Wat was het Mirakel?
Het Mirakel hield in dat een stervende man de eucharistie ontving, het uitbraakte en de hostie intact bleef ondanks dat deze in het vuur werd gegooid. Dit werd geïnterpreteerd als een goddelijk teken en Amsterdam werd een bedevaartsoort.
Wetenschappelijke verklaringen:
Het wonder zelf kan dus een product zijn geweest van hoe men met gebrekkige natuurkunde in die tijd de wereld zag.SPOILEREr zijn een paar mogelijke wetenschappelijke verklaringen voor het wonder van Amsterdam (1345) op basis van wat er werd gerapporteerd:
1. De hostie die intact bleef na het overgeven
De eucharistische hostie (hostie) is gemaakt van ongezuurd brood, dat langzaam oplost in de mond, maar mogelijk een korte periode intact blijft in de maag.
Als de man kort na het ontvangen van de hostie overgaf, zou deze relatief onverteerd kunnen zijn geweest, waardoor deze "onveranderd" leek.
Middeleeuwse mensen verwachtten misschien dat het volledig zou oplossen bij consumptie, dus het intact zien ervan zou wonderbaarlijk kunnen lijken.
2. De hostie die niet in het vuur brandt
Als de hostie in een vuur werd gegooid, is het mogelijk dat deze op een koeler deel van de vlammen terechtkwam of werd afgeschermd door as, waardoor onmiddellijke verbranding werd voorkomen.
Ongezuurd brood is droog maar licht en kan verkolen in plaats van volledig verbranden, vooral als het vuur niet sterk was of als er vochtige omstandigheden waren.
Sommige religieuze voorwerpen in de geschiedenis zijn bedekt met niet-ontvlambare materialen (zoals zetmeel of bepaalde mineralen), wat de verbranding zou kunnen hebben vertraagd.
3. Psychologische en sociale factoren
In de 14e eeuw was het religieuze geloof sterk en interpreteerden mensen ongebruikelijke gebeurtenissen vaak als goddelijke tekenen.
Gezien de turbulente tijden (pest, politieke instabiliteit) waren mensen misschien meer geneigd om wonderbaarlijke interpretaties te accepteren.
Het verhaal zou in de loop van de tijd overdreven of veranderd kunnen zijn om de betekenis ervan te vergroten.
Dan is er nog een verhaal over dat de hostie vloog en meerdere malen terugvloog naar de locatie.
Het verhaal van de hostie die boven het vuur vliegt en terugkeert naar het huis zou heel goed een latere religieuze en politieke toevoeging kunnen zijn om de impact van het wonder te versterken. Dit soort verfraaiing komt veel voor in middeleeuwse wonderverhalen en dient meerdere doelen:
1. Religieuze versterking
De oorspronkelijke gebeurtenis (hostie die de brand overleeft) was misschien niet "wonderbaarlijk" genoeg voor een wijdverspreide pelgrimstocht.
Door een bovennatuurlijke beweging toe te voegen (de hostie die "vliegt") leek het onmiskenbaar goddelijk, wat het geloof in het wonder versterkte.
De vliegende hostie doet denken aan andere middeleeuwse eucharistische wonderen en sluit aan bij veelvoorkomende religieuze thema's uit die tijd.
2. Politieke en sociale empowerment
De status van Amsterdam vergroten: het wonder onderscheidde Amsterdam van andere steden en maakte het tot een bedevaartsoord. Dit bracht rijkdom, invloed en legitimiteit.
Het verminderen van de kerkelijke controle van Utrecht: Amsterdam viel destijds nog onder het bisdom van Utrecht, en een onafhankelijk religieus wonder zou kunnen helpen de invloed van Utrecht weg te halen.
Afstemmen op de Bourgondische politiek: De Bourgondiërs, die later Amsterdam inpalmden, waren voorstander van centralisatie van de macht en het beperken van de autonomie van door de kerk bestuurde steden als Utrecht. Een wonder dat Amsterdam religieuze bekendheid gaf, had nuttig kunnen zijn in dit grotere politieke spel.
Ik heb het vermoeden dat het Mirakel van Amsterdam misschien wel dé oerknal voor Amsterdam is geweest als machtscentrum.
Het leidde tot
- Verwijdering van het woonhuis waar het wonder plaatsvond en steeds verder in omvang groeiende bedevaartskerken.
- gegarandeerde instroom van Pelgrims als vroege soort toeristen. Een enorme boost voor de commercie. Handelsstad nummer 1.
- verbetering van infra ivm de pelgrims. De heiligeweg werd aangelegd en de heiligepoort gebouwd.
- Afscheiding van het bisdom van Utrecht. Amsterdam werd autonoom. Hoewel de bisschop van Utrecht een belangrijk figuur bleef, verminderde de toenemende economische en religieuze betekenis van Amsterdam de afhankelijkheid van Utrecht.
- Bourgondische invloed: Tegen het einde van de 14e en het begin van de 15e eeuw consolideerden de Bourgondiërs hun macht in de Lage Landen, waardoor de invloed van Utrecht verder afnam. Amsterdam sloot zich aan bij de Bourgondiërs, wat hielp om meer onafhankelijkheid te krijgen.
- overgang van pelgrims tot modern toerisme
De hostie is in de 16e eeuw met de overgang naar het protestantisme mogelijk vernietigd of ergens nog in veiligheid gebracht. Maar van dat laatste is geen aanwijzing.
[ Bericht 3% gewijzigd door Beathoven op 12-03-2025 14:57:33 ]
Het verhaal, een stukje ingekort:quote:
Op Als iets heel heilig was, dan kon het vliegen, volgens de Rooms Katholieke redeneerkunde.quote:Wat was het Mirakel?
Het Mirakel hield in dat een stervende man de eucharistie ontving, het uitbraakte en de hostie intact bleef ondanks dat deze in het vuur werd gegooid. Dit werd geïnterpreteerd als een goddelijk teken en Amsterdam werd een bedevaartsoort.
Wetenschappelijke verklaringen oa:
Psychologische en sociale factoren
In de 14e eeuw was het religieuze geloof sterk en interpreteerden mensen ongebruikelijke gebeurtenissen vaak als goddelijke tekenen.
Gezien de turbulente tijden (pest, politieke instabiliteit) waren mensen misschien meer geneigd om wonderbaarlijke interpretaties te accepteren.
Het verhaal zou in de loop van de tijd overdreven of veranderd kunnen zijn om de betekenis ervan te vergroten.
Het wonder zelf kan dus een product zijn geweest van hoe men met gebrekkige natuurkunde in die tijd de wereld zag.
Dan is er nog een verhaal over dat de hostie vloog en meerdere malen terugvloog naar de locatie.
[i]Het verhaal van de hostie die boven het vuur vliegt en terugkeert naar het huis zou heel goed een latere religieuze en politieke toevoeging kunnen zijn om de impact van het wonder te versterken. Dit soort verfraaiing komt veel voor in middeleeuwse wonderverhalen en dient meerdere doelen:
Religieuze versterking
De oorspronkelijke gebeurtenis (hostie die de brand overleeft) was misschien niet "wonderbaarlijk" genoeg voor een wijdverspreide pelgrimstocht.
Door een bovennatuurlijke beweging toe te voegen (de hostie die "vliegt") leek het onmiskenbaar goddelijk, wat het geloof in het wonder versterkte.
De vliegende hostie doet denken aan andere middeleeuwse eucharistische wonderen en sluit aan bij veelvoorkomende religieuze thema's uit die tijd.
Veel heiligen konden ook vliegen, dat was niet alleen voor hosti's. Er is zelfs een snackbar cq coffeeshop geweest die de Vliegende Tosti heette, zo lang worden die verhalen verteld.
Hoeveel zijn er wel niet opgegroeid met dat verhaal, en dachten dat een hosti hetzelfde was als een tosti, en daarom ook wel eens een kerk van binnen wilden zien omdat je daar een tosti krijgt als die priester eindelijk klaar is met praten over dingen die niet-gelovigen toch niet begrijpen.
Neem nou Jozef van Cupertino, die in het protestante noorden van Europa, denigrerend Broeder Ezel genoemd werd. Die kon vliegen.
Werd in protestante gebieden afgebeeld met een bezem, want mensen konden helemaal niet vliegen, dat geloofden de mensen niet meer, dus dan maar met het attribuut van de heks afbeelden, de bezem.
Want een goed Protestant geloofde natuurlijk wel in het bestaan van heksen, die bestonden wel echt en konden ook echt vliegen naar de heksensabbat.
Rooms Katholieke heiligen die konden niet vliegen. In naam een Protestant zijn (m/v) maar dan stiekem toch nog Katholiek. Die konden wel vliegen. Dat was een heks. En omdat Katholieken de vijand van de Protestanten waren, werd de vliegende heilige Jozef afgebeeld met een bezem.
Mensen die niet kunnen lezen, moet je het met plaatjes of filmpjes het erbij vertellen, dan geloven ze het sneller. En dan gaan ze die heilige objecten verzamelen of ten toon stellen.
Josef schopte het zelfs in 1963 tot de patroonheilige van astronauten, die Broeder Ezel. Denk daar eens over na.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog kozen Amerikaanse piloten Broeder Ezel zelfs tot patroon. Dat is best apart. Zeker omdat de RAF in 1942 meldingen deden van vreemde wezentjes aan boord die de vliegmachine wel eens saboteerden, de Gremlins. Dat weten we allemaal door de kinderverhalenverteller Roald Dahl.
Dat gedenkwaardige verhaal uit de Tweede Wereldoorlog, daarover heeft het groot-kapitaal in ijkpuntjaar 1984 nog een kinderfilm over gemaakt. In ieder geval, dat dachten veel ouders, dat het een kinderfilm was, en namen hun kleuters argeloos mee naar bioscoop. De film kreeg in Engeland echter een 15+jaar rating.
Opdat het sprookje opnieuw aan de kindertjes verteld kon worden. Met de beroemde scene van Sneeuwwitje kijkende Gremlins.
In de piratenversie uit Rusland (?) van de film Gremlins (via Zweden naar Europa gesmokkeld onder de naam Kremlins op het hoesje) zaten de monstertjes in de zaal te blowen en met naalden in hun arm overigens naar de pornoversie van Sneeuwwitje en de Zeven Dwergen te kijken. De kinderen werden "vrienden" met de Kremlins.
Het origineel uit 1984. Sommige verhalen zijn zo goed, die moeten we tot leven wekken, zullen de makers gedacht hebben.
1984 was immers al in 1948 geschreven, ze hadden al lang genoeg op dat geweldige jaar moeten wachten, vonden ze zelf.
De première van de kerstfilm 1984 werd op 24 december 1984 in Italië gevierd met een gouwe ouwe neo-fascistische bomaanslag op het spoor met zeventien doden.
Bekijk deze YouTube-video
[ Bericht 0% gewijzigd door yessie234 op 12-03-2025 17:44:47 ]
Een maatje deed dat vroeger met zijn vader en zijn pa was toen net overleden vandaar dat ik mee ging. Kennelijk is het heel lang in zwang geweest om met groepen uit dorpen tot ver in de omtrek lopend naar Amsterdam te gaan om het mirakel te vieren. Er waren toen wel meer wandelaars maar ik verwacht dat wij van het verste kwamen die dag.
Ik knip het even tot hier. De rest is ook interessant, maar dwaalt mogelijk wat af.quote:Op woensdag 12 maart 2025 16:43 schreef yessie234 het volgende:
[..]
Als iets heel heilig was, dan kon het vliegen, volgens de Rooms Katholieke redeneerkunde.
Veel heiligen konden ook vliegen, dat was niet alleen voor hosti's. Er is zelfs een snackbar cq coffeeshop geweest die de Vliegende Tosti heette, zo lang worden die verhalen verteld.
Ik las het het van het deel dat het toeschrijven van kunnen vliegen 'destijds' inderdaad wel een soort dingetje was binnen het katholieke geloof. Met de wetenschappelijke verklaring voorafgaand is het mirakel eigenlijk wel volledig geduid.
Ik vind het aan de andere kant wel jammer dat er niet veel meer over is van alles rondom het Mirakel. Alleen een lamp, een gevelplakaat en de processie nog. De heiligestede, de heilige poort en de hosti zijn weg.
Oh ja, je kunt de oorspronkelijke pelgrimsroute van Haarlem naar Amsterdam nog volgen in wat er over is van de heilige weg.
Jammer dat Amsterdam er niet meer mee doet, omdat het uiteindelijk het startschot geworden is van de onafhankelijkheid en het toerisme en we zonder dat Mirakel misschien wel Utrecht als hoofdstad hadden gehad. Ergens dus eigenlijk een gebeurtenis die de stad z'n internationale waarde (de westerse wereld was katholiek) en bezieling heeft bezorgt.SPOILERYes, it is still possible to follow the historical pilgrimage route from Amsterdam to Haarlem, though modern infrastructure has altered the original path. The approximate route would follow these roads and paths:
Heiligeweg – Start in central Amsterdam, where the medieval route began, near Kalverstraat.
Overtoom – This was historically a major exit road from Amsterdam toward Haarlem.
Haarlemmerweg (N200) – This modern road follows the general path of the old pilgrimage route. It runs along the Haarlemmertrekvaart (canal), which was later built for transportation between the cities.
Halfweg – A historical halfway point where travelers rested; it still exists today with some old landmarks.
Haarlem’s Oudeweg & Gedempte Oude Gracht – Leading into the medieval heart of Haarlem, where pilgrims might have visited the St. Bavo Church.
He, is het niet meer? Nou ja, bij mijn verhaal ben ik vergeten te vertellen dat wij ergens eind jaren tachtig liepen.quote:Op woensdag 12 maart 2025 19:52 schreef Beathoven het volgende:
Jammer dat Amsterdam er niet meer mee doet,
Midden in de nacht een processie over de wallen was wel een beetje vreemd, twee groepen mensen die eigenlijk ver buiten elkaars belevingswereld verkeren. Toch gaf dat ook wel weer een jolige sfeer.
Vanuit Haarlem waren ze altijd fanatiek met wandelen. Maar dan loop je op een ander punt Amsterdam binnen, dan de oude pelgrimsroute vanuit Utrecht.quote:
Nog wel lopend naar Adam gegaan om het mirakel te vieren. Ruim vijftig km was dat. Dan in een kerk zitten kleumen en midden in de nacht nog een rondje (processie) over de wallen.
Een maatje deed dat vroeger met zijn vader en zijn pa was toen net overleden vandaar dat ik mee ging. Kennelijk is het heel lang in zwang geweest om met groepen uit dorpen tot ver in de omtrek lopend naar Amsterdam te gaan om het mirakel te vieren. Er waren toen wel meer wandelaars maar ik verwacht dat wij van het verste kwamen die dag.
Dat was dan een goede marketing zet. Al binnen twee weken had het stadsbestuur besloten dat het wonder waar was.quote:
[..]
Ik knip het even tot hier. De rest is ook interessant, maar dwaalt mogelijk wat af.
Ik las het het van het deel dat het toeschrijven van kunnen vliegen 'destijds' inderdaad wel een soort dingetje was binnen het katholieke geloof. Met de wetenschappelijke verklaring voorafgaand is het mirakel eigenlijk wel volledig geduid.
Ik vind het aan de andere kant wel jammer dat er niet veel meer over is van alles rondom het Mirakel. Alleen een lamp, een gevelplakaat en de processie nog. De heiligestede, de heilige poort en de hosti zijn weg.
Oh ja, je kunt de oorspronkelijke pelgrimsroute van Haarlem naar Amsterdam nog volgen in wat er over is van de heilige weg.Jammer dat Amsterdam er niet meer mee doet, omdat het uiteindelijk het startschot geworden is van de onafhankelijkheid en het toerisme en we zonder dat Mirakel misschien wel Utrecht als hoofdstad hadden gehad. Ergens dus eigenlijk een gebeurtenis die de stad z'n internationale waarde (de westerse wereld was katholiek) en bezieling heeft bezorgt.SPOILERYes, it is still possible to follow the historical pilgrimage route from Amsterdam to Haarlem, though modern infrastructure has altered the original path. The approximate route would follow these roads and paths:
Heiligeweg – Start in central Amsterdam, where the medieval route began, near Kalverstraat.
Overtoom – This was historically a major exit road from Amsterdam toward Haarlem.
Haarlemmerweg (N200) – This modern road follows the general path of the old pilgrimage route. It runs along the Haarlemmertrekvaart (canal), which was later built for transportation between the cities.
Halfweg – A historical halfway point where travelers rested; it still exists today with some old landmarks.
Haarlem’s Oudeweg & Gedempte Oude Gracht – Leading into the medieval heart of Haarlem, where pilgrims might have visited the St. Bavo Church.
Probeer nu nog maar eens met zo'n verhaal te komen.
Ja, de processies door de straten op kleine schaal zijn er nog. Ik bedoelde dat de stad Amsterdam deze geschiedenis best wat meer mag etaleren. Jammer dat die Amsterdam Dungeon er nu zit waar de heiligestede was. Dat was in omvang trouwens een joekel van een kapel. Klaar ook wel voor de hele Europese bedevaart.quote:
[..]
He, is het niet meer? Nou ja, bij mijn verhaal ben ik vergeten te vertellen dat wij ergens eind jaren tachtig liepen.
Midden in de nacht een processie over de wallen was wel een beetje vreemd, twee groepen mensen die eigenlijk ver buiten elkaars belevingswereld verkeren. Toch gaf dat ook wel weer een jolige sfeer.
De manier waarop Amsterdam bezieling kreeg en onafhankelijk werd werkt nu alleen nog in Noord Korea.quote:
[..]
Dat was dan een goede marketing zet. Al binnen twee weken had het stadsbestuur besloten dat het wonder waar was.
Probeer nu nog maar eens met zo'n verhaal te komen.
[ Bericht 6% gewijzigd door Beathoven op 13-03-2025 00:24:44 ]
https://vimeo.com/1011284753?share=copy
De mirakelgeschiedenis stond vroeger in elke reisgids, die hield het het Mirakel verhaal ook voor mensen die in Amsterdam wonen en werken levend, maar die reisgidsen worden niet meer geschreven, gedrukt, gekocht en gelezen.quote:
[..]
Ja, de processies door de straten op kleine schaal zijn er nog. Ik bedoelde dat de stad Amsterdam deze geschiedenis best wat meer mag etaleren. Jammer dat die Amsterdam Dungeon er nu zit waar de heiligestede was. Dat was in omvang trouwens een joekel van een kapel. Klaar ook wel voor de hele Europese bedevaart.
[..]
De manier waarop Amsterdam bezieling kreeg en onafhankelijk werd werkt nu alleen nog in Noord Korea.
Maar als er geen materieel object is om te bezoeken, behalve dan de Dungeon, dan kan Stichting Amsterdam Promotie er ook niet zoveel meer mee. Het is dan een verhaal dat mensen zichzelf moeten vormen in hun hoofd, afhankelijk wat ze erover gelezen hebben. Er valt zo weinig aan te etaleren. Hooguit een app-wandeling langs plaatsen verbonden met de bijna 650 jaar lange geschiedenis van het verhaal.
[ Bericht 8% gewijzigd door yessie234 op 13-03-2025 12:51:31 ]
Nou ja, dat. Een stadstour met verhaal erbij of op zn minst een app.quote:
[..]
De mirakelgeschiedenis stond vroeger in elke reisgids, die hield het het Mirakel verhaal ook voor mensen die in Amsterdam wonen en werken levend, maar die reisgidsen worden niet meer geschreven, gedrukt, gekocht en gelezen.
Maar als er geen materieel object is om te bezoeken, behalve dan de Dungeon, dan kan Stichting Amsterdam Promotie er ook niet zoveel meer mee. Het is dan een verhaal dat mensen zichzelf moeten vormen in hun hoofd, afhankelijk wat ze erover gelezen hebben. Er valt zo weinig aan te etaleren. Hooguit een app-wandeling langs plaatsen verbonden met de bijna 650 jaar lange geschiedenis van het verhaal.
650 jaar, welke verhalen kan je erbij vertellen?quote:
[..]
Nou ja, dat. Een stadstour met verhaal erbij of op zn minst een app.
Een verhaal over een verhaal, en daar dan plaatjes en plaatsen bij uitzoeken. Ik dacht vroeger dat de plaatjes bij het liedboek van het Mirakel bijvoorbeeld van door vormgever-tekenaar van de Efteling gemaakt waren. Ook hele oude sprookjes, met muziek, een verteller, en het was er ook altijd heel erg druk. Devotie....
Bekijk deze YouTube-video