijker zelf doen, omdat het apparaat eenvoudig in gebruik is.

De Nierstichting startte in 2014 al met het ontwikkelen van de draagbare kunstnier. Dat duurde een poos, deels door de coronapandemie, en deels omdat er maar weinig innovatieve bedrijven zijn die dit kunnen, vertelt Tom Oostrom, directeur van de Nierstichting. Daarom besloot de stichting het zelf maar te doen. “In de huidige dialysemarkt is de afgelopen decennia weinig geïnnoveerd. Maar er moest iets komen, daarvoor hebben we speciaal een maatschappelijke onderneming opgericht.”

Het nieuwe apparaat wordt nu getest in het UMC Utrecht. De verwachting is dat de mobiele nier eind 2027 op de markt komt. “In het basispakket. Wensen voor daarna blijven er. Dialyseren zonder naalden, bijvoorbeeld, of ’s nachts dialyseren met een draagbaar apparaat, zodat patiënten nóg meer vrijheid krijgen.”

quote:

Op zaterdag 19 september 2026 04:40 schreef Lyrebird het volgende:
Ik werk in deze sector en beaam dat er geen marktwerking is (did you see what I just did there?). Want de arts is de klant. Niet de patient.

Voorbeeldje. Wij bouwen een apparaat dat nauwkeuriger, veiliger of goedkoper is dan de oude techniek. Maar de arts heeft een oud apparaat staan dat minder goed werkt, en krijgt per procedure een vast bedrag van de verzekeraar. Die arts heeft dus geen financiële prikkel om ons veel betere apparaat te kopen. Dat oude apparaat laten verstoffen? Dief van de eigen portemonnee!

Verder is de praktijk enorm weerbarstig en zijn artsen vreselijk conservatief.

Ik bouw een apparaat voor $50k dat het prima doet in een onderzoeksomgeving. Met toestemming van een institutional review board mogen we het apparaat gebruiken voor patiënten. De geschatte kosten per procedure is $10. Daar krijgt een arts $40 van de verzekering voor terug. Binnen een jaar is dat apparaat terugverdiend. Appeltje-eitje, niet? Investeerders staan vast in de rij om te investeren in onze technologie.

Nope.

Om zo’n onderzoeksapparaat arts-bestendig te maken en goedkeuring van de FDA te krijgen, ben je al snel $50 miljoen kwijt. De onderdelen per apparaat kosten maar $40k, maar om die investering van $50M terug te verdienen kost dat apparaat al snel $240k, waardoor het nu vijf jaar duurt voordat die investering wordt terugverdiend. En als die arts al iets soortgelijks heeft staan, dan gaat dit nooit gebeuren, want je krijgt die apparaten niet verkocht.

De oplossing is om de bureaucratie (FDA etc.) te standaardiseren of terug te dringen, en op de koop te nemen dat dit tot meer slachtoffers gaat leiden. Want die dure bureaucratie is er niet voor niets: het houdt malafide bedrijven die snake oil proberen te verkopen buiten de deur.

quote:

Op zondag 20 september 2026 19:57 schreef Qarrad het volgende:

[..]
Ik wou ook zoiets posten! Het UMC is ook bezig met een hybride kunstnier die op den (lange) duur zelfs een implantaat moet gaan worden:"

https://www.umcutrecht.nl(...)ialyse-kan-vervangen