Nieuwe EU-regels dwingen tuinders terug naar aardgas: ‘Dit m

quote:

Nieuwe EU-regels dwingen tuinders terug naar aardgas: ‘Dit maakt paprika’s en tomaten direct duurder’

De kostprijs van Nederlandse glasgroente dreigt omhoog te knallen als gevolg van een stokkende verduurzaming. Niet onwil, maar een nieuwe interpretatie van Europese regelgeving belet de overstap naar aardwarmte en ‘groene CO2’. Tuinders zitten met de handen in het haar: „Het zal direct zorgen voor duurdere paprika’s en tomaten.”


Alle projecten in Nederland om met aardwarmte in plaats van aardgas kassen te verwarmen? Zet er maar een streep doorheen. ‘Groene CO2’ afvangen bij afvalverbranders om daarmee vervolgens onze tomaten en paprika’s sneller te laten groeien? Vergeet het maar.

Als de recente juridische interpretatie van nieuwe regels uit het Europese emissiehandelssysteem (ETS) overeind blijft, dan zien glastuinders zich genoodzaakt om hun oude aardgasketels weer volop te stoken. En dat is precies het omgekeerde van wat nodig is. „Dit is doodzonde”, klinkt het op een bijeenkomst in het Zuid-Hollandse Vierpolders.

Demissionair staatssecretaris Jean Rummenie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) kan zijn oren niet geloven als hij, op bezoek bij glastuinbouwbedrijf Globe Plant, de situatie krijgt uitgelegd. „Ik schrik hiervan. Het kan toch niet zo zijn dat Europese regelgeving ervoor zorgt dat je de voorlopers van verduurzaming onderuit schoffelt?”


Wat is er aan de hand?

Je zou het met alle verhalen over klimaatellende soms vergeten, maar CO2, ook bekend als koolstofdioxide of koolzuurgas, is naast een broeikasgas toch vooral een meststof voor planten. Daar maken tuinders graag gebruik van: met extra aangevoerde koolstofdioxide in de kas groeien groente en fruit sneller en belandt de oogst uiteindelijk in onze winkelkar.

In de afgelopen twintig jaar is zelfs een heel buizenstelsel, genaamd Ocap, in gebruik genomen om koolstofdioxide vanuit Europoort richting het Westland en Aalsmeer te transporteren. In totaal ging het al om 8 miljoen ton CO2. Dat heeft de verbranding bespaard van 4,6 miljard kuub aardgas. Goed dus voor het klimaat.

Waar gaat het dan mis?

Ongeveer de helft van die extra koolstofdioxide voor kassen komt uit een olieraffinaderij van Shell en heeft dus een fossiele oorsprong. Die CO2 slaat Shell straks liever op onder de zeebodem via het project Porthos. Daarmee blijft voor tuinders als leverancier alleen de ‘groene CO2’ (niet fossiel) van Alco Energy over. De glastuinbouw moet dus op zoek naar nieuwe leveranciers.

Die werd gevonden. Bij afvalverbrander AVR, dat zowel in Duiven als Rotterdam restafval verbrandt. Twee derde van de koolstofdioxide in de rookgassen is ‘groene CO2’, een derde is fossiel.

Om deze CO2 aan de glastuinbouw te leveren zou AVR wel 200 miljoen euro moeten investeren in speciale afvanginstallaties, maar dat zou met de subsidieregeling Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie redelijk goed moeten komen. Opgelost, zou je denken.


Toch niet. Want onlangs maakte de Nederlandse Emissieautotiteit (NEA) bekend dat de nieuwe Europese wetgeving het niet toestaat om - even kort door de bocht - die groene CO2 voor glastuinders te reserveren. Omdat de AVR een mengsel levert van fossiele en groene CO2, moet alles onder de grond worden opgeslagen. Anders dreigen alsnog forse CO2-heffingen.

Wat is het effect daarvan?

Deze recente nieuwe juridische interpretatie van Europese wetgeving door de emissieautoriteit stelt dat de boekhoudkundige uitruil tussen fossiele en groene CO2 niet mag en dat betekent de dolksteek voor de verduurzaming.

„Dit is echt doodzonde”, zegt Jacob Limbeek, directeur van Ocap, die al jaren ijvert om genoeg alternatieve CO2-bronnen voor de glastuinbouw te vinden.

Adri Bom-Lemstra, voorzitter van Glastuinbouw Nederland, begrijpt het negatieve oordeel van de NEA ook niet. Want wat afvalverbrander AVR en de glastuinbouw vragen, is slechts een administratieve verrekening van fossiele en groene CO2 die door hetzelfde buizenstelsel stroomt. Op papier gaan de fossiele moleculen richting zeebodem, de groene naar de tuinbouw. Het klimaat-kasboekje klopt.

„Dit is niet anders dan bij groene stroom uit je stopcontact”, verklaart Bom. „Ook op ons stroomnet is kolenstroom en de stroom van wind en zon gemengd. Ook daar is verrekening gewoon toegestaan. Maar door dit af te wijzen stopt de verduurzaming in de glastuinbouw.”

Waarom zou die verduurzaming stoppen?

Als glastuinders niet voldoende CO2 van elders kunnen krijgen, zullen ze het zelf weer moeten maken. En dat kan alleen door, ouderwets, aardgas te verbranden. En als tuinders weer gas verbranden, zullen ze de vrijkomende warmte ook weer gaan gebruiken voor hun kassen. Dat betekent de doodsteek voor de ontwikkeling van aardwarmte als moderne, klimaatneutrale verwarmingsbron.
„Deze situatie is echt een grote bedreiging voor ons”, zegt tuinder Johan Grootscholten van Globe Plant. „Als we weer meer aardgas moeten gebruiken, dan is dat veel te duur. Ook omdat we dan meer CO2-heffing krijgen opgelegd. Dit zal direct zorgen voor duurdere paprika’s en tomaten. En het spoort niet met onze ambitie om over te stappen op aardwarmte.”

Als de verduurzaming van de glastuinbouw niet door kan gaan, is dat een flinke tegenvaller voor de Nederlandse klimaatopgave. De sector is niet alleen een economisch zwaargewicht, met een exportwaarde van bijna 11 miljard euro, maar was ook altijd een grootverbruiker van aardgas. Dankzij aardwarmte en groene CO2 willen tuinders hun uitstoot per 2040 juist naar nul brengen.

Wat is er aan te doen?
Staatssecretaris Rummenie wil spoedig overleg met Brussel. De eerste ambtelijke contacten zijn gelegd met het departement van Eurocommissaris Wopke Hoekstra (klimaat). De BBB-bewindsman kan zich niet voorstellen dat het de bedoeling is geweest van nieuwe Europese regels om onze verduurzaming te frustreren.

Rummenie: „Op de VN-klimaatconferentie klopt Europa zichzelf op de borst omdat het zo voorop loopt met klimaatbeleid. Maar ondertussen steken groene regels hier een stok in het wiel van de circulaire economie. Dat moet echt anders. Brussel moet ons helpen met verduurzaming, niet tegenwerken.”