abonnementen ibood.com bol.com Coolblue
pi_182140708
registreer om deze reclame te verbergen
De Rapley-methode is het introduceren van vast voedsel aan een baby door hem/haar uit te dagen zelf te onderzoeken, te experimenteren en activiteiten na te apen. Dit in tegenstelling tot het voeren van gepureerde voedingsmiddelen. De methode gaat ervan uit dat baby's goed in staat zijn om zelf te besluiten wanneer ze met vast voedsel beginnen en wat en hoeveel ze eten.

etende-baby-fruit-rapley.jpg&w=580&h=280&zc=1

Voedselintroductieschema van Kleintjes vanaf 6 maanden.

Leuke sites:
http://www.babyendreumeseetfestijn.nl
http://kokenvoormijndochter.nl
pi_182140730
Laatste bericht, topic was blijkbaar vol :P

Casper heeft vorige week voor t eerst een banaan-ei-pannenkoek gehad, dikke hit was dat!

En water gaat hier uit een open beker, niet omdat ik dat wil maar omdat hij andere bekers weigert. Ook goed ;).
pi_182141078
wat een watervraag al niet los maakt.

mijn idee was ook enkel een slokje oefenen bij de maaltijd, niet een baby vol stoppen met water waardoor het de plek van voedzame dingen inneemt. voor oefenen hoeft er niet veel water in een beker. als ik zie hoeveel interesse L heeft voor ons glas of dopper lijkt het me zonde om niets met die interesse te doen. net zoals de interesse voor eten. bij ons aan tafel zitten is helemaal geweldig maar vooralsnog houd hij zich bij het verscheuren en poging tot eten van reclamefolders :+
pi_189901235
registreer om deze reclame te verbergen
*megaschop*

Wij zijn begonnen met af en toe een hapje vast voedsel geven volgens de baby led weaning-theorie. Mijn baby heeft een roosje broccoli gehad :{ :{w :r :N en een worteltje :Y) :o :D :Y) ^O^ :Y)

Vermakelijk om te zien hoe hij het eten ontdekt en de smaken proeft. Met name de broccoli zorgde voor veel zooi, dus snel maar zo'n IKEA-slab met mouwen gekocht. 't Jonkje kan goed kokhalzen, ik vind dat erg grappig om te zien. Hij kokhalst al als er een stukje midden op zijn tong belandt :D Manlief vindt dat wat akeliger. Ik vis het meestal wel uit zijn mond, erg fijn is het niet voor hem en het moet wel leuk blijven.

Er staat in de koelkast al sperziebonen en bloemkool klaar als volgende experiment.

Wie is ook aan de bijvoeding op deze manier? Misschien kunnen we elkaar inspireren *O*
Baby is momenteel 5 maanden, en ik gebruik de eerste tijd om afzonderlijke smaken (dus nog geen dingen door elkaar) te ontdekken.
Verder begreep ik dat je in principe van alles kunt geven. Maar ik merk dat ik het een prettig idee vind om te beginnen met groente en fruit, en dan vooral de soorten die je in handzame brokken kunt aanbieden en zo weinig mogelijk stik-risico met zich meebrengen.
pi_190003140
Niemand? :o

@douche-eendje: doe jij hier binnenkort mee?

@Sisu: hoe gaat het met het introduceren van voedsel bij jullie?

@elamilano: jij wacht tot ze een tandje hebben? Hoe lang duurde dat bij je oudsten?
pi_190003167
Inmiddels is het lijstje: broccoli, wortel, bloemkool, sperzieboon, banaan. Hij vindt alles lekker, op broccoli na - althans, daarbij moet hij erg wennen aan de structuur.
Hij heeft geen last van darmkrampjes, wel poept hij nu wat vaker.

Straks ga ik hem wat gestoomde peer aanbieden :9
pi_190068002
registreer om deze reclame te verbergen
Ooh wat leuk! Wij onze kinderen (inmiddels 8 en 10) ook via Rapley aan eten laten wennen. Heel veel goede herinneringen (en leuke filmpjes) aan.
Het kokhalzen wenden wij snel aan. Ook de kleine had op een gegeven moment door hoe ze met wat gerochel het eten naar het juiste plekje op de tong kon verplaatsen. :P
Ook echt genoten hoe het eten geproefd en gevoeld werd. En hoe het overgare broccoliroosje na een paar enthousiaste/wilde slagen veranderde in een leeg broccolistronkje. En wij dubbel lagen van de verbaasde blikken.
Kleine ook regelmatig meegenomen naar maandelijkse etentje met vrienden. Koks zijn verrassend vaak bereid om ook een klein bordje met snotgare groentes aan te leveren, zodat de kleine ze kon opsabbelen.

Ook wij zijn gestart met drinken uit een open beker. Wij zijn toen begonnen met (verdunde) yoghurt, omdat dat wat langzamer stroomt en daardoor minder snel knoeit.
pi_190289939
quote:
0s.gif Op maandag 18 november 2019 12:48 schreef BobbyMcGee het volgende:
Inmiddels is het lijstje: broccoli, wortel, bloemkool, sperzieboon, banaan. Hij vindt alles lekker, op broccoli na - althans, daarbij moet hij erg wennen aan de structuur.
Hij heeft geen last van darmkrampjes, wel poept hij nu wat vaker.

Straks ga ik hem wat gestoomde peer aanbieden :9
Ow hoi, je was alleen las ik. We zijn afgelopen weekend gestart met hapjes, nadat Bas weer eens idioot veel gekolfde melk bleef vragen. Eerste hapje was wel gepureerd want we vonden het toch nog een beetje spannend, maar hij nam gelijk zelf de lepel al over in zijn handen.

Broccoli is leuk speelgoed, 2e keer banaan een succes. Komkommer is lekker. Vind het nog wel een beetje lastig, zoeken wat kan en hoe aan te bieden in combinatie met ons eten. Kokhalzen doet hij nauwelijks, neemt wel enthousiaste happen vervolgens de helft uit zijn mond te kwijlen.

[ Bericht 3% gewijzigd door douche-eendje op 05-12-2019 22:35:01 ]
pi_190290264
:W

Zal ik ook meedoen dan? :P

T. is nu bijna 10 maanden en hij eet zů goed! Moest heel erg wennen de eerste paar maanden aan ‘met ons mee eten’ en betrapte me er best vaak op dat ik altijd zich naar een alternatief voor hem, omdat ik bang was dat hij ons eten niet mee kon eten. Sinds 1-2 maanden kan ik dat loslaten en eet hij echt wat de pot schaft. Eten we soep? Dan dipt hij broodjes in de soep. Maken we pizza? Dan zorgen we voor een stuk met tomatensaus en groenten voor hem om op te kanen. Alleen als we echt eten bestellen zorgen we voor een alternatief voor hem (en anders eet hij de tomaatjes/komkommers/etc uit de salade bijvoorbeeld).

We zijn inderdaad begonnen met zacht fruit en broccoli/bloemkool/wortel. Vooral banaan was (en is) een enorme hit :D Misschien kende je ‘m al, maar als je het puntje van de banaan indrukt dan splijt je hem in drieŽn en is het makkelijk vast te houden zonder dat het weg glibbert :P

Sinds ergens vorige maand ook begonnen met kleinere stukjes aanbieden ipv alleen nog vuist formaat. Ik merkte dat hij kleine stukjes heel snel goed kon oppakken maar vond het toch wat spannend eerst. Weet niet zo goed waarom. Heb wel het idee dat hij meer binnen krijgt zo ťn dat er minder troep op de grond ligt na het eten _O- Fijne bijkomstigheid wel :')


Even zien, schema op dit moment:
7:30: broodje met boter
9:30/10:00 stuk fruit
12:30: broodje met boter
17:30 eten wat de pot schaft. Lievelings zijn: pasta, boontjes, broccoli, aardappel en vlees is ook altijd een succes. In de middag slaapt hij vaak door het ‘eetmoment’ of krijgt hij nog een fles. Eigenlijk bied ik hem ‘s ochtends liever iets aan als pap, alleen heb ik geen idee hoe dat aan te bieden zonder dat het een gigantische bende wordt. We hebben nooit tijd om uitgebreid te badderen ‘s ochtends in ieder geval :')
pi_190297636
Jeej *O* mensen in dit topic *O*

Het is ook wel spannend he DE, om te beginnen?
Inmiddels is ons jonkje 6 maanden dus wil ik frequenter voedsel aanbieden. Hij groeit niet super (zie babytopic) dus voorlopig focus ik op voedsel waar hij daadwerkelijk wat van binnenkrijgt of wat calorierijker is, zoals volle yoghurt, avocado, brood met wat roomboter of suiker- en zoutvrije pindakaas.

Hij vindt het eten echt geweldig maar werkt haast alles zijn mond weer uit. Al kokhalzend. Ik ben wel benieuwd wanneer het kwartje valt dat hij ook dingen door zou kunnen slikken :D

@Krijgertje: het is niet zo rapley - alhoewel je ook hierbij de regie bij hem kunt laten - maar kun je 'sochtends de pap niet nog in een fles geven? Scheelt veel zooi.

All hail voor de ikeaslabben trouwens *O* dat scheelt toch wel veel geknoei.

quote:
0s.gif Op vrijdag 22 november 2019 14:27 schreef gukde het volgende:

Ook wij zijn gestart met drinken uit een open beker. Wij zijn toen begonnen met (verdunde) yoghurt, omdat dat wat langzamer stroomt en daardoor minder snel knoeit.
Dank voor de tip! Dat is inderdaad een handige manier om te oefenen. Bovendien vind ik puur water niet zo'n goed idee vanwege de maagvulling zonder calorieŽn. Hij krijgt nog borstvoeding tenslotte.
pi_190307829
Ja zou evt ook nog kunnen, pap in fles. Alleen de laatste keer dat we dat geprobeerd hebben bleef die pap helemaal ophopen (ook met grotere speen) en kreeg hij er helemaal niks uit :') dus ook nooit meer geprobeerd daarna :+
pi_190309893
quote:
0s.gif Op vrijdag 6 december 2019 14:23 schreef BobbyMcGee het volgende:
Jeej *O* mensen in dit topic *O*

Het is ook wel spannend he DE, om te beginnen?
Inmiddels is ons jonkje 6 maanden dus wil ik frequenter voedsel aanbieden. Hij groeit niet super (zie babytopic) dus voorlopig focus ik op voedsel waar hij daadwerkelijk wat van binnenkrijgt of wat calorierijker is, zoals volle yoghurt, avocado, brood met wat roomboter of suiker- en zoutvrije pindakaas.

Hij vindt het eten echt geweldig maar werkt haast alles zijn mond weer uit. Al kokhalzend. Ik ben wel benieuwd wanneer het kwartje valt dat hij ook dingen door zou kunnen slikken :D

@:Krijgertje: het is niet zo rapley - alhoewel je ook hierbij de regie bij hem kunt laten - maar kun je 'sochtends de pap niet nog in een fles geven? Scheelt veel zooi.

All hail voor de ikeaslabben trouwens *O* dat scheelt toch wel veel geknoei.
[..]

Dank voor de tip! Dat is inderdaad een handige manier om te oefenen. Bovendien vind ik puur water niet zo'n goed idee vanwege de maagvulling zonder calorieŽn. Hij krijgt nog borstvoeding tenslotte.
Ja ik vind het zeker spannend. Ik las al hetgeen wat jij postte over A zijn afbuigende curve en dat is ook een beetje mijn angst, Bas gaat momenteel nog best lekker op borstvoeding maar hij heeft niet heel veel afbuigmogelijkheden :X. Op WHO zit hij nu op 2,7% (zat op 1%), bij CB op 6.1 % ( zat op 2%). Komt nu gemiddeld zo'n 500 gram per maand aan, dus dat gaat goed. Nu ook een paar dagen toch best wel ziek geweest, dus vrij vaak ook extra borstvoeding aangeboden. Ieder slokje is er dan toch weer een.

Het doorslikken gaat hier best aardig, hij kreeg eergisteren een aardig stuk banaan weg wat hij echt heel lekker vind. Als het teveel is kwijlt hij het eruit, maar je ziet wel zijn ontlasting veranderen. De eerste keer na broccoli vond ik allemaal korreltjes broccoli terug in zijn luier. Gisteren overdag nog even een klein beetje aan een banaan gelikt, maar hij had duidelijk geen trek. Gisteravond kon broccoli hem niet interesseren, dus hebben we het maar even gelaten. Straks wat gestoomde appel proberen.
Brood ben ik ook wel benieuwd naar hoe hij dat gaat vinden. Natuurlijk ontkom ik er niet aan met mijn iets uit de hand gelopen broodbakhobby, dus ik heb laatst alvast een lekker broodje gebakken voor Bas waar door het recept al roomboter heen moest :9. Brood ligt nu in de vriezer.
pi_190310372
L had tussen de 4 en de 8 maand ook een wat afbuigende curve van 0 naar -1 (even uit mijn hoofd dus geen percentages maar hij was 1 lijn gezakt), tussen 8 en 12maand schoot hij ineens van de -1 naar +1.
Volgens onze CBarts (die pro rapley is) was dat volkomen normaal en dat klopte achteraf gezien dus ook maar als je er middenin zit is een afbuigende curve niet fijn om te zien.

Pap in een fles is hier nooit een succes geweest, pap in een bakje met een lepel ging veel beter. Ik eet zelf sochtends ook pap(of yoghurt+muesli) dus voor ons is ontbijten met pap heel logisch. Hij at dan niet zelf maar kon goed aangeven dat hij nog een hapje wilde of niet. Later hielden we de lepel samen vast en toen dat goed ging gaf ik de gevulde lepel aan.
pi_190319832
Goed om te lezen Elleska. Ik merk dat het me best bezig houdt. Ik hoopte juist dat het zwaartepunt wat minder op borstvoeding zou liggen, maar ik durf nu niet actief de nachtvoedingen te minderen of overdag er langer tussen te laten. Het viel me vandaag ook op dat hij weinig rust heeft om goed te drinken. Als hij niet enorme honger heeft, vindt hij het al snel teveel moeite om een nieuwe tsr op te wekken en gaat hij geinen/klooien.

Eigen broodjes bakken :9 dat hoort er wel bij ja! Doe je ook nog iets bijzonders, zoals een bepaald type meel en minder zout?

De laatste successen zijn hier venkel (had ik niet verwacht, maar het houdt handig vast en hij vond het erg lekker), en brood besmeerd met roomboter of avocado. Daar krijgt hij ook daadwerkelijk wel wat van binnen en hij blijft het maar in zijn mond stoppen en ontdekken ^O^
Wat minder goed werkt: ei. Ik had het nu gebakkken. Het is te 'rubberig' waardoor hij er niets van afgesabbelt krijgt zonder tanden. Misschien eens gekookt proberen.
Verder heeft hij vandaag frambozen en aardbeien gehad. De frambozen waren niet zo'n succes, die vond hij echt te zuur. Ik geef hem groot gelijk :D

Wij eten 's ochtends ook regelmatig pap, dus het lijkt me wel wat om dat ook uit te proberen. Al is het misschien prettig om te beginnen met wat fijnere granen dan Brinta.
pi_190327131
Weinig rust tijdens het drinken en afgeleid zijn is ook herkenbaar maar ik weet niet precies meer welke maanden dat het ergste was.

Gebakken en gekookt ei was hier de eerste maanden ook geen succes, te lastige structuur om te eten denk ik. Een omelet of wolkenbroodje vielen wel in de smaak.

Gewone brinta leek mij ook te zwaar. Ik ben begonnen met granen van biobim omdat dat goed mengt met bv en een winkeltje vlakbij verkoopt het.
  zondag 8 december 2019 @ 14:08:17 #16
56471 pinquit
oh my lama!
pi_190327466
Eigeel van gekookt ei gaat misschien makkelijker. Al was 't hier geen succes :P
erf de ogen van je kind - kijk erdoor
  zondag 8 december 2019 @ 14:13:08 #17
56471 pinquit
oh my lama!
pi_190327546
Hoi btw!
Ik doe zowel rapley als geprakt (potjes zelfs :P :o ), want ik ben een antiheld.
Te bang dat 't kind stikt. Mijn middelste was een propper, die heb ik te vaak over m'n knie moeten leggen en dat levert me steeds zoveel grijze haren op :+

Ze begint nu steeds beter de pincetgreep onder de knie te krijgen, dus dat is wel leuk!
erf de ogen van je kind - kijk erdoor
pi_190327917
Bobby, ik doe niet heel veel bijzonders met het brood. Ik let een beetje op welk recept (geen volkorenbrood waarbij honing moet bijvoorbeeld, geen suiker aan toevoegen). Mijn bloem en meelvoorraad komt bij de molen hier in de buurt vandaan. Vind het vooral tof dat Bas zijn eerste broodje zelfgebakken is :9

Gestoomde appel was een succes. Vanmorgen weer wat banaan, wat echt een hit is inmiddels. Vanavond maar eens een blaadje witlof voeren. Voor volgende week weer wat ander fruit en groente op het menu zetten.
  zondag 8 december 2019 @ 15:01:50 #19
57571 -Mellow-
Hobo on the loose
pi_190328177
Ik lees vast een beetje mee om over een paar weken ook te beginnen. Wordt misschien ook wel een combinatie van Rapley en prakjes, ik heb me er nog niet genoeg in verdiept.

Voor pap is misschien boekweit een goede optie? Dat is erg licht verteerbaar.
'If the doors of perception were cleansed everything would appear to man as it is, infinite.'
pi_190328523
Ik heb me wel altijd laten vertellen dat rapley/prakjes combineren geen goed idee is, omdat dit het gevaar op verslikken juist vergroot. Komt omdat je bij rapley moet kauwen, en niet zo moet slikken als ze bij eten op een lepel doen begreep ik. Dat is voor ons destijds in ieder geval de reden geweest om niet te combineren maar echt alleen op hele stukken te focussen. Gelukkig hebben we een GO die ook gewoon mee doet :)

(Uiteraard is dit voor elke ouder een afweging om zelf te maken, bij de oudste deden we ook een soort combi :) )
  zondag 8 december 2019 @ 16:06:49 #21
78680 Nielsch
zie signature
pi_190329170
quote:
1s.gif Op zondag 8 december 2019 15:23 schreef krijgerrtje het volgende:
Ik heb me wel altijd laten vertellen dat rapley/prakjes combineren geen goed idee is, omdat dit het gevaar op verslikken juist vergroot. Komt omdat je bij rapley moet kauwen, en niet zo moet slikken als ze bij eten op een lepel doen begreep ik. Dat is voor ons destijds in ieder geval de reden geweest om niet te combineren maar echt alleen op hele stukken te focussen. Gelukkig hebben we een GO die ook gewoon mee doet :)

(Uiteraard is dit voor elke ouder een afweging om zelf te maken, bij de oudste deden we ook een soort combi :) )
Wat een onzin
zie ondertitel
  zondag 8 december 2019 @ 16:31:28 #22
460295 Budabuddumbam
What does the fox say?
pi_190329561
Nah geen onzin, verschillende mondtechnieken, slikken en kauwen versus slurpen en zuigen.
En dan zie je daarin ook weer veel verschil tussen borstvoeding en kunstvoeding.
omdat borstgevoede kinderen meestal al veel betere technieken hebben door de borstvoeding.

Veel mensen die combineren krijgen de rapley niet echt van de grond. En kinderen die twijfelen hoe om te gaan met voedsel verslikken vaker wat sowieso al een ding is bij rapley.

(en dan is er nog het ding dat voeren echt niet een rapley ding is. Het haalt het belangrijkste deel uit handen het zelf beslissen wat en hoeveel in de mond te stoppen. )
  zondag 8 december 2019 @ 17:04:30 #23
57571 -Mellow-
Hobo on the loose
pi_190330031
Bij combineren dacht ik aan iets een beetje prakken en dat geven zonder te voeren, maar dat ze zelf met de handjes kan voelen, experimenteren en eten.
Dit omdat sommige dingen wat glibberig zijn. Of omdat het misschien nog lastig is om te kauwen en je kindje wel heel graag wil eten.
Maar geen goed idee dus?
'If the doors of perception were cleansed everything would appear to man as it is, infinite.'
  zondag 8 december 2019 @ 17:17:31 #24
460295 Budabuddumbam
What does the fox say?
pi_190330216
Er zijn snijtechnieken voor glibberige dingen, zoals een gat maken met een appelboor.
of iets kartelrandjes geven daardoor blijft het goed in de handen zitten.

Ik persoonlijk zou dat proberen voor prakken. Ze kunnen vanaf 6 maanden echt beter kauwen dan je in eerste instantie zal denken. ik was daar wel verbaasd over bij de eerste. :D
  zondag 8 december 2019 @ 17:21:45 #25
437410 Stroopwafelmeisje
Eet ook andere cookies
pi_190330281
Dingen die glibberig zijn (peer, bijvoorbeeld) geef ik hem een stuk om te voelen en proberen. Tussen dat proberen door, hou ik een stuk vast dat ik naar zijn mond breng om af te bijten. Stamppot mag hij zelf voelen of met lepel, ik stop hapjes tussendoor. Voor ons werkt dit beter, omdat we gewoon niet de tijd hebben om te wachten tot meneer klaar is met zijn eten als hij het helemaal zelf zou doen. Maar als hij aangeeft (even) klaar te zijn is het ook goed. En eten dus niet extra pureren, maar hij eet met stukken ('los' eten), geprakt (in stamppot) of vloeibaar (soep). Tot nu toe geen problemen met verslikken.
pi_190331198
Hier rapley en prakjes zonder enig probleem gecombineerd. Oma vond stukken eng en wij vonden stukken juist tof. Onze zoon was t om het even, hijhad geen enkele moeite met de verschillende manieren van aanbieden. N=1 dat weet ik maar het hoeft dus geen probleem te zijn O+
pi_190335049
quote:
0s.gif Op zondag 8 december 2019 16:06 schreef Nielsch het volgende:

[..]

Wat een onzin
Wat een fijne, onderbouwde opmerking O+

quote:
17s.gif Op zondag 8 december 2019 16:31 schreef Budabuddumbam het volgende:
Nah geen onzin, verschillende mondtechnieken, slikken en kauwen versus slurpen en zuigen.
En dan zie je daarin ook weer veel verschil tussen borstvoeding en kunstvoeding.
omdat borstgevoede kinderen meestal al veel betere technieken hebben door de borstvoeding.

Veel mensen die combineren krijgen de rapley niet echt van de grond. En kinderen die twijfelen hoe om te gaan met voedsel verslikken vaker wat sowieso al een ding is bij rapley.

(en dan is er nog het ding dat voeren echt niet een rapley ding is. Het haalt het belangrijkste deel uit handen het zelf beslissen wat en hoeveel in de mond te stoppen. )
Dit dus ja. :Y T. krijgt nu ook wel stamppot e.d. als ‘prakje’, maar dat eet hij nog steeds aanzienlijk minder dan stukken. Maar hij snapt ook echt niet dat als er iets aan z’n vingers zit, dat hij dat kan ook kan afslikken _O-
pi_190335151
quote:
1s.gif Op zondag 8 december 2019 18:20 schreef Zo-is-dat het volgende:
Hier rapley en prakjes zonder enig probleem gecombineerd. Oma vond stukken eng en wij vonden stukken juist tof. Onze zoon was t om het even, hijhad geen enkele moeite met de verschillende manieren van aanbieden. N=1 dat weet ik maar het hoeft dus geen probleem te zijn O+
Ook zeker mee eens, zoals ik zei deden we dat bij de oudste ook :Y

Ik moet zeggen dat dat ‘enge’ wel echt iets van de eerste periode is. Nu na 4 maanden rapley geef ik hem ook echt praktisch alles en hij weet altijd wat hij ermee moet doen. Nul angst meer hoor. Op komkommer bijvoorbeeld klemt hij z’n kaken stevig vast en dan trekt hij eraan, om wat los te knagen. Zo leuk :D En verbaas me altijd een beetje dat andere ouders in mijn omgeving voor oudere baby’s nog steeds elke week een voorraad hapjes pureren :o zo blij dat ik dat niet hoef :')
pi_190335355
Haha ja herkenning met die verbazing. Had vandaag een baby van 8 maanden op schoot. D’r stond gesneden stokbrood op tafel. Dus ik dacht al, mooi lekker knagen op een broodje. Niet dat ik dat zelf ging geven natuurlijk. Maar mama gaf dus miniscule stukjes van alleen het zachte binnenste! Ik had dat niet eens bedacht om te doen :D
pi_190335923
Die verbazing heb ik met 1,5 jaar nog steeds.

Ik dacht, blijkbaar heel naÔef, dat de niet rapley kindjes vanaf 1 jaar ook gewoon met de pot mee eten maar blijkbaar gaat dat opbouwen van volledig gepureerd niet zo snel als ik dacht. Van het groepje dat ik sprak passen de meesten de maaltijden voor hun dreumes nog steeds aan.
abonnementen ibood.com bol.com Coolblue
Forum Opties
Forumhop:
Hop naar:
(afkorting, bv 'KLB')