Historisch lage waterstanden Rijn en Donau

quote:

Rijn bereikt laagste waterstand ooit gemeten, nog geen landelijke maatregelen

De waterstand van de Rijn heeft donderdag het laagste punt ooit gemeten bereikt, meldt Rijkswaterstaat. De stand is gemeten bij Lobith en was sinds de metingen nooit eerder zo laag.

Bij Lobith, een plaats aan de Duitse grens waar de rivier Nederland binnenkomt, werd een waterpeil gemeten van 6,47 meter boven NAP. Het vorige laagterecord stond op 6,48.

De stand van de Rijn zal naar verwachting de komende dagen nog verder zakken. Ook de hoeveelheid water die vanuit Duitsland het land binnenstroomt is met 692 kubieke meter per seconde extreem laag. Normaal voert de rivier deze tijd van het jaar meer dan twee keer zoveel water af.

Ook de Maas brengt door een gebrek aan regen te weinig water het land in. Omdat de droogte steeds nijpender wordt, komen verschillende instanties wekelijks bijeen om te kijken of extra maatregelen nodig zijn. Landelijke maatregelen zijn op dit moment nog niet nodig.

Wel zijn in verschillende regio's maatregelen van kracht. Het scheepvaartverkeer is op verschillende plekken gestremd, doordat sluizen langer of helemaal gesloten blijven. Op die manier kan water langer vastgehouden worden. Ook mag voornamelijk in het oosten en zuidoosten van het land geen water uit sloten worden gebruikt om akkers te beregenen.

In het westen wordt de verzilting een steeds groter probleem. Daar dringt zout water via de Nieuwe Waterweg en vanuit de bodem steeds meer het land binnen. Normaal gesproken wordt dat tegengehouden en weggespoeld met zoet water, maar door de beperkte beschikbaarheid daarvan wordt dat steeds moeilijker. Dat zoute water is met name schadelijk voor de land- en tuinbouw.

De beschikbaarheid van drinkwater is niet in het geding. 60 procent daarvan komt uit grondwater. De hoeveelheid drinkwater die van oppervlaktewater wordt gemaakt, is relatief gezien zo klein dat het geen problemen oplevert. Wel roepen drinkwaterbedrijven op om bewust om te gaan met water en niet zomaar de kraan open te laten staan.

quote:

Historisch laag waterpeil Donau legt mammoetbotten bloot in Bulgarije

In Bulgarije zijn eeuwenoude resten gevonden van een mammoet. Door het historisch lage waterpeil van de rivier de Donau kwamen de overblijfselen van het dier bloot te liggen. De voorlopige hypothese is dat de botten toebehoren aan een wolharige mammoet.

Tot nu toe zijn er onder meer een onderkaak, slagtanden, een schouderblad en ribben geïdentificeerd. Volgens specialisten is het mogelijk dat een deel van het skelet nog onder de grond begraven ligt.

Een bewoner van het noordelijke dorp Ryahovo zag woensdag iets opmerkelijks in de rivierbedding en stuurde foto's naar de gemeentelijke milieudienst en een regionaal museum. Daarop werden specialisten van het museum ingeschakeld.

"Het nieuws verspreidde zich razendsnel", zegt burgemeester Hristina Ivanova tegen het Bulgaarse persbureau BTA. "Aanvankelijk wilden we geen onnodige verwachtingen wekken voordat we zeker wisten wat er precies gevonden was." Maar nadat de specialisten hun eerste onderzoek hadden afgerond, ging het nieuws al snel rond. "Het hele dorp weet ervan en nu ook heel Bulgarije", zegt Ivanova.

7000 tot 10.000 jaar oud
De wolharige mammoet was een dier met een hoogte van bijna 5 meter en een gewicht van 7 tot 8 ton. De ouderdom is lastig vast te stellen, zeggen specialisten. "Maar de soort waarvan we denken dat het hier om gaat, bestond nog tot zo'n 7000 tot 10.000 jaar geleden en verscheen zo'n 500.000 tot 800.000 jaar geleden", aldus Krasimir Kirov, conservator van het museum.

Specialisten van het museum begonnen vandaag met het bergen en vervoeren van de overblijfselen van de mammoet. Als het veldwerk is afgerond zullen de overblijfselen in het museum worden geconserveerd en onderzocht.

quote:

Hongarije legt kerncentrale stil vanwege historisch lage waterstand Donau

Hongarije heeft voor het eerst in bijna een halve eeuw de kerncentrale Paks stilgelegd, maakte premier Peter Magyar zaterdag bekend. Het waterpeil van de Donau, die als koelwater voor de centrale wordt gebruikt, heeft namelijk een historisch dieptepunt bereikt.
De kerncentrale in Paks is verantwoordelijk voor bijna de helft van de Hongaarse elektriciteitsproductie. Het is voor het eerst in 44 jaar dat de kerncentrale volledig wordt stilgelegd. Het stilleggen van de centrale kan mogelijk weken duren.

De sluiting komt op een moment dat grote delen van Europa kampen met aanhoudende hitte en droogte. Dat heeft geleid tot lage waterstanden in de rivieren en zorgen over watervoorziening, scheepvaart en energieproductie. In meer dan honderd Hongaarse steden gelden momenteel waterbeperkingen, waaronder in de omgeving van Boedapest. "Elke druppel water telt", zei Magyar eerder deze week.

De Hongaarse overheid heeft grote bedrijven die veel energie verbruiken in een decreet verzocht hun verbruik vrijwillig te verminderen om de energievoorziening te stabiliseren, met name tijdens de piekuren tussen 17.00 en 22.00 uur. Goederentreinen worden tijdens de piekuren stilgelegd om de vraag naar elektriciteit te verminderen.

De regering zal ambtenaren ook verplichten om de eerste drie dagen van volgende week thuis te werken en vraagt bedrijven dit waar mogelijk te volgen.

Slowakije biedt hulp aan
Premier Robert Fico van buurland Slowakije heeft al hulp aangeboden bij de stroomvoorziening. De kerncentrales in Slowakije draaien volgens de geplande capaciteit.

De Hongaarse weerdienst voorspelt deze week temperaturen van meer dan 40 graden. Donderdag kan er dan een piek zijn van 42 graden. Daarmee zou het Hongaarse hitterecord van eerder deze zomer geëvenaard worden.

quote:

Opmerkelijke beelden: droogte legt vloot van gezonken nazischepen bloot in Donau
Zwemmen naast een roestend oorlogsschip dat mogelijk nog munitie en explosieven bevat: bij het Servische Prahovo levert de extreem lage waterstand van de Donau bijzondere taferelen op. Nieuwe dronebeelden tonen hoe Duitse scheepswrakken uit de Tweede Wereldoorlog boven het water uitsteken. Meer dan tachtig jaar nadat de nazi’s ze zelf tot zinken brachten, vormen ze nog altijd een gevaar voor de scheepvaart.

Op de dronebeelden van persbureau Reuters is te zien hoe zwemmers verkoeling zoeken rond een scheepsromp. Bootjes varen vlak langs het verwrongen metaal dat door de aanhoudende droogte en extreme hitte zichtbaar is geworden. Elders langs de Donau zijn brede zandbanken te zien en liggen vaartuigen aan de oppervlakte.

Het wrak bij Prahovo is al langer bekend. Wanneer het waterpeil in de Donau sterk zakt, worden ook andere wrakken van de gezonken vloot zichtbaar. Van sommige schepen steken nog geschutskoepels en commandobruggen boven water, van andere alleen verwrongen masten en roestige delen van de romp

Opzettelijk tot zinken gebracht
Het opmerkelijke scheepskerkhof ontstond in september 1944. Het Rode Leger rukte toen steeds verder op en de Duitse troepen moesten zich terugtrekken. Om te voorkomen dat de Sovjets hun schepen, wapens en voorraden in handen zouden krijgen, brachten de Duitsers bij Prahovo een groot deel van hun vloot zelf tot zinken.

De schepen werden zodanig tot zinken gebracht dat ze een barrière in de rivier vormden. Daarmee probeerden de Duitsers te verhinderen dat Sovjetschepen verder stroomopwaarts konden varen. Van naar schatting tweehonderd scheepswrakken ligt het overgrote deel nog altijd op de rivierbodem. Overigens gaat het daarbij niet alleen om slagschepen, maar ook om vrachtschepen en sleepboten.

Na de oorlog werden enkele wrakken geborgen of verplaatst om de vaarweg vrij te maken. Tientallen andere bleven op de bodem liggen, deels bedolven onder zand, slib en grind.

Munitie en bommen
In sommige wrakken bevinden zich vermoedelijk nog munitie, mijnen en andere explosieven. Dat maakt elke bergingsoperatie bijzonder riskant.

quote:

Rijkswaterstaat zet stuwen bij Driel voor het eerst open vanwege extreem lage waterstand in Rijn

Rijkswaterstaat zet de stuwen in de Nederrijn bij het Gelderse dorp Driel helemaal open. De waterstand aan beide kanten van het stuwcomplex is vrijwel gelijk, waardoor de kering volgens Rijkswaterstaat ‘geen peilregulerende functie’ meer heeft. Het complex bij Amerongen, zo’n 30 kilometer verderop in de rivier, neemt die functie nu over.

De stuw bij Driel staat bekend als de 'kraan van Nederland'. Het water dat via de Rijn het land in komt, wordt hier verdeeld en gaat ook over de IJssel richting het IJsselmeer. Bij hoogwater openen de stuwen om het water snel af te voeren richting zee.

Het is volgens Rijkswaterstaat voor het eerst dat de ‘vizierschuiven’ in Driel, twee grote halve bogen die normaal gesproken het water tegenhouden, volledig worden opengezet vanwege de ‘extreem lage’ rivierafvoer. De Rijn heeft nog nooit zo laag gestaan. Eind vorige week zakte het waterpeil bij Lobith, waar de rivier Nederland binnenkomt, tot onder het laagterecord uit 2022 (6,48 meter boven NAP). Inmiddels is het peil nog verder gezakt. De stuwen bij Driel, Amerongen en Hagestein (in de Lek) zorgen voor een verdeling van zoetwater over Nederland.

De scheepvaart moet bij Driel wel nog steeds door de sluis naast het stuwcomplex, ook al is het waterpeil gelijk. Omdat vlak na de stuwen een ondiep stuk ligt waar boten elkaar niet veilig kunnen passeren, mogen schepen niet onder de open bogen doorvaren.

‘Door het wegvallen van de stuwfunctie beweegt het waterpeil mee met de waterstand bovenstrooms van Driel’, aldus Rijkswaterstaat, dat benadrukt dat dit impact heeft op onder meer de landbouw, natuur en vispassages. Waterschappen zorgen waar nodig voor ‘aanvullende maatregelen om het beschikbare water zo goed mogelijk te verdelen’.

quote:

Historisch lage waterstand in de Rijn raakt Europese handel, concurrentiepositie verzwakt

Een aanhoudende en extreme hittegolf veroorzaakt een kritieke droogte in Midden- en West-Europa. Het waterpeil van belangrijke rivieren zoals de Rijn, de Donau en de Po is gedaald tot historisch lage niveaus. De logistieke crisis op de Rijn – de belangrijkste levensader voor het Europese goederenvervoer – dreigt de binnenvaart stil te leggen, energieketens te verstoren en de industriële concurrentiepositie van het continent te verslechteren.

De Rijn, die over een lengte van circa 1.290 kilometer vanuit de Zwitserse Alpen naar de Noordzee stroomt, is de drukste en belangrijkste binnenvaartroute van Europa. Met name bij het strategische knelpunt bij Kaub, een plaats in West-Duitsland, is de situatie nijpend. Het waterpeil zakte daar onlangs naar historisch lage waarden, waardoor vrachtschepen hun diepgang drastisch moeten beperken.

Schippers nemen door het ondiepe water veel minder lading mee, om te voorkomen dat ze vastlopen. Dit heeft direct geleid tot een acute schaarste aan vrachtcapaciteit en torenhoge transportkosten.

De kosten voor het transport van brandstoffen als diesel, vanaf het Rotterdamse havengebied naar Karlsruhe zijn gestegen naar het hoogste niveau in ruim vijftien jaar tijd. Omdat er tot wel vier à vijf keer meer schepen nodig zijn om dezelfde hoeveelheid vracht te vervoeren, raken beschikbare binnenvaartschepen snel op.

Europese concurrentiepositie
De Rijn is de slagader voor de aanvoer van essentiële grondstoffen voor de zware industrie in Nederland, Duitsland en Zwitserland. Dagelijks worden enorme volumes steenkool, aardolieproducten, chemicaliën, ijzererts, graan en containers over het water verplaatst.

Vervoerders en verladers zoeken massaal naar alternatieven, maar het spoor en de weg kunnen het weggevallen volume van de binnenvaart niet zomaar opvangen.

De kosten van vertragingen, duurdere uitwijkroutes en extra schepen leggen een zware druk op Europese fabrikanten. Analisten waarschuwen dat deze extra kosten de concurrentiepositie van Europese bedrijven ten opzichte van rivalen in Noord-Amerika en Azië ernstig aantasten.

Energiecrisis rond de Donau
De droogte beperkt zich niet tot de handel over water; ook de Europese energie-infrastructuur leidt er zwaar onder. Omdat rivieren ook dienen als de voornaamste bron voor koelwater, ontstaan er acute stroomtekorten.

De Donau stroomt door tien verschillende landen, maar bereikte in Servië en Roemenië onlangs het laagste waterpeil in dertig jaar. Die droogte treft vooral de energievoorziening hard. Zo dreigt in Hongarije de kerncentrale van Paks stil te vallen door een tekort aan koelwater – wat neerkomt op het verlies van 40 procent van de nationale stroomproductie.

In Servië schroefden kolencentrales hun productie al terug om dezelfde reden. Om de watertoevoer naar de eigen centrale te redden, voerde de Roemeense marine zelfs een gecontroleerde rotsexplosie uit in de rivierbedding. Ondertussen leggen autofabrikanten als Dacia en Ford hun Roemeense fabrieken ruim twee weken stil om het overbelaste elektriciteitsnet te ontlasten.

Verzilting Italiaanse landbouw
Ook in Italië bereikt de langste rivier van het land, de Po, een historisch dieptepunt nabij Cremona. Naast dreigende drinkwatertekorten zorgt de lage rivierstand voor een ecologische crisis: zout zeewater dringt vanuit de monding de rivierbedding binnen. Dit ontregelt het lokale ecosysteem door verzilting en stelt boeren die afhankelijk zijn van de Po voor het irrigeren van hun gewassen voor grote problemen.

Structureel probleem
Hoewel klimaatonderzoekers van de World Weather Attribution Group tegenover de BBC aangeven dat de totale jaarlijkse neerslag in Europa niet per se afneemt, zorgen hogere temperaturen wel voor snellere verdamping en intensere droogteperiodes.

quote:

Waarom de Schelde gespaard blijft van extreem lage waterstanden
Waarom de Schelde gespaard blijft van de extreem lage waterstanden van Rijn en Donau (en dat nooit zal veranderen)

De waterstand van de Schelde kan nooit zo problematisch laag zakken als die van de Rijn of de Donau. Dat zegt hydroloog Patrick Willems (KU Leuven). De Schelde is niet enkel afhankelijk van neerslag, maar ook van de getijden van de Noordzee. "Bedrijven gebruiken ook minder water uit de Schelde omdat het water zout is", aldus Willems.

De waterstand van de Rijn dreigt door de aanhoudende droogte te dalen naar een historisch laag niveau. Ook in de Donau staat het water op sommige plaatsen slechts 23 centimeter hoog, waardoor kerncentrales in Hongarije en Roemenië zijn stilgelegd.

Ook in ons land is het al een tijd ontzettend droog, maar toch zal het waterpeil in de Schelde nooit zo problematisch laag kunnen zakken. Dat zegt hydroloog Patrick Willems (KU Leuven). "De Schelde is eigenlijk een bijzondere rivier", duidt Willems. Het is de enige rivier in ons land waar het waterpeil nooit zo ver kan zakken als bij de Rijn of de Donau.

Stijgende zeespiegel
Willems heeft het dan over het stuk tussen Gent en de Nederlandse gemeente Vlissingen. "Het waterpeil van de Schelde is niet enkel afhankelijk van de neerslag, maar ook van de getijden van de Noordzee. Door eb en vloed stroomt er water van de zee naar de Schelde."

"Door de klimaatverandering en de stijgende zeespiegel zal het water dat van de Noordzee naar de rivier komt, alleen nog maar toenemen", gaat Willems verder. "De Schelde gedraagt zich totaal anders dan de Rijn of de Donau. Problemen met de scheepvaart zoals bij die rivieren, zal je hier nooit krijgen."

De Donau en de Rijn worden ook gevoed door smeltwater. "Bij de Rijn komt een deel van het water van ijs vanuit de Alpen", zegt Willems. De berggletsjers in de Alpen zijn sterk gekrompen waardoor er dus minder water naar de Rijn kan vloeien.

Veel zouter water
Door de aanhoudende droogte is de hoeveelheid water die niet van de zee komt wel heel sterk verminderd. "En dat zorgt ervoor dat het water in de Schelde veel zouter wordt", zegt Maarten Deschamps van het Hydrologisch Informatie Centrum (HIC).

"Dat kan een impact hebben op de fauna en flora in en langs de rivier", gaat Deschamps verder. "Er zit ook heel veel sediment, een combinatie van zand en slib, in de Schelde en door de verandering van zoet naar zout water, verplaatst dat sediment."

Te veel sediment en slibophoping in de rivier belemmeren de doorstroming van water en beperken de bergingscapaciteit in het stroomgebied. Zo verhoogt de kans op wateroverlast. Het tast ook de ecologie in de waterloop aan en zorgt voor een dalende waterkwaliteit.

Nog droger rond Rijn en Donau
Dat het water zouter wordt, heeft ook een impact op bedrijven die water uit de Schelde halen. Al is dat aantal redelijk beperkt, zegt Willems. "De meeste bedrijven en ook landbouwers hebben zoet water nodig, dus die halen dat sowieso niet uit de Schelde", aldus de hydroloog.

Voor bijvoorbeeld de Maas, of het deel van de Schelde tussen Frankrijk en Gent, kunnen de problemen met het lage waterpeil wel gelijkaardig worden aan die in de Rijn of de Donau. "Dat het in ons land nog niet zo dramatisch is, heeft te maken met dat het in het stroomgebied rond de Rijn en de Donau nog droger was dan hier", aldus Willems. "Ook de verminderde hoeveelheid smeltwater heeft daar een grote invloed op."

quote:

Roemenië blaast rotsen in Donau op om koelwater bij kerncentrale te krijgen

Roemenië heeft rotsblokken in de deels drooggevallen Donau opgeblazen. De brokstukken worden vijftig kilometer stroomafwaarts vanaf vrachtschepen in de Donau-arm gestort die koelwater aanvoert voor de kerncentrale van Cernavodă. Het water bij het innamepunt van de centrale moet daardoor hoger komen te staan.

Door de Donau stroomt op dit moment maar een derde van de hoeveelheid water die normaal is voor deze tijd van het jaar. De verwachting is dat het waterpeil de komende dagen verder zakt.

Vanwege de lage waterstand in de Donau draait de centrale van Cernavodă sinds vorige week al op een lagere capaciteit.

Als het afzinken van de rotsblokken niet het gewenste effect oplevert, moet de centrale donderdag worden stilgelegd. De centrale levert onder normale omstandigheden 20 procent van de elektriciteit die Roemenië nodig heeft.

Hongarije
In Hongarije dreigt vanwege de lage waterstand in de Donau stillegging van een kerncentrale van Paks.

Premier Magyar kondigde die stillegging zaterdag al aan, maar dat moment kon nog worden uitgesteld. Vandaag is gezegd dat de centrale in ieder geval vandaag en mogelijk morgen nog elektriciteit kan produceren.

quote:

Op dinsdag 4 augustus 2026 11:56 schreef Hyperdude het volgende:

[..]
Paar honderd km. vanaf Zwarte Zee zal het wel meevallen met het formaat van die "slagschepen". Vermoed dat er oorlogsbodems/oorlogsschepen worden bedoeld.

De Bismarck gaat niet passen.

[ afbeelding ]

quote:

Op dinsdag 4 augustus 2026 13:11 schreef Hyperdude het volgende:

[..]
Betrapt.
Was wel een tweeling, en Bismarck bekt lekkerder.

quote:

Donau valt verder droog
Aanhoudende droogte in Centraal- en Oost-Europa zorgt ervoor dat de Donau op veel plekken droog komt te liggen. Op de grens tussen Servië en Roemenië kwam daardoor een Duitse oorlogsvloot bloot te liggen.
Het waterpeil in de Donau heeft door de aanhoudende droogte het laagste niveau in tientallen jaren bereikt. Daardoor kunnen mensen op verschillende plekken nu over de bodem van de op één na langste rivier van Europa wandelen.

Zeker twintig schepen van de nazi's uit de Tweede Wereldoorlog werden ineens zichtbaar voor voorbijgangers in het Servische dorpje Prahovo, waar de rivier de grens met buurland Roemenië vormt. Het zou gaan om schepen die behoorden tot een vloot van tweehonderd schepen die in september 1944 door de Duitsers zelf tot zinken werd gebracht om het naderende Sovjetleger af te stoppen.

De schepen bij Prahovo zijn niet het enige dat door de drooglegging van de Donau aan de oppervlakte komt. Elders in de Donau, bij het Bulgaarse dorpje Ryahovo, vonden inwoners de botten van een mammoet. Wetenschappers van een nabijgelegen museum hebben tot nu toe een kaak, delen van de slagtanden, een deel van een schouderblad en een dijbeen geïdentificeerd.

In Slowakije vielen de oevers van de rivier droog, waardoor een mijn uit de Tweede Wereldoorlog aan het licht kwam. Dat gebeurde bij Virt, in het zuiden van het land, bij de grens met Hongarije.

Het lage waterpeil zorgt ook voor problemen in de regio. In Bulgarije moest een cruiseschip met tweehonderd toeristen worden ontruimd, nadat het op een zandbank was vastgelopen.

quote:

Record uit 1947 gesneuveld: niet eerder zo weinig water door de Rijn

Niet eerder stroomde er bij Lobith zo weinig water door de Rijn als nu. De gemiddelde waterafvoer in het afgelopen etmaal was 614 kubieke meter per seconde. Sinds het begin van de metingen was het niet zo laag en naar verwachting is het einde nog niet in zicht. Het is al tijden droog en daar komt in de komende dagen geen verandering in.

Inmiddels zijn we onder het laagterecord van 1947 gezakt. Toen lag de etmaalgemiddelde Rijnafvoer bij Lobith op 620 kubieke meter per seconde. Dat was echter pas laat in het jaar, op 4 november. Het feit dat deze waarde nu al is bereikt, is zeer bijzonder. Ook de recente droge jaren 2018 en 2022 hadden niet zo'n lage afvoer.

Volgens Jan Verkade, hydrometeoroloog bij Deltares en Rijkswaterstaat, is de afvoer niet alleen ongekend laag maar komt het lage water ook opvallend vroeg. "Door het buitengewoon warme voorjaar is de sneeuw in Zwitserland dit jaar zo'n drie maanden eerder dan anders gesmolten. Ook regen bleef en blijft uit en daarmee loopt de Rijn nu min of meer leeg."

Extreem
Het jaar 2026 is tot nu toe naar alle maatstaven extreem droog. West-Europa gaat al sinds mei van hittegolf naar hittegolf, de verdamping is hoog, het neerslagtekort is al tijden extreem groot en de grondwaterstanden hebben vrijwel geen kans gehad om te herstellen van de droogte van vorig jaar.

De gevolgen van de droogte zijn overal merk- en voelbaar. De natuur is dor, de waterstanden op de rivieren zijn zorgwekkend laag en de waterkwaliteit keldert op veel plaatsen. Op veel plekken in Europa zijn rivieren minder goed bevaarbaar. Ook is koelwater voor de industrie minder voorhanden. Boeren en tuinders hebben een strop nu het op veel plekken verboden is om water te onttrekken voor de landbouw.

Het record dat nu is verbroken, is een record onder 'normale' omstandigheden op de Rijn. In de gegevens van Rijkswaterstaat duikt één jaar op met een nóg lagere afvoer, maar dat was een jaar met 'ijsgang'. Dan zit er zoveel ijs in de rivier dat de stroming wordt belemmerd.

Verkade: "De laagst geregistreerde afvoer van de Rijn ooit was 575 kubieke meter per seconde, in februari 1929, door ijsgang. Ik sluit niet uit dat de afvoer in de komende weken ook dat niveau gaat onderschrijden."

Waterkundigen en ecologen spreken tegenover de NOS al tijden hun zorgen uit over de frequentie waarmee we de afgelopen jaren getroffen worden door dit soort extreme droogte. In het stabielere oude klimaat kwam dit soort droogte ook voor maar was dat zeldzamer. De droge periodes die elkaar snel opvolgen zijn ook funest voor veel planten en dieren.

Nog weken of maanden
Klimaatwetenschappers van het internationale samenwerkingsverband WWA stelden deze zomer nog vast dat de huidige droogte in Zuidwest- en West-Europa niet los kan worden gezien van klimaatverandering. De opwarming van Europa leidt volgens hun onderzoek tot een grotere kans op droogte als deze. Vooral voor de hoeveelheid water die verdampt is het effect van klimaatverandering duidelijk.

De andere kant van de klimaat-medaille is dat natte periodes ook natter worden. "Paradoxaal genoeg gaan zowel hoogwater als laagwater vaker voorkomen en worden ze heftiger. Zo hadden we precies vijf jaar geleden, ook midden in de zomer, de hoogste Maasafvoer ooit, vielen er net over de grens in Duitsland en België honderden doden door overstromingen en werd Valkenburg getroffen door een enorm heftige overstroming", zegt Verkade. "En uit de klimaatscenario's voor Maas en Rijn weten we: wat we nu zien, dat is nog maar het begin."

Hoe de droogte zich de rest van deze zomer ontwikkelt, blijft nog de vraag. Voor de komende twee weken zit er in de meeste modellen in ieder geval bijzonder weinig neerslag in de verwachtingen. Daarmee valt te verwachten dat de waterafvoer de komende dagen nog verder zal afnemen. "Het lage water zou denk ik nog weleens weken of maanden kunnen aanhouden", besluit Verkade.

quote:

Laag waterpeil dreigt Rijn in tweeën te splitsen voor binnenvaart

Lage waterstanden dreigen deze week de binnenvaart op een cruciaal traject van de Rijn stil te leggen. Daardoor dreigt de belangrijke waterweg te worden opgesplitst in twee afzonderlijk bevaarbare delen, waarschuwt BDB, de federale branchevereniging voor de Duitse binnenvaart, maandag.

Jens Schwanen, directeur van de organisatie, vertelde aan de krant Rheinische Post dat het waterpeil bij Kaub, een belangrijk knelpunt voor de scheepvaart op de Rijn, door een gebrek aan regenval naar verwachting voor het eerst tot beneden de 10 centimeter zal dalen. Kaub ligt ten zuiden van Koblenz en is een van de ondiepste stukken van de Midden-Rijn.

„De commerciële scheepvaart zal bij zulke lage waterstanden geen goederen meer kunnen vervoeren in deze regio”, aldus Schwanen. Dat geldt volgens hem ook voor dagtochten en riviercruises. „In feite is de Rijn dan niet meer over de hele lengte bevaarbaar en daarmee in tweeën gesplitst.”

Grote hinder
Volgens Schwanen blijft er wel scheepvaart mogelijk tussen Nederland en Duitsland. Maar vanuit havens als Amsterdam, Rotterdam en ook Antwerpen kun je straks mogelijk alleen het noordelijke deel van de Duitse Rijn en het West-Duitse kanalennetwerk bereiken. Verder naar het zuiden blijft er dan ook scheepvaart mogelijk, onder meer op zijrivieren zoals de Main en de Neckar en op het Main-Donaukanaal.

De lage waterstanden zorgen al langer voor grote hinder. Daardoor kunnen schepen nu al minder lading meenemen. Sinds afgelopen weekend staan verschillende Duitse deelstaten daarom bij hoge uitzondering toe dat vrachtwagens ook op zondag de weg op mogen. Dan kan er dus meer transport over de weg plaatsvinden. Die maatregel moet helpen voorkomen dat bevoorradingsketens van bedrijven vastlopen nu de binnenvaart wordt beperkt.