Grote bosbranden in Europa (algemeen topic)

quote:

De natuurbranden in Frankrijk worden aangevuurd door een fenomeen dat in Europa vrij nieuw is: de pyrocumulonimbus. Dat is een onweerswolk die zich vormt door de hitte van een enorme bosbrand. Zo'n pyrocumulonimbus kan vuurgensters in het rond slingeren en zelfs tot bliksem leiden, en dat maakt hevige natuurbranden nog moeilijker te bestrijden.

Vincent Merckx
Gepubliceerd:
2 uur geleden
Een "vuurstorm", zo beschrijft de Franse brandweerkolonel Éric Brocardi bij het persagentschap AFP de omstandigheden die hij en zijn team het hoofd moeten bieden. Ze zijn aan het werk in de gemeente Arcachon, ten zuidwesten van Bordeaux.

Volgens Sophie Broacs, de prefect van het departement Gironde, kreeg de regio zowel gisteren als vrijdag af te rekenen met het "ongelofelijke, ongeziene en onbekende fenomeen". "Dit is een nieuwe dimensie", tekende de krant Le Monde op nadat Broacs had overlegd met enkele experten van over de hele wereld.

"Het vuur doet zelf stormweer ontstaan. De blikseminslagen veroorzaken nieuwe branden en de wind blaast de vlammen aan. En dat gebeurt allemaal in het departement met een van de grootste bossen in Europa, met een overvloed aan brandbaar materiaal."

Vuurspuwende draak
Een "vuurspuwende draak", zo noemt de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie Nasa zo'n vuurstorm met nog wat meer zin voor dramatiek. Helemaal nieuw is het fenomeen niet, maar we kennen het eerder van branden in uitgestrekte Australische of Amerikaanse wouden.

"Wat nu gebeurt, is echt wel ongezien", zegt Jean-Baptiste Filippi (National Center for Scientific Research) in Le Monde. Hij brengt in kaart hoe natuurbranden ontstaan en is momenteel aan het werk in Gironde. Hij wijst erop dat in 2017 wel al eens 2 vuurstormen geteld werden in Portugal, toen de Pedrógão-brand 60 levens eiste. "Maar hier zitten we al aan 8 of 10 en de voorspellingen zijn erg slecht."

Ook tijdens de bosbrand in Fontainebleau nabij Parijs, waar in juli 2.000 hectare in de as gelegd werd, vormde zich zo'n pyrocumulonimbus.

"In Europa is zoiets nog niet vaak voorgekomen", beaamt professor bosecologie Hans Verbeeck (Universiteit Gent). "Dat komt doordat er nog niet vaak zulke grote bosbranden in zo'n groot gebied hebben gewoed als nu, in Gironde."

Schoorsteen van vuur
Zoveel vuur in zo'n groot gebied, dat leidt tot héél veel hitte. En die warmteontwikkeling is de sleutel tot een vuurstorm. Net zoals er soms op het einde van een zwoele zomerdag een onweer ontstaat, zo kan ook de extreme hitte van een bosbrand tot onweer leiden.

"Door het grote temperatuurverschil aan het aardoppervlak en hogerop, krijg je een zeer onstabiele atmosfeer en turbulentie", legt Verbeeck uit. "Bij bosbranden komen er ook veel stofdeeltjes en aerosolen vrij, kleine onzuiverheden in de lucht. Naarmate de warme lucht stijgt en afkoelt, condenseert er water op die deeltjes. Zo vormt zich een onweerswolk."

En net zoals bij een zomers onweer, geldt ook bij vuurstormen: hoe groter de temperatuurverschillen, hoe groter de verschillen in elektrische lading die zich opbouwen in de wolk, en hoe groter de kans op bliksem. "Maar het is moeilijk te zeggen hoezeer dat in Gironde een rol speelt", zegt Verbeeck evenwel.

Zo'n vuurstorm is moeilijker te bestrijden dan een gewone natuurbrand, omdat de wind er zo hevig en onvoorspelbaar toeslaat. Gensters en takken worden tot meters hoog de lucht in gezogen als in een schoorsteen, en kunnen op onverwachte plekken terechtkomen, bijvoorbeeld in stukken bos waar het vuur al bedwongen leek.

"Het vuur genereert zijn eigen wind met een kracht en snelheid die 3 tot 4 keer hoger liggen", zegt Filippi, de bosbrandexpert die aan het werk is in Gironde. "Het is alsof je ongelofelijk krachtig op gloeiende kolen zou blazen."

Nieuwe hittegolf in aantocht
Voor brandweerkolonel Brocardi is het aanpassen geblazen. Zijn team moet aan de slag in wat hij oorlogsomstandigheden noemt: "We worden voortdurend gebombardeerd."

De volgende dagen wil het weer helaas niet mee. De Franse meteorologische dienst Météo-France voorspelt vanaf dinsdag temperaturen die kunnen oplopen tot 40 graden Celsius in de regio rond Bordeaux. De wind zal weliswaar iets minder hard waaien, maar wordt wel droger.

Sinds het begin van het jaar is er in Frankrijk al 116.000 hectare natuur in vlammen opgegaan, zei de Franse minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nuñez gisteren. Dat is "veel meer dan we in het verleden al hebben gezien". Op dit moment worden er volgens hem 30 tot 40 branden bestreden in heel Frankrijk.