Een datastrateeg als geheime wapen om Pogacar te verslaan: exclusieve inkijk in de werkwijze van Patrick Broe, Head of Strategy bij Visma
Het plan van Visma-Lease a Bike om Tadej Pogacar in de komende Tour te verslaan met Jonas Vingegaard, kreeg al vorm in november, maar de voedingsbodem dateert van vier jaar geleden. Toen begon de samenwerking met Patrick Broe en zijn gigantische verzameling aan data van klimtijden in het peloton. Wij kregen een exclusieve inkijk in de werkwijze van de Head of Strategy van de Nederlandse ploeg.
Wout van Aert: “Patrick Broe? Een zotte gast!”
Ploegleider Maarten Wynants: “Hij bekijkt de beelden van àlle UCI-koersen. Het lijkt alsof hij 48 uur in een dag heeft.”
Die 24/7 brengt de 32-jarige Australiër door in een kamer van vier meter op vier in Andorra, met daarin een (slaap)bank, fiets op rollen en een grote computer.
“Mijn vrouw brengt mij elke dag eten en drinken. Meer heb ik de komende drie weken niet nodig om te kunnen werken”, zegt Broe. “Ik kom enkel naar Parijs om de trofee van de eindzege mee in de lucht te steken.”
Broe is Head of Strategy van Visma-Lease a Bike. Een nieuwe functie sinds dit jaar. Hij is een van de vijf kopstukken die bij de Nederlandse ploeg het vertrek van sportief manager Merijn Zeeman moet opvangen. Broe doet dat zonder koersachtergrond.
“Ik ben jurist van opleiding. Tijdens de coronalockdown in 2020 maakte ik als hobby video’s over de koers, wat samen met Benji Naesen uitmondde in de podcast en website Lanterne Rouge.”
In 2022 werd Naesen gecontacteerd door Visma-Lease a Bike om van renners scoutingvideo’s te maken. Broe en Naesen werden toen in dienst genomen bij de Nederlandse ploeg: “Ik had nogal een grote mond en naast het aanleveren van video’s, zei ik tegen Merijn Zeeman ook dat hij renner X moest aanwerven.”
“Een van hen was Jonathan Milan. Ik zag hem in de Ronde van Polen een lead-out doen van vijfhonderd meter aan 70 km/u, waarna Phil Bauhaus zich enkel nog maar vijftig meter moest laten bollen en zijn handen in de lucht steken. Een maand later deed hij het opnieuw voor Dusan Rajovic.”
“Ik begreep er niks van... Bahrain-Victorious had de nieuwe Marcel Kittel in huis, maar ze lieten Milan enkel de sprint aantrekken. Tot hij Dylan Groenewegen verpletterde in de Saudi Tour en de topsprinter Milan was geboren.”
Bahamontes
Broe stak boven het maaiveld uit en de samenwerking met Visma-Lease a Bike werd intensiever. Intussen beschikt hij over meer dan een terabyte (1.000
gigabyte) aan video’s en data van negenduizend renners.
Die info is gebaseerd op alle klimtijden van elke renner in het peloton die in een formule met een tiental parameters wordt gegoten om het geleverde vermogen van die renner te berekenen.
“Via de tv-beelden weten we ook hoe lang ze konden draften in het wiel. Enkel het gewicht van de renner weten we niet precies, maar dat kent de eigen ploeg ook niet. Door te zweten kan een renner na vier uur koers een kilogram aan gewicht verliezen... Toch is onze formule accuraat op zichzelf en kunnen we alle renners met elkaar vergelijken op basis van de klimtijden.”
“Volgens de data haalde João Almeida in de Ronde van Zwitserland een zeer hoog niveau in de klimtijdrit en kwam hij bijna in de buurt van dat van Pogacar, Vingegaard en Evenepoel in de Dauphiné. Almeida is veel beter dan vorig jaar op dit moment.”
Broe en zijn team hebben alle klimtijden van koersen met tv-uitzending van de voorbije zes jaar geanalyseerd. Een schat aan info. “Natuurlijk bestuderen we onze grootste concurrenten Evenepoel en Pogacar dieper dan pakweg Jan Hirt, maar van Thymen Arensman bijvoorbeeld hebben we ook 56 verschillende data op basis van zijn klimtijden in de jongste seizoenen.”
“Voor de lol hebben we ook de klimtijdrit op de Puy de Dôme in de Tour 1959 geanalyseerd. Ook Federico Bahamontes trapte al een hoog vermogen per kilogram lichaamsgewicht.”
Behrens
De data van Broe doen denken aan Moneyball. Een Amerikaanse film en boek over een honkbalteam dat louter op basis van statistieken zijn spelers evalueert en zo twintig wedstrijden op rij kan winnen.
Is Visma-Lease a Bike de enige wielerploeg die zijn tactiek en selecties laat bepalen door data en artificiële intelligentie? “Verschillende ploegen werken met een data-analist. Astana doet het sinds dit jaar, en beleeft een boerenjaar. We weten ook dat Red Bull-Bora-hansgrohe daarop beroep doet”, zegt Broe.
Visma-Lease a Bike gebruikt de data van Broe voor verschillende doeleinden, zo ook hun scouting en rekrutering. “Stel dat we een klimmer nodig hebben die in de Giro bij de beste twintig bergop moet kunnen rijden, vullen we de FTP (cijfer van hoogste gemiddelde vermogen dat je zestig minuten kan volhouden zonder te verzuren, red.) in die daarvoor nodig is en krijgen uit onze data een lijst van renners die zo’n FTP al eens hebben geleverd... En dan kunnen de gesprekken beginnen”, zegt Broe, die zo Niklas Behrens tipte voordat de Duitser wereldkampioen bij de beloften werd, en dus nog een pak goedkoper was in de onderhandelingen.
Tijdens de koersen communiceert Broe vanuit zijn appartement in Andorra met de control room van de ploeg in Den
Bosch en de ploegleider in de volgwagen.
“Ik geef dan mijn koersobservaties door. Renner X is niet goed aan het draften, renner Y zit in tweede positie van het peloton en kan beter dieper gaan zitten, de ploegmaat van rivaal X is uit positie, een helper van een rivaal lijkt niet de beste dag te hebben... Het is een subjectieve aanvulling bovenop de data die we hebben.”
Inzicht in koersgedrag
Broe bekijkt elke koers van a tot z en heeft naast de data ook een inzicht in het koersgedrag van de rivalen.
“Van Mathieu van der Poel weten we dat als hij in een groep met vijf renners voorop geraakt, waarin ook Wout van Aert en Mads Pedersen zitten, hij altijd meer aandacht zal besteden aan Wout dan Pedersen, ook al is die beter dan Wout. Dat zit in zijn natuur.”
“In de Giro wisten we van Richard Carapaz dat hij in de rit over Colle delle Finestre in staat was om zich te laten verleiden tot tactische spelletjes met leider Isaac Del Toro. In de voorlaatste rit van de Tour van vorig jaar was hij samen met Enric Mas in de aanval en gooide hij de ritzege weg omdat hij meer bezig was met het irriteren van Mas dan van zijn slipstream te profiteren.”
“In de Giro 2022 werd Carapaz weggeblazen op de Passo Fedaia, die qua steiltegraad vergelijkbaar is met de Finestre. We wisten dat Simon Yates hem op zo’n col aankon en dat UAE met Del Toro dacht dat Simon geen gevaar meer vormde voor het roze, omdat hij de dag voordien moest lossen op een korte klim aan vier procent.”
“Van zodra Simon van die twee verlost was en hij nadien Van Aert kon gebruiken, wisten we dat de Giro-eindwinst binnen was.”
Broe koppelt die gedragingen aan zijn data in de aanloop naar alle koersen, maar de grote meerwaarde van Broe zit hem vooral in de rittenkoersen. “In de klassiekers zijn de hellingen te kort en beïnvloeden de kasseien onze formule, waardoor je moeilijker accurate data van renners kan verzamelen.”
“Van Mads Pedersen wisten we wel dat hij in het voorjaar top zou zijn. Nadat we de data zagen die Pedersen trapte in de bergrit van Parijs-Nice naar Auron, ben ik van mijn stoel gevallen. Hij heeft zijn FTP afgelopen winter enorm verbeterd...”
Ideale line-up
“Wanneer niet-klimmers plots keihard bergop rijden, weten we hoe laat het is. Edward Planckaert heeft dit jaar ook zo’n stap vooruitgezet en was mijn MVP in de Ronde van Vlaanderen. Nadat hij al kopbeurten gedaan had in het peloton, dichtte hij in zijn eentje een gat van een minuut om zijn kopman Mathieu van der Poel terug te brengen na een val, terwijl het peloton vol aan het rijden was.”
De data en weetjes deelt Broe elke dag met de ploegleiders in de hoop er een voordeel uit te halen voor het tactische plan, waar de ploeg zelf zo graag mee uitpakt.
“Zelfs voor de Ronde van Slovakije maken we een plan. We gebruiken de data om onze ideale line-up te maken en ook een inzicht te krijgen in de sterkte van de concurrentie.”
“In de aanloop naar de Vuelta 2022 werd in Belgische media getwijfeld aan de klimkwaliteiten van Remco Evenepoel, terwijl wij al wisten dat hij de Vuelta easily kon winnen op basis van een crazy hoog vermogen per kilo lichaamsgewicht dat hij in mei in de Ronde van Noorwegen had getrapt.”
“Op basis van klimtijden in kleinere koersen zien wij benchmarks en trends. In Milaan-Turijn zagen we Isaac Del Toro, Ben Tulett en Tobias Johannessen hun FTP-record flink verbeteren, en dan zie je twee maande later dat Del Toro de Giro eigenlijk had moeten winnen, Tulett vijfde eindigde in een bergrit in de Dauphiné en Johannessen vijfde werd in de eindstand van de Dauphiné...”
In de Tour van 2022 werkte Broe mee aan het masterplan om Pogacar te lossen in de rit naar Col du Granon. “Iedereen dacht dat Pogacar toen onklopbaar was, maar we wisten door onze video-analyse hoe hij zou reageren op de aanvallen van Roglic en Vingegaard, én op basis van onze data dat Jonas op een slotcol van die aard Pogacar ook kon evenaren qua watt per kilogram. Zo schreven we wielerhistorie.”
Ook dit jaar ligt er bij Visma-Lease a Bike weer een plan klaar om hun Sloveense rivaal te proberen verslaan. “We begonnen al in november met brainstorms en meetings. Na de Dauphiné volgde de laatste finetuning aan ons plan tijdens de hoogtestage in Tignes.”
Niet verrast in Dauphiné
De hoogtestage voor de Tour is een van de weinige keren dat Broe rechtstreeks in contact komt met de renners. Vaak werkt hij vooral samen met ploegleider Grischa Niermann en performance manager Mathieu Heijboer. Het plan voor de Tour is een resultaat van een samenwerkende vennootschap tussen hen drieën.
Kan het volstaan om Pogacar te kunnen verslaan? “Pogacar is de grote favoriet, maar wij willen proberen de Tour te winnen, en geloven dat het mogelijk is. De data uit de Dauphiné hebben ons alvast niet verrast. Volgens onze voorspelling had Pogacar de Dauphiné moeten winnen met een minuut voorsprong, en zo geschiedde.”
“In de eerste bergrit naar Combloux trapte Pogacar enorm hoge waarden en presteerde hij boven onze prognose, maar we denken dat hij daar per se een statement wou neerzetten omdat Jonas hem op die col in de Tour van 2023 meer dan een minuut heeft aangesmeerd en in zijn hemd gezet.”
“Wat dat betreft lijkt het alsof de Tour-organisator dit jaar een parcours heeft ontworpen dat voor Pogacar in het teken van de revanche staat. Met de Mont Ventoux en Col de la Loze zitten er cols in, waar hij in het verleden het onderspit moest delven tegen Jonas.”
“We verwachten dat Pogacar in die twee ritten weer een statement zal willen maken, maar dat worden niet de twee sleutelritten van deze Tour. Ze rijden langs de minst lastige flank de Col de la Loze omhoog.”
“Onze verwachting is dat de tweede tijdrit de grootste verschillen zal opleveren tussen de klassementsrenners. In die klimtijdrit naar Peyragudes wacht er een steile col van meer dan twintig minuten. Crazy.”
“In de Dauphiné was de chrono van Pogacar niet goed en hij was daar duidelijk zelf niet blij mee. Hij zal er tegen de Tour nog wel aan hebben gewerkt, maar wij maken ons sterk dat ook Jonas de voorbije twee weken nog progressie heeft gemaakt.”
Evenepoel
Met het belang van de tijdrit voor het klassement, houden ze bij Visma-Lease a Bike ook ernstig rekening met Remco Evenepoel. “Remco is de beste tijdrijder ooit in de geschiedenis van deze sport.”
“Het grote probleem van Remco wordt zijn ploeg. In de Dauphiné was hij enorm snel geïsoleerd bergop. Ze stuurden Paret-Peintre er in de vlucht, wat slim was, maar in de Tour lukt dat niet. Het verlies van Landa en Vervaeke is enorm voor Remco. Landa hoort bij de beste vijf klimmers ter wereld, Vervaeke kan Remco kalm houden. Het koersgedrag van Remco is veel rustiger wanneer Vervaeke erbij is. Dat bewijzen ook onze video-analyses.”
Binnen een dikke drie weken weten we of het plan dankzij alle data en video-analyse van Broe en Visma-Lease a Bike ook heeft opgeleverd. “Het doel is dat Jonas voor rit negentien naar La Plagne nog dicht staat in het klassement en dan zijn slag kan slaan. Hopelijk mag ik dan twee dagen later deze kamer even verlaten voor een feestje in Parijs...”