De wetenschappelijke wereld kampt met een groeiend integriteitsprobleem. Door een ongekende publicatiedruk en toenemende internationale competitie ontstaat er een ware ‘sjoemelindustrie’, zo waarschuwt wetenschapsjournalist Stan van Pelt in het radioprogramma Argos. Het resultaat? Een explosieve stijging van het aantal ingetrokken publicaties.
Het aantal wetenschappelijke artikelen dat vanwege ernstige onvolkomenheden wordt teruggetrokken, is in twintig jaar tijd ruim zeven keer zo groot geworden. De komst van kunstmatige intelligentie (AI) dreigt dit probleem verder te verergeren, doordat het produceren van frauduleuze content eenvoudiger is dan ooit.
De opkomst van de ‘paper mills’
Volgens Van Pelt profiteren criminele organisaties – zogenaamde ‘paper mills’ – direct van de moordende concurrentie in de academische wereld. Deze malafide bedrijven produceren op bestelling wetenschappelijke artikelen die vervolgens in tijdschriften belanden.
Van Pelt trekt een harde vergelijking: "Het vormt het betonrot van de hele wetenschap. Je krijgt nepinformatie die de wetenschappelijke literatuur binnensijpelt."
Daarnaast maken wetenschappers die hun cv willen opkrikken gebruik van dubieuze tijdschriften. Deze bladen presenteren zich als legitiem, maar laten de essentiėle kwaliteitscontrole – de peer review – achterwege. "Dat maakt het heel makkelijk om een lange publicatielijst te veinzen", aldus de journalist. Hij concludeert dat de interne zelfcontrole van de wetenschap momenteel tekortschiet.
Roep om systeemverandering
Hoewel gerenommeerde uitgeverijen proberen het tij te keren met integriteitsafdelingen en gespecialiseerde software, en er steeds meer ‘internetdetectives’ zijn die actief speuren naar frauduleuze artikelen, volstaat dit volgens Van Pelt niet.
De journalist pleit voor een fundamentele cultuurverandering:
Aanpak van de competitie: Het ongezonde belang van kwantiteit (hoeveelheid publicaties) moet worden verminderd.
Focus op kwaliteit: Er is rust nodig in het systeem om de wetenschappelijke integriteit te waarborgen.
Hoewel de noodzaak voor hervorming evident is, waarschuwt Van Pelt dat een oplossing lastig is. Het probleem is verweven in een mondiale dynamiek die vraagt om een internationale aanpak, die makkelijker gezegd dan gedaan is.
Bron