Hoe komen we tot een betere samenleving?

Plato's model klopt zeker niet. Volgens Plato moet zowel het individu en als de groep in harmonie zijn, maar dat is onmogelijk binnen zijn model. Als de groep in harmonie is, spelen alle individuen maar 1 rol (kaste afhankelijk) en dan is er geen harmonie tussen de 3 aspecten binnen ieder individueel mens. En daar vliegt de leer van de juiste verhoudingen de bocht al uit.

I.h.b. maakt Plato zich zorgen over de kaste 'koning-filosofen'. Kunnen we erop vertrouwen dat zij zuiver rationeel oordelen en besturen? Ook zij dragen het aspect 'behoefte bevrediging' in zich. Daarom moeten ze levenslang op deze taak worden voorbereid. Mogen ze pas vanaf hun 50^ste aan de koppen zitten (als ze daarvoor geschikt zijn bevonden). Moeten ze communitair leven, mogen ze geen goud of zilver bezitten (om de kat niet op het spek te binden). En mogen ze ook hun eigen kinderen niet kennen. Dat is niet om het deze kaste het naar hun zin te maken. Waarom dan wel? Om te voorkomen dat machtsspelers aan de macht komen. Dat is de eigenlijke boodschap van Politeia. Een terechte klacht, geen goede oplossing. Al die draconische maatregelen wijzen erop dat Plato het ook niet vertrouwde.

[ Bericht 0% gewijzigd door deelnemer op 09-11-2019 00:37:49 ]

Verandering ---> zijn en niet-zijn ---> atomen en vrijheidsgraden ---> samenstellingsregel (algebra; bewegingswet)

Voorbeelden uit technologie & management:

• Vouwpatronen samenstellen:
Zonnecellen vouwen met 140 geavanceerde puzzelstukjes

• Ook de marktideologie is een voorbeeld, maar dan losgelaten op de samenleving. De atomen zijn de individuen, de vrijheidsgraden zijn de individuele rechten, en de samenstellingsregel is de 'vrijwillige' transactie. Daarna vormt de samenleving of realiteit zich vanzelf. Het is een managementsysteem en niet zonder gevaar (mensen zijn geen atomen zonder een interne structuur, en zo vrijwillig zijn de transacties niet, en ook niet zo 'rationeel').

• Ook een neuraal netwerk is een voorbeeld. De atomen zijn knooppunten (neuronen / perceptrons), de vrijheidsgraden zijn de sterkten van de koppelingen (verbindingen), en de samenstellingsregel is Wiener's feedback loop (met leerregels):
Machinaal leren, neurale netwerken, en deep learning
Neurale netwerken kunnen leren schaken. Je kunt het idee ook op de samenleving loslaten (behaviorisme) en inzetten als een managementsysteem (reinforment).

[ Bericht 3% gewijzigd door deelnemer op 16-11-2019 00:57:04 ]

quote:

Glas bevat een van de grootste onopgeloste problemen uit de natuurkunde

In de afgelopen decennia zijn er verschillende theorieen ontwikkeld. Veel daarvan baseren zich op experimenten of bepaalde aannames. Ik benader het anders. Ik begin met de exacte bewegingswetten van Newton. Iedereen is het erover eens dat die wetten gelden.

Een aanleiding om de bewegingswetten van Newton nog eens uit te spellen, met de nadruk op logica en ideeen (i.p.v. experimenten). Dat geeft meer gevoel voor theorievorming, ook een belangrijk aspect van de wetenschap.

Newton's bewegingswet (de kringloop van beweging)

Newton omzeilt de vraag waaruit materie bestaat (atomen, of de vier elementen van Empedocles) door een stabiele universele eigenschap als uitgangspunt te kiezen: massa.

Je kunt nu alles op 1 hoop gooien. Haal iets van die hoop af, en definieer het als de eenheid van massa. Pak er een weegschaal bij, een balans, en je kunt aan alles een massa toekennen.

Het omzeilen van de vraag, waaruit materie bestaat (de interne structuur), heeft voordelen:
- alles is een massa.
- het reduceert de kringloop van stoffen tot de wet van behoud van massa. Omdat de vorm (structuur) is weg-geabstraheerd, verdwijnen ook de transformaties (van de ene vorm in de andere) uit beeld.
- daarom werkt de mechanica op iedere schaalgrootte. Het maakt niet uit wat je als 1 massa beschouwd. Je kunt een fiets als 1 massa beschouwen, of als een samenstelling van onderdelen met ieder een eigen massa. Hoe meer massa's je onderscheid, hoe meer details (en hoe complexer de casus wordt).

-----------------------------------------------------------

Hoe zit het met beweging zelf? Zijn er dan wel overgangen mogelijk tussen iets en niets? Gaat een bal vanzelf rollen? Of is beweging ook een behouden grootheid? Zo ja, dan kunnen we daarmee eenzelfde scenario volgen: een maat zoeken voor een hoeveelheid beweging, en een eenheid kiezen.

Wat is een goede maat voor een hoeveelheid beweging? Snelheid? Wat beweegt er dan met die snelheid? Dat moet wel een massa zijn (want alles is een massa). Hoe stel je massa en snelheid samen tot een maat voor de hoeveelheid beweging van een massa? Je gebruikt, dat je zelf mag kiezen wat je 1 massa noemt.

Neem de maan. Deze kun je beschouwen als 1 massa, maar ook als 2 massa's (2 halve manen, met ieder de halve massa, aan elkaar geplakt). Merk op:
- de massa's van de halve manen tellen op tot de massa van de hele maan
- ze hebben alle drie dezelfde snelheid.
Definieer de impuls p als het product: massa x snelheid (p = m x v).
- daaruit volgt dat de impulsen van de halve manen optellen tot de impuls van de hele maan

Zo 'n lineaire samenstellingsregel is ideaal (het simpelst). Daarom is de impuls p (het product van massa en snelheid) een goede maat voor de hoeveelheid beweging van een massa.

----------------------------------------------------

De bewegingswetten van Newton:

1. We veronderstellen dat de impuls p van een massa m, die geen interactie heeft met zijn omgeving, behouden blijft.
Dat is de eerste bewegingswet: dp/dt = 0. (dp/dt betekent: impulsverandering)

2. Twee massa's kunnen beide van impuls veranderen (in een botsing of interactie). We veronderstellen dat je deze twee massa's ook als 1 massa beschouwen, en dan kun je de eerste bewegingswet toepassen. Daaruit volgt, dat de totale impuls voor, na en gedurende de interactie behouden is:
De som van de impulsen van de 2 massa's zijn voor en na de botsing gelijk (de wet van behoud van impuls).

3. De impulsverandering, van ieder van de 2 massa in een botsing, heeft een oorzaak. De oorzaak noemen een kracht (F), en we veronderstellen een dynamische balans (wat erin gaat, komt er ook weer uit):
De grootte en richting van de oorzaak (kracht F) is gelijk aan de grootte en richting van het gevolg (impulsverandering dp/dt).
Dat is de tweede bewegingswet: dp/dt = F

4. De som van de impulsen van de 2 massa's zijn voor en na de botsing gelijk (zie punt 2). Dus de som van de impulsveranderingen is nul. Dat kan met de tweede bewegingswet herschreven worden tot:
De krachten die de 2 massa's op elkaar uitoefenen zijn even groot, maar tegengesteld in richting.
Dat is de derde bewegingswet: F_actie = - F_reactie ,
de wet van behoud van impuls herschreven in oorzaken (krachten).

5. De wet van behoud van energie volgt uit de integratie van de tweede bewegingswet langs de baan die de massa aflegt. Daartoe moet je de kracht op ieder moment op de baan projecteren (de component loodrecht op de baan lijkt niets te doen, want de massa beweegt niet in die richting). Maar de loodrechte component kan niet zomaar verwaarloost worden; het leidt tot de wet van behoud van impulsmoment.

------------------------------------------------

De kringloop van beweging kan dus worden samengevat als:
- geen interactie: dp/dt = 0
- wel interactie: dp/dt = F
- in interactie: F_actie = - F_reactie

De laatste vergelijking heeft ook de vorm van een balans:
0 = F_actie + F_reactie
Op ieder moment is de som van de krachten nul. Nul kun je schijven als de som van twee krachten die tegengesteld zijn. Creatio ex nihilo, net zoals bedragen in een dubbele boekhouding, zoals een nieuwe hypotheeklening op de balans van een bank opduikt. De krachten bestaan bij de gratie, dat een ieder van de 2 krachten op een andere massa werkt (een eigen weg gaat). Zonder krachten zouden de 2 massa's ongehinderd door elkaar heen vliegen (observatie: dat doen ze niet).

Nu nog een invulling voor de kracht F, in het specifieke geval van de zwaartekracht. Newton veronderstelt dat zwaartekracht (action-at-a-distance) aantrekkend is, evenredig met beide massa's, en afneemt met de afstand (r) zoals je verwacht bij een verdeling over een steeds groter oppervlak:

F_{zwaartekracht} = constante x m₁ x m₂ / r²

-------------------------------------------------

Newton's mechanica is een speelgoedmodel voor de kringloop van beweging. Het succes ervan is onverwacht, want een speelgoedmodel loopt meestal al snel stuk op de complexe praktijk / realiteit. Maar Newton's mechanica niet. Dat is een teken dat het onderliggende idee, de kringloop van beweging, hout snijdt. Het had niet zo gemakkelijk gegaan, als massa niet zo'n stabiele universele schaalbare eigenschap was geweest (een goed houvast). Net zoals later, de lichtsnelheid een goed houvast was voor Einstein, bij het formuleren van de speciale relativiteitstheorie,

Om een idee te geven van het succes van Newton's bewegingswet, de volgende feiten:
- het verklaart hoe een steen valt.
- het verklaart de planeetbanen in ons zonnestelsel (en waarom de maan niet op de aarde valt).
- het voorspelt de mogelijke banen waar je een satelliet in zou kunnen schieten.
- het verklaart je stabiliteit op de fiets als je voldoende snelheid hebt.
- het verklaart de ideale gaswet, door het toe te passen op een gas van botsende massa's.
- het verklaart wat temperatuur is: de gemiddelde kinetische energie per massa, of per vrijheidsgraad (kT).

De vraag waaruit materie bestaat (structuur, vorm), is opgepakt door de alchemisten. Een bont gezelschap van mensen, ook geinteresseerd in de kringloopgedachte, met name in de overgangen van de ene vorm in de andere (transformaties: materieel of spiritueel, de steen der wijzen). Een aantal daarvan hebben zeker iets zinnigs gedaan, want het heeft geleid tot het periodiek systeem van Mendelejev en de scheikunde. Een hele verbetering t.o.v. de vier elementen van Empedocles (aarde, water, lucht en vuur).

---------------------------------------------

Je kunt zien dat Newton van alles gebruikt:
- een absolute ruimte en tijd (als het decor)
- dingen en eigenschappen (massa)
- een weegschaal (de statische balans)
- een kringloop van stoffen (massabehoud)
- oorzaak en gevolg (kracht en impulsverandering)
- een kringloop van beweging (de dynamische balans, impulsbehoud)
- creatio ex nihilo (voor de krachten, zoals in de balans van de dubbele boekhouding)
- action-at-a-distance (de zwaartekracht)

Een heel ander type dan Decartes, een fundamentalist die stug vasthield aan de stelling van Democritus: "Alles is atomen en leegte", Deze leer van de Griekse atomisten was de terugvalpositie voor degenen die Aristoteles voor gezien hielden.

Aristoteles was ook een natuurfilosoof. Hij beschouwde Thales van Milete als de vader van de filosofie. Hij borduurde voort op de 4 elementen leer van Empedocles. Volgens Aristoteles was er ook nog een vijfde element (de quintesse) om de eeuwige cirkelgang van het bovenmaanse te kunnen verklaren. Want in het ondermaanse gaat alles in rechte lijnen, van en naar het centrum van de aarde / universum, en zo streven de 4 elementen naar hun natuurlijke plaats (een doelgerichte verklaring).

Volgens Aristoteles is een verklaring pas compleet, als het zowel een causale- als een doelgerichte verklaring omvat. Het doelgerichte deel was een complicatie, als het gaat om mechanica. In de revolte tegen het gezag van Aristoteles (aan het einde van de scholastiek) besluit Decartes geheel opnieuw te beginnen. Alles moet vanaf nu van de grond af aan helder en duidelijk zijn. Interacties, alleen in de vorm van fysieke botsingen met direct contact. Newton is niet zo strak in de leer.

Ook de bewegingsvergelijkingen van Newton hebben hun tekortkomingen. Probeer licht maar eens te wegen op een weegschaal (rustmassa nul). Elektromagnetisme, relativiteitstheorie en kwantummechanica hebben de bakens verzet. De behoudswetten zijn verdiept en gebleven (behoud van de vier-impuls). De krachten spelen verder geen rol meer, ze zijn vertaald in de potentiele energie (en de zwaartekracht is vertaald in de metriek van de tijdruimte).

---------------------------------------

Deze mechanische invulling van het waarheidsperspectief stelt dat je van kop tot kont in twee kringlopen zit: de kringloop van stoffen en de kringloop van beweging. Op de middelbare school houdt men meer contact met het deelnemersperspectief. Krachten worden geintroduceerd door zelf ergens aan te duwen of trekken. De overgang naar de wet van behoud van energie loopt via het begrip arbeid (kracht x afgelegde weg). Maar alleen wij worden moe van gedane arbeid, de natuur niet. De natuur werkt vanzelf (moeiteloos), en wij imiteren dat tegenwoordig d.m.v. mechanisatie en automatisering (technologie).

Automatisering is het vertalen van mechanische stappen in denkstappen (en omgekeerd), het vertalen van mechanismen in algoritmen (en omgekeerd). Het begint in de 17e eeuw met met de correspondentie: rekenkunde <----> rekenmachine (Pascal, Leibniz). Het vereenvoudigt als je binaire getallen gebruikt, want overgangen tussen 0 en 1 zijn gemakkelijker fysiek uit te voeren, d.m.v. van (elektronische) switches. The rest is history.

Een doelgerichte logica (i.t.t. een oorzakelijke) kan ook, maar niet beide tegelijk (wat Aristoteles dacht). In een doelgerichte logica moeten de doelen van de samenstellende delen samenwerken, om het doel van het bouwsel tot zijn recht te laten komen (voor ieder bouwsel, op iedere schaalgrootte). Om dat sluitend te krijgen, wordt het net zo deterministisch als werken met oorzaken. Werken met oorzaken is een handig lokaal perspectief, werken met doelen is een handig globaal perspectief. In de moderne natuurkunde is dat globale doel een actie-principe. Wat volledig ontbreekt is de belevingswereld, zoals mensen die hebben bij hun subjectieve doelen (net als in iedere versie van de mechanica). Het blijft even abstract en objectief; het is alleen een herformulering.

Pas handelen, ermee aan de slag gaan, vanuit een deelnemersperspectief, maakt het subjectief. Technologie is toegepaste wetenschap, operationeel en doelgericht.

----------------------------------------------------

Deze post, en de voorbeelden uit de post erboven, tonen de reikwijdte en invloed van deze simpele modellen,

Het moeilijkste bewaart men altijd tot het laatst. Zo ook de glasfase (i.t.t. de gasfase), waar het artikel over gaat (complex collectief gedrag).

[ Bericht 0% gewijzigd door deelnemer op 15-11-2019 23:31:10 ]

quote:

Op donderdag 14 november 2019 19:05 schreef deelnemer het volgende:
Wat volledig ontbreekt is de belevingswereld

Behrouz Boochani: Alleen de bergen zijn mijn vrienden.

quote:

Het helse leven op een Australisch vluchtelingeneiland

En laat dat nu juist het grote verschil zijn tussen Metha en Boochani. Metha's boek vormt de theoretisering van de migrant, van de vluchteling, van wat Boochani heeft geleefd. [...] Metha verklaart als het ware de houding van de Australiers (gezien vanuit de vluchteling), maar laat niet zien wat de impact op de vluchteling zelf is.

Volgens de natuurkundige mechanica (een invulling van het waarheidsperspectief) is de wereld een proces:
- de wereld (de natuurlijke orde; onpersoonlijke bewegingswet; objectief).

De wereld is het alomvattende proces (met 1 bewegingswet), de deelnemer en de groep zijn dus subprocessen:
- de deelnemer (de psychologische orde; persoonlijke belevingswereld, motieven en belangen; subjectief).
- de groep (de sociale orde; bovenpersoonlijke regels en belangen; collectief subjectief).
De opdeling in 3 ordes introduceert het deelnemersperspectief.

Waarop richtte zich:
Democritus? de natuurlijke orde (alles is atomen en leegte)
Prediker? de natuurlijke orde (de kringloopgedachte)
Lau Tse? de natuurlijke orde (van nature werkt alles vanzelf)
Confucius? de sociale orde (een leer over de juiste verhoudingen, grondprincipe: humaniteit)
De Boeddha? de psychologische orde (geen Ziel, neem uzelf in acht en het lijden vermindert)
Nietzsche? de psychologische orde (geen God, de wil tot macht)

En Marx?
- de natuurlijke orde = 'historisch materialisme' (autonome technologische ontwikkeling)
- de sociale orde = 'culturele super structuur'
- de psychologische orde = zelfontplooiing versus vervreemding
Marx's invulling van de natuurlijke orde zou ik eerder tot de sociale orde rekenen.

En Freud?
- de natuurlijke orde = 'id' (seksuele energie / libido, spanningen / driften)
- de psychologische orde = 'ego' (rationalisaties, sublimaties, versprekingen en aandoeningen)
- de sociale orde = 'super ego' (publieke moraal)
Freud's invulling van de natuurlijke orde is een te simpele vertaling van de natuurkundige concepten 'energie en druk' in een psychologisch model.

etc.

De leer van Boeddha ontaardt in zelfontkenning (geen 'ik'). De taoisten smokkelen op z'n minst een deel van de sociale orde in de natuurlijke orde. De leer van Confucius ontaardt in een obsessief rollenspel. Bij Nietzsche is de transformatie naar een deelnemersperspectief compleet (de wil tot macht), en ontaardt in 'ik en de wereld'.

Maar het deelnemersperspectief (de rechterkant van de vergelijking: de wereld = 'ik' + de buitenwereld) ziet er zo anders uit (dan de linkerkant, het objectieve wereldproces), nu is alles:

spel / strategie; keuzes / doelen; voordeel / schade; geluk / ongeluk; macht / onmacht; eer / beloning; schuld / boete; angst / woede.

Een vergelijking is geen kwestie van kiezen tussen de linkerkant of de rechterkant. Dat geldt ook voor de vergelijking:
de wereld = 'ik' + de buitenwereld.
We zoeken een goede oplossing voor deze vergelijking (veel moeilijker dan vrij kiezen). De sociale orde is de 'fudge factor', een mengsel van nature (sociale emoties) en nurture (spelopvatting / spelregels), die een botsing tussen 'ik' en de buitenwereld kan voorkomen of verzachten. Cultuur / beschaving is wat mensen creeren om een humane samenwerking te bevorderen.

Technologie en management is toegepaste wetenschap (operationeel en doelgericht, vanuit een deelnemersperspectief). Ontmoedigingsbeleid is een rationele management strategie en 'werkt'. Is het een goede oplossing van de vergelijking? Ook als je voor 'ik' (een variabele, die staat voor willekeurig iedere deelnemer) de vluchteling substitueert?

[ Bericht 11% gewijzigd door deelnemer op 21-11-2019 16:27:08 ]

quote:

Vooruitgangsdenken baart doemdenken

Wat op heersen lijkt, is vaak niet meer dan een uit de hand gelopen experiment.

Substantie en vorm (Aristotelische begrippen)

quote:

Op donderdag 14 november 2019 19:05 schreef deelnemer het volgende:
De wet van behoud van energie volgt uit de integratie van de tweede bewegingswet langs de baan die de massa aflegt. Daartoe moet je de kracht op ieder moment op de baan projecteren (de component loodrecht op de baan lijkt niets te doen, want de massa beweegt niet in die richting).

Energie is de vierde component van de vier-impuls, de impuls in de tijdsrichting, het momentum van de tijdsontwikkeling. We hebben er niet zo'n duidelijke intuïtie voor, want het neemt allerlei vormen aan. Het begrip energie komt pas in de 19e eeuw tot bloei, de eeuw van de mechanisatie, als men energietransformaties (omzettingen tussen warmte, mechanische en elektrische energie) probeert te kwantificeren.

Neem een fietser. Zijn spieren trekken samen en ontspannen, de trappers gaan op en neer, de wielen draaien en drijven een dynamo aan, het spanningsverschil drijft de elektronen in een metaaldraad rond, een dun stukje draad gaat gloeien, en toen was er licht. Energie is een grootheid, die van het ene systeem op het andere kan worden overgedragen, en daarbij overgaat van de ene vorm in de andere.

Energie is een substantie die spontaan van vorm kan veranderen. Paarvorming is een duidelijk voorbeeld van dit soort 'shape shifting'.

quote:

Op donderdag 20 juni 2019 17:28 schreef deelnemer het volgende:
Hoe kun je een boom zien staan, als jij hier staat en die boom daar? Dan moet er een draadje tussen de boom en jezelf bestaan. Deze bestaat uit licht, lichtgevoelige cellen (fotochemie), zenuwbanen (elektrische golf) en een bewuste voorstelling. Als het medium langs dat draadje zo vaak verandert, hoe betrouwbaar is de uitkomst dan nog? Wel, .... buitengewoon betrouwbaar. Wat wordt er dan zo nauwkeurig doorgegeven? Een patroon, een afdruk van de boom, in de vorm van lichtreflecties. Dat patroon rolt als een golf, met het draadje als drager, vanaf de boom zo je bewustzijn in.

Het golfpatroon, dat je waarneemt als je een steentje in het water gooit, heeft geen eigen substantie (een eend kan wel uit het water stappen, een golf niet). Het golfpatroon ontleent zijn bestaan aan de vormverandering van het wateroppervlak (de dragende substantie).

Het draadje tussen een waarnemer en het waargenomen object is materieel. Maar het patroon, dat door het draadje loopt, heeft geen eigen substantie. Want niets substantieels loopt vanaf het begin door tot aan het einde van het draadje, alleen het patroon. Het draadje is materieel, en toch bevindt de afbeelding van het object, aan het eindpunt van het draadje gekomen, zich in je bewustzijn.

-------------------------------------------

Beide, energie (algemener: vier-impuls) of een patroon, kunnen worden overgedragen van de ene op de andere drager. In de gegeven voorbeelden geldt:
- energie is substantie (die bij overdracht van vorm kan veranderen).
- patroon is vorm, die kan volharden, zonder een eigen substantie (die bij overdracht van substantie kan veranderen).

Je iets concreets voorstellen bij begrippen als energie of patroon, is een voorbeeld kiezen, maar de abstracte begrippen als zodanig, zweven boven alle mogelijke verschijningsvormen. Deze grootheden staan voor collectieve eigenschappen, die je niet tot losse atomen kunt reduceren, want ze zijn deels logisch van aard (ze beschrijven samenhang, zoals symmetrie en wisselwerking). Je kunt ze ook niet reduceren tot logica. Samenhang zonder dragers is ondenkbaar.

Je kunt het substantiële en het logische, inhoud en vorm, niet van elkaar scheiden. Je kunt wel, bijvoorbeeld, de vorm deels overdragen op een andere drager. Een voetafdruk in het zand is een simpel voorbeeld van vorm overdracht. Bij een overdracht op de mens kan de vorm deels inzichtelijk worden, zoals ruimte inzichtelijk wordt door menselijke ervaringen met o.a. het alledaagse perspectievenspel ---> meetkunde. Wetenschap is een poging om de vorm van de wereld deels over te dragen op de mens in de vorm van kennis (adaptatie heeft het voorwerk al gedaan: het kenvermogen van de mens).

----------------------------------------------------

Analoge begrippen in de management sfeer.

Het geldende recht heeft een soortgelijke abstracte rol in een samenleving als een patroon in de wereld. Het kan allerlei vormen hebben. Geld heeft een soortgelijke abstracte rol als energie in een markteconomie. Geld kan in de geldmarkt allerlei juridische vormen aannemen, en op een goederenmarkt allerlei materiële vormen. Het lijkt erop dat we de natuurlijke orde imiteren (mechanisatie & automatisering) en spiegelen (natuurwet<----->rechtswet & energie<----->geld)

quote:

De geldhoeveelheid of geldvoorraad is de totale hoeveelheid geld die op enig moment binnen een economie of monetaire zone in omloop is.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Geldhoeveelheid

Vergeet M0, M1, M2, etc ... In het marktmodel is alles, waar een markt voor is, een vorm van geld. Als marktvolledigheid een realistische en gerealiseerde juridische mogelijkheid was, de informatie volledig, de transacties wrijvingsloos en de markt bodemloos liquide, dan was alles een vorm van geld.

Maar ook dan zijn marktprijzen niet louter informatie; ze hebben een materiële kant. De wereld, gereduceerd tot marktwerking en marktprijzen, zonder oog voor de materiële kant: natuur, grondstoffen, mensen, behoeften, arbeid, goederen, of diensten, heeft geen substantie (essentie of waarde). De kringloop van geld op zichzelf, los van de tegenhanger (de materiële kringloop), is (geld)illusie. De marktlogica op zichzelf, los van de onderliggende objectieve bewegingswet van de wereld, is (markt)illusie.

Hetzelfde geldt voor de wet: rechtspositivisme of absolute rechten is (recht)illusie. Hetzelfde geldt voor absolute waarden en absolute keuzevrijheid: waarde of vrijheid los van iedere situatie of context is (waarde)illusie.

Kortom, het scheiden van vorm en inhoud leidt tot illusies.

----------------------------------------------------

Zo staan de psychologische en sociale orde ook niet niet los van de natuurlijke orde, zij hebben geen onafhankelijk bestaan, of een onafhankelijke bewegingswet, maar wel eigen (ingebedde) patronen / wetmatigheden. Deze worden pas onderscheiden aan de rechterkant van de vergelijking:
de wereld = 'ik' + de buitenwereld
Want:
- de linkerkant betekent: de deelnemer is in en van de wereld (de wereld volstaat)
- de rechterkant betekent: de buitenwereld is de wereld geconstrueerd vanuit het gezichtspunt van de deelnemer ('ik').

De enige reden om het deelnemersperspectief apart te nemen, om deze verwarrende opsplitsing van de wereld serieus te nemen, is omdat wij deelnemers zijn (want zonder is er geen ervaring, beleving, motief of kennis). De menselijke situatie.

----------------------------------------------------

De mogelijke bijdrage van een deelnemer aan de wereld berust op zijn eigen vrijheidsgraden (handelingsvrijheid). Deze vrijheidsgraden omvatten meer, dan alleen je handen uit je mouwen steken, het omvat o.a. denken, wetenschap en ethiek. Het onderliggende determinisme kan daarbij gebruikt worden als houvast, maar gebruik het niet als een bewijs van een fundamentele onvrijheid / zinloosheid (demotiverend)*. Alleen ongewenste, vermijdelijke en onredelijke beperkingen van je externe handelingsvrijheid zijn onvrij. Gebruik omgekeerd dit laatste weer niet, om reele beperkingen in de handelingsvrijheid van een deelnemer te ontkennen (er is geen absolute keuzevrijheid). Zoals Spinoza al stelde: er is geen vrije wil (absolute keuze vrijheid) maar alleen handelingsvrijheid.

*Overweeg bijvoorbeeld de leugenaarsparadox, de fundamentele logische beperking van axiomatisch en algoritmisch denken:
F&L / [CENTRAAL] Het grote F&L video topic #3
De oneindige verzameling vergelijkingen die men kan genereren, uitgaande van de syntaxis van de rekenkunde lijkt overaftelbaar, in vergelijking met oneindige verzameling vergelijkingen die men deductief kan genereren, uitgaande van een eindig aantal rekenkundige axioma's. Als je de bewegingswet van de wereld interpreteert als de syntaxis van de wereld, dan is een axiomatisch deductief mechanisch model te beperkt om de wereld te beschrijven. Maar niet, als je de bewegingswet van de wereld interpreteert als inherent axiomatisch deductief.

Of dat de bakens in de mechanica alweer zijn verzet (bijvoorbeeld kwantum-indeterminisme):
De verbeelding aan de macht? Theorievorming is de logische verbeelding.

[ Bericht 0% gewijzigd door deelnemer op 25-11-2019 20:06:42 ]

Het idee van een universele bewegingswet als de natuurlijke orde.

Voor het deelnemersperspectief is er een duidelijk beginpunt. Het is de handelingsvrijheid van de deelnemer zelf (roeien met de riemen die je hebt). Bij de invulling van het waarheidsperspectief, de linkerkant van de vergelijking:

de wereld = 'ik' + de buitenwereld

kun je niet zomaar van jezelf uitgaan. Dat leidt tot het probleem van het ontbrekende beginpunt.

Stel, er is een universele bewegingswet: een bewegingswet die altijd en overal geldt. In dat geval is de bewegingswet het ultieme houvast, het gezochte beginpunt. Ieder punt in de tijdruimte is dan even geschikt als beginpunt om de universele bewegingswet te ontdekken. Voor een bewegingswet, werkzaam binnen de context van tijd en ruimte (de tijdruimte), betekent dit:

bij iedere translatie (in de tijdruimte) van de bewegingswet zelf, behoud de bewegingswet zijn vorm.

Met andere woorden: de bewegingswet is translatie symmetrisch. In een continue tijdruimte is dat een continue symmetrie.

-------------------------------------------------

Het theorema van Emmy Noether

Noether bewijst dat de continue translatiesymmetrie van een bewegingswet altijd leidt tot een behouden stroom, met een behouden grootheid (een aspect van de stroom).

Voor een continue ruimte-translatie symmetrie is de behouden grootheid:
- de wet van behoud van impuls

Voor een continue tijd-translatie symmetrie is de behouden grootheid:
- de wet van behoud van energie

Voor een continue translatie symmetrie in de tijdruimte i.h.a. is de behouden grootheid:
- de wet van behoud van vier-impuls

Voor een continue rotatie symmetrie is de behouden grootheid:
- de wet van behoud van impulsmoment (en idem voor de 4D tijdruimte generalisatie)

Kortom, de kringloop van beweging is een logisch gevolg van het idee van een universele bewegingswet in een continue tijdruimte.

----------------------------------------------

Albert Einstein en de bewegingswet voor elektromagnetisme (de wetten van Maxwell)

Elektromagnetisme in een notendop:
- Volgens de bewegingswet voor elektromagnetisme is er, naast massa, nog een eigenschap: lading.
- Er zijn twee soorten ladingen: positief en negatief.
- Gelijksoortige ladingen stoten elkaar af, ongelijksoortige ladingen trekken elkaar aan.
- Een lading komt met een ruimte vullend elektrische veld.
- Bewegende ladingen leiden tot veranderende elektrische velden.
- Veranderende elektrische velden leiden tot veranderende magnetische velden.
- Veranderende magnetische velden leiden tot veranderende elektrische velden.

Als gevolg van de laatste twee, heeft de bewegingsvergelijking ook een oplossing (een elektromagnetische golf) als er geen massa's of ladingen zijn. D.w.z. eenmaal gegenereerd, gaan elektromagnetische golven altijd door, totdat ze ergens tegen aanlopen en geabsorbeerd worden. De snelheid van de golven is de lichtsnelheid. Het fenomeen licht bestaat uit elektromagnetische golven. Ze hebben geen (rust)massa, maar heeft wel een hoeveelheid energie (substantief genoeg om zichzelf te dragen; licht is een golf zonder een massieve drager). Als de bewegingswet voor elektromagnetisme universeel geldig is, dan is ook de lichtsnelheid universeel geldig (want die volgt direct, contextvrij, uit de bewegingsvergelijking).

Een keuze voor een coördinatenstelsel is als het kiezen van een gezichtspunt. Een coördinatentransformatie is als het vertalen tussen de gezichtspunten van verschillende waarnemers. Uit de universele lichtsnelheid, gecombineerd met de translatie- en rotatiesymmetrie van de tijdruimte (d.w.z. een lineaire coördinatentransformatie), volgt dat de Lorentztransformatie de consistente vertaling is tussen de gezichtspunten van verschillende waarnemers. Dat is de coördinatentransformatie van de tijdruimte waarmee je de waarnemingen, waargenomen vanuit van verschillende gezichtspunten, op een consistente wijze kunt vergelijken of combineren.

Dat verrijkt het perspectievenspel met twee nieuwe elementen. De snelheid, die een waarnemer heeft t.o.v. het object waar hij naar kijkt, leidt ook tot perspectivische effecten:
1. lengte contractie
2. tijdsverdunning
Een verandering in de grootte van de snelheid verandert het perspectief, zoals je verwacht te zien bij een rotatie van het coordinatenstelsel in het x-t vlak (met x een ruimtelijke coordinaat, en t de tijdscoordinaat).

--------------------------------------------------

In de algemene relativiteitstheorie laat Einstein zien dat het fenomeen zwaartekracht kan worden geinterpreteerd als de kromming van de continue tijdruimte. De kromming is het gevolg van de aanwezigheid van massa (algemener: vier-impuls) in de tijdruimte. De Einstein vergelijking is een relatie tussen:
1. de meetkundige vorm
2. de substantiele inhoud
van de tijdruimte.

Ook voor het universum als geheel, is vorm en inhoud niet van elkaar te scheiden.

De zwaartekracht is geherinterpreteerd tot een aspect van de meetkunde van de tijdruimte. Als we elektromagnetisme negeren, wordt de bewegingswet hiermee gereduceerd tot vrije val (van massa's t.o.v. elkaar). Einstein heeft nog lang geprobeerd, om ook elektromagnetisme te herinterpreteren als een zuiver meetkundig aspect.

----------------------------------------------------

Deze ontwikkeling laat zien, dat de meetkunde van de tijdruimte en de universele bewegingswet nauw verwant zijn:
Noether: translatiesymmetrie (meetkunde) <---> kringloop van beweging (bewegingswet)
Einstein: wetten van Maxwell (bewegingswet) ---> Lorentz transformatie / Minkowski ruimte (meetkunde)
Einstein: kromming tijdruimte (meetkunde) <---> impulsverandering (bewegingswet)
(het idee van een universele bewegingswet werkt ook voor de wetten van Maxwell: Derivation of Maxwell’s equations)

Wat is er overgebleven van de mechanica en zwaartekrachttheorie van Newton? De krachten waren van meet af aan al dubieus (action-at-a-distance, creatio ex nihilo). De zwaartekracht is nu geherinterpreteerd tot een aspect van de meetkunde van de tijdruimte. Zonder de krachten is de mechanica van Newton niet meer te onderscheiden van de kringloop van beweging. De kringloop van beweging is weer een logisch gevolg van de translatiesymmetrie van de bewegingswet.

Alles wat Newton's bewegingswet verklaart, is hiermee ondervangen. De Newtoniaanse samenhang der dingen blijft geldig:

quote:

Op donderdag 14 november 2019 19:05 schreef deelnemer het volgende:
- het verklaart hoe een steen valt.
- het verklaart de planeetbanen in ons zonnestelsel (en waarom de maan niet op de aarde valt).
- het voorspelt de mogelijke banen waar je een satelliet in zou kunnen schieten.
- het verklaart je stabiliteit op de fiets als je voldoende snelheid hebt.
- het verklaart de ideale gaswet, door het toe te passen op een gas van botsende massa's.
- het verklaart wat temperatuur is: de gemiddelde kinetische energie per massa, of per vrijheidsgraad (kT).

Voldoende rustmassa is de reden waarom in de alledaagse beschrijving de Newtoniaanse samenhang der dingen geldig is. Newtons bewegingswetten en zijn zwaartekrachttheorie, hebben alleen kleine afwijkingen t.o.v. de nieuwe zienswijze, als massa's te maken krijgt met snelheden in de orde van de lichtsnelheid. De nieuwe zienswijze blijkt dan de correcte beschrijving. De
- kringloop van beweging
- nieuwe perspectivische effecten
- herinterpretatie van de zwaartekracht als een effect van de kromming van de tijdruimte
zijn allemaal experimenteel getoetst / bevestigd.

Dat lijkt mij een stevige onderbouwing voor het bestaan van een universele bewegingswet.

-----------------------------------

Voor 'ik' is een universele bewegingswet het (nog onpersoonlijke) beginpunt van iedere vorm van identiteit, die samenvalt met de identiteit van de wereld (een identificatie met de universele bewegingswet). De basis van ieder specifiek patroon, wat zichzelf in de wereld continueert, en een levenscyclus doorloopt. De wereld is mysterieuzer dan de buitenwereld (net zo mysterieus als bewustzijn). De Tao Te King (openingszin):

Het benoemen is de moeder van alle dingen,
de oorsprong van de wereld is naamloos.

[ Bericht 0% gewijzigd door deelnemer op 29-11-2019 20:27:55 ]

De wortel van -1

Het begint allemaal met het oplossen van 2^e en 3^e graads vergelijkingen (Niccolò Tartaglia, Rafael Bombelli).

Daarbij ontstaan, al doende, wortels van negatieve getallen, en zolang dat beperkt blijft tot de tussenresultaten in een afleiding, kun je het negeren. Maar als de oplossing een wortel van een negatief getal is, of bevat, dan is negeren onmogelijk. Min maal min is ook plus; de wortel uit een negatief kan niet bestaan (een imaginair getal). Als de oplossing een wortel van een negatief getal bevat, kun je deze ook niet optellen bij het reele deel (een complex getal).

Trek een rechte lijn. Daarmee kan ieder getal worden weergegeven met een punt op de lijn (als de afstand tot 0). Als de wortel van -1 niet bestaat, dan moet dit getal dus buiten de lijn liggen. Kies een punt buiten de lijn en noem het i (de wortel van -1). Trek de loodlijn die door i gaat. Noem dat de imaginaire as, noem het snijpunt 0, en de afstand tussen i en de lijn de eenheid van lengte (het getal 1). Daarmee heb je het complexe vlak getekend (out of the box denken).

Eeuwen later, in de 18e eeuw komt de abstracte algebra tot ontwikkeling. Als je voor complexe getallen samenstellingsregels kunt geven, die voldoen aan de voorwaarden van een algebraische groep / lichaam, dan ben je klaar. De samenstellingsregels voor complexe getallen (x + y i):

optellen: (a + b i) + (c + d i) = (a + c) + (b + d) i
vermenigvuldigen: (a + b i) (c + d i) = (a c - b d) + (a d + b c) i

voldoen aan de voorwaarden. Daarmee lijkt de kous af.

------------------------------------------------------

De regel voor optellen is wat je verwacht. De regel voor vermenigvuldiging is vreemd. Het lijkt op 'haakjes uitwerken', zoals bij reele getallen:

(a + b) (c + d) = a c + b d + a d + b c

Maar bij reele getallen kun je deze regel ook meetkundig voorstellen. Een product is het oppervlak van een rechthoek. Als je beide zijden van de rechthoek opsplitst in 2 delen, zoals de factoren (a + b) en (c + d) aangeven, dan splits je de rechthoek op in vier delen. Het oppervlakte van de rechthoek is de som van de oppervlakten van de vier delen (precies de rechterkant van de vergelijking).

Dat is niet meer zo in de vermenigvuldigingsregel voor complexe getallen. De factor (a + b i) is geen opsplitsing van een lengte in delen, want a en b liggen niet op 1 lijn (a ligt langs de reele as en b langs de imaginaire as).

---------------------------------------------------------

Euler's formule

De grote doorbraak kwam al eerder, voor de abstracte algebra, met een resultaat van Euler.

In poolcoordinaten is een complex getal: r [cos(x) + sin(x) i]
(r = de straal, x = de hoek)

De eenheidscirkel is: cos(x) + sin(x) i

Als je voor de cosinus, sinus en e-macht de oneindige machtreeksen (taylorreeksen) kent, dan blijkt bij invulling van de reeksontwikkeling voor cos(x) en sin(x), het antwoord de reeksontwikkeling van een e-macht te zijn:

e^{i x} = cos(x) + sin(x) i

met alle eigenschappen van een e-macht:
1. vermenigvuldigen is: e^{i x} e^{i y} = e^{i (x + y)}
2. differentieren van een e-macht is heel eenvoudig: d(e^{i x})/dx = i e^{i x}

Als een complex getal geschreven kan worden als een e-macht, wordt de vermenigvuldigingsregel veel simpeler:
vermenigvuldig de stralen en tel de hoeken op (ook meetkundig helder)

Dat dit dezelfde vermenigvuldigingsregel is, is niet intuitief duidelijk (het samenstellen van oneindige reeksen is een tricky business), maar in dit geval consistent. Een eenheidscirkel en een e-macht ineen, wie had dat ooit kunnen zien aankomen? Maar zo liep, voor de wiskundigen, het worstelen met de wortel van -1 toch nog goed af.

--------------------------------------------------------

Maar niet voor natuurkundigen.

Omdat differentieren van e-machten heel eenvoudig is, zijn deze nieuwe e-machten handig om differentiaalvergelijkingen op te lossen (zoals bewegingsvergelijkingen in de natuurkunde). Ze werden daarvoor volop gebruikt, onder de waarschuwing:

een fysische grootheid kan nooit imaginair zijn.

Het liep anders. Natuurkundigen hadden van Maxwell geleerd dat licht bestaat uit elektromagnetische golven. Maar later blijken bepaalde fenomenen (het frequentie spectrum van blackbody radiation, het foto-elektrisch effect) erop te wijzen dat licht uit deeltjes bestaat.

De Broglie redeneerde als volgt. Licht is nu golf en deeltje. Stel, dat alles beide is, dan is alles weer gelijksoortig. Hij vraagt aan Schrödinger om de bewegingswet van Newton voor puntmassa's (deeltjes) te vertalen in een equivalente bewegingswet voor golven.

--------------------------------------------------------

De Schrödinger vergelijking

We gebruiken, dat er ook 'atoommodellen' zijn voor functies.
Neem de verzameling functies: {e^{i p x}}, voor alle mogelijke waarden van p.
De vetgedrukte letters p x staan voor het inproduct van twee vier-vectoren:
de vier-impuls p = (p, E) en de vier-locatie x = (x, t).
Dat is een verzameling lopende vlakke golven (in de tijdruimte x met een constante impuls p) waarmee iedere golffunctie kan worden samengesteld.

Als je de algemene vorm voor een vlakke golf e ^{i p x} in een differentiaalvergelijking (bewegingsvergelijking) substitueert, dan zijn alle partiele afgeleiden eenvoudig te doen. Wat resteert is een algebraische vergelijking (de karakteristieke vergelijking van de differentiaalvergelijking). Omgekeerd bepaalt de karakteristieke vergelijking de differentiaalvergelijking (bewegingsvergelijking). Zoeken naar de bewegingsvergelijking wordt daarmee: zoeken naar de karakteristieke vergelijking.

De 2^e bewegingswet van Newton is de wet die impulsverandering (interactie) beschrijft. De geïntegreerde vorm daarvan is de wet van energiebehoud. De gezochte bewegingswet voor golven moet deze behoudswet respecteren. De gezochte karakteristieke vergelijking is dus de wet van energiebehoud. Merk op dat de interactie, in de vorm van 'potentiele energie', daarmee ook in de bewegingsvergelijking is opgenomen.

Zo komt Schrödinger uit op zijn bekende bewegingsvergelijking. In deze vergelijking staat het imaginaire getal i. Geheel in strijd met de regel dat iets fysisch nooit imaginair kan zijn. Wat is meer fysisch dan de fysische bewegingswet zelf? Eerst schrikt Schrödinger ervan terug en komt met een ander voorstel, maar die voldoet niet aan de wet van energiebehoud, merkt Lorentz op. Dus dan toch maar die rare vergelijking.

Voor wiskundigen is de kous af, maar natuurkundigen worden geacht te kunnen uitleggen, hoe de wereld echt werkt, nu dus aan de hand van een bewegingsvergelijking met het getal i erin.

En een antwoord op de vraag hoe iets beide (puntdeeltje en golf) tegelijk kan zijn. Vreemd genoeg is daar een oplossing voor.

----------------------------------------------------------

Een wiskundige analyse van vorm en inhoud

Het begint met een wijnkelder. De aanleiding voor een wiskundige analyse van de vorm-en-inhoud kwestie. Fourier vraagt zich af hoe diep onder de grond een wijnkelder moet liggen, zodat de temperatuur zo gelijkmatig mogelijk blijft, gegeven de temperatuur schommelingen aan het oppervlak en de snelheid waarmee warmte zich verspreid. Het brengt hem tot de fourieranalyse, en de gebruikte stelling, dat je alle functies kunt beschouwen als een samenstelling van vlakke golven.

Beschouw de volgende twee atoommodellen voor functies:

1. Dirac deltafuncties (eigenlijk: gegeneraliseerde functies of distributies, alles is continue)
Een deltafunctie is overal nul, behalve voor 1 punt, en de oppervlakte is 1. Je kunt daarmee aan een punt een waarde toekennen. De verzameling van deltafuncties, 1 voor ieder punt in de ruimte, is voldoende om iedere functie mee samen te stellen. Een atoommodel voor functies.

2. Vlakke golven (sinussen en cosinussen; e^{i p x})
Een vlakke golf heeft een constante amplitude. Al het onderscheidend vermogen zit nu in de vorm. Een vlakke golf is een patroon, dat zich over de hele ruimte uitstrekt, en is dus nergens gelokaliseerd. Een samenstelling van een functie uit vlakke golven, is de vorm van de functie samenstellen uit de verzameling van van golfpatronen (vlakke golven met iedere mogelijke frequentie en fase). Ook een atoommodel voor functies.

Het eerste atoommodel is lokaal en beschrijft de waarde van de functie voor ieder punt apart. Het tweede atoommodel is globaal en beschrijft waarde veranderingen tussen punten. Het eerste model ligt voor de hand als je losse puntmassa's in een ruimte wilt beschrijven (noem dit de inhoud), het tweede model als je golven in een ruimte wilt beschrijven (noem dit de vorm).

Vervolgens blijkt:
1. de inhoud-beschrijving van een functie heeft ook een vorm (de puntwaarden vormen een curve)
2. de vorm-beschrijving van een functie heeft ook een inhoud (de amplitudes van de vlakke golven zijn de losse puntwaarden)
3. de vorm-beschrijving van de inhoud = de inhoudsbeschrijving van de vorm
(equivalente beschrijvingen van dezelfde functie; zoals een gestaltpsychologie plaatje).
4. Een fouriertransformatie verwisselt de inhoud-beschrijving en de vorm-beschrijving van een functie
(een rolverwisseling van puntwaarden en golven; de draaischijf is de eenheidscirkel e^{i x} van het complexe vlak).

Vorm en inhoud zijn verwisselbaar, maar niet van elkaar te scheiden.

-----------------------------------------------------

Het golf-deeltje dualisme

Dit is gebruikt om het golf-deeltje dualisme is een model te stoppen. De inhoud-beschrijving van een golffunctie bestaat uit de waarde (amplitude) ervan voor ieder punt in de 4D tijdruimte. De vorm-beschrijving van een golffunctie bestaat uit een samenstelling van vlakke golven. Een vlakke golf wordt gekarakteriseerd door een vier-impuls. De vier-impuls is een punt in een 4D impulsruimte.

De positievariabelen x zijn de 4 coordinaten van een 4D ruimte. De bewegingsvariabelen p zijn de 4 coordinaten van een 4D ruimte. Deze twee ruimten zijn meetkundig dezelfde 4D ruimte. De fouriertransformatie is dus een coordinatentransformatie (een vertaling van de ene beschrijving in de andere). In de ene beschrijving praat je over puntdeeltjes, in de andere beschrijving over golven, maar beide beschrijven dezelfde golffunctie in dezelfde functieruimte (een Hilbertruimte).

Zijn fysische dingen, in de tijdruimte, nu golven of deeltjes of beide? In deze nieuwe opzet is de wereld een Hilbertruimte. De fysische dingen bestaan dus in een Hilbertruimte. Daarmee zijn het andere dingen geworden. De Hilbertruimte, waarin de bewegingswet opereert, is niet meer de tijdruimte van Einstein / Minkowski. In een Hilbertruimte is alles een functie.

De intuitieve koppeling tussen de Hilbertruimte en de Einstein's tijdruimte loopt via de atomen (deltafuncties) van de Hilbertruimte. De atomen van de Hilbertruimte zijn:
- in de inhoud-beschrijving 1-op-1 gekoppeld aan punten in de tijdruimte
- in vorm-beschrijving (vlakke golven in de tijdruimte) 1-op-1 gekoppeld aan punten in de impulsruimte.
De Hilbertruimte zelf, is een functieruimte waarin de vertaling (de fouriertransformatie) tussen deze twee beschrijvingen plaatsvindt.

Wat is een golffunctie in een Hilbertruimte? De golffunctie heeft in beide coordinatiesystemen (voor de 4D ruimte) op ieder punt, een grootte en een richting: de amplitude (samenstellingsregel: de algebra van complexe getallen). Als je 2 golffuncties samenstelt (optelt) dan kunnen amplitudes elkaar versterken en teniet doen. De resultante amplitude, het resultaat na samenstelling, wordt gekwadrateerd (zodat het altijd een positief getal is). Alleen dat getal is meetbaar.

--------------------------------------------------------

Meetbaar, in een beperkte vorm

De amplitude noemt men een waarschijnlijkheidsamplitude. Het kwadraat van de waarschijnlijkheidsamplitude wordt geinterpreteerd als de waarschijnlijkheid dat een meetwaarde gelijk is aan de specifieke coördinaatwaarde (van het punt in de Hilbertruimte waar de waarschijnlijkheidsamplitude zich bevindt).

Alle meetbare informatie bestaat uit een afgeleide kansverdeling voor de mogelijke meetwaarden. De meetwaarden zijn altijd coordinaten van het meetobject, en een gekwadrateerde amplitude van de golffunctie (in dat coordinatensysteem) is de waarschijnlijkheid dat je die waarde meet. In het geval van de inhoud-beschrijving zijn de meetwaarden locatiewaarden. In het geval de vorm-beschrijving zijn de meetwaarden impulswaarden. Welke van de twee coordinatiesystemen van toepassing is, hangt af van het experiment (of je locaties of impulsen meet). Het kwadrateren van de amplitude is een afbeelding van complexe getallen op reele, van de kwantumwereld op de klassieke. (een projectie met informatieverlies).

De golffunctie mechanica voltrekt zich in de Hilbertruimte. Het is raar dat de meting niet wordt beschreven door dezelfde bewegingswet, want het meetproces vindt ook plaats in de wereld. De reden? De meting is de vertaling van de Hilbertruimte naar de tijdruimte, en van de kwantummechanische bewegingswet (de Schrodinger vergelijking) naar de bewegingswetten van de klassieke natuurkunde. Deze vertaling loopt impliciet via de meetinstrumenten, die zich allemaal klassiek gedragen. De meting is een afbeelding van de Hilbertruimte op 'de wereld van de klassieke natuurkunde' (een projectie met informatieverlies). De waarschijnlijkheden treden alleen op vanwege deze vertaalslag (dus vanuit onze noodzaak om alles te vertalen naar onze macroscopische, dus klassieke, wereldbeeld).

Dat het lijkt, alsof we de golffunctie mechanica achter de kansverdeling voor de mogelijke meetwaarden zien liggen, berust op de gok dat de fouriertransformatie het golf-deeltje dualisme in een model heeft gevangen. Een toetsbare gok, want het voorspelt allerlei samenhang. Getoetst, en het klopt wonderbaarlijk goed.

-----------------------------------------------

De onzekerheidsrelatie van Heisenberg

Een fouriertransformatie vertaalt een punt in een vlakke golf (en omgekeerd). Iets kan nooit in beide beschrijvingen een punt zijn (een unieke waarde voor de coordinaten in beide coordinatiesystemen tegelijk). Een deltafunctie in de tijdruimte (een unieke locatie) is na transformatie een vlakke golf in de impulsruimte (heeft iedere mogelijke impulswaarde met dezelfde waarschijnlijkheid). Een deltafunctie in de impulsruimte (een unieke vier-impuls) is na transformatie een vlakke golf in de tijdruimte (heeft iedere mogelijke locatiewaarde met dezelfde waarschijnlijkheid). De onzekerheidsrelatie van Heisenberg geeft aan wat er maximaal haalbaar is, als je beide (ongeveer) wilt weten.

De locatievariabelen en bewegingsvariabelen zijn niet meer onafhankelijk van elkaar. De golffunctie heeft twee gezichten, het ene toont je alle informatie over de locatie van het meetobject, het andere toont je alle informatie over de impuls van het meetobject. Als je 1 gezicht kent, dan volgt het andere uit de fouriertransformatie.

Het lijkt op de wijze waarop een rechthoek in een cirkel verandert (door een cilinder 90 graden te roteren). Alleen voor golffuncties in een Hilbertruimte gebruik je een fouriertransformatie i.p.v. een rotatie, en verandert een tijdruimte beschrijving van een kwantum-object in een impulsruimte beschrijving. De roterende cilinder ligt binnen onze natuurlijke meetkundige intuitie (is evident), het andere geval niet (is mysterieus).

Zo heeft 'de wortel van -1' ons gebracht tot enig inzicht in het interpretatieprobleem van de kwantummechanica.

---------------------------------------------------------

Conclusie

Wij zijn deelnemers in de wereld, op een schaalgrootte zo groot, dat onze zintuigen klassieke meetinstrumenten zijn. Wij zien geen kwantumwereld, deze ligt voorbij onze natuurlijke intuities. De kwantumwereld, met deeltje-golf dualiteit, kan wel in een Hilbertruimte worden beschreven. Een wereld waarvan metingen alleen projecties op onze klassieke wereld tonen, omdat een meting alleen kan slagen, als het meetobject succesvol in een klassieke toestand gedrukt kan worden (en zo voor ons benaderbaar). De wereld wordt, vanuit ons natuurlijke gezichtspunt gezien, ons deelnemersperspectief, meer en meer onbenaderbaar, naarmate we verder inzoomen.

De lokale beschrijving van de wereld (ingezoomd) in deze post, en de globale beschrijving (uitgezoomd) uit de post hierboven, onder 1 noemer brengen, is een openstaand probleem.

Samenvatting (tot nu toe).

Over het uitgangspunt:

"een deelnemer in de wereld".

Iedereen is zelf deelnemer en heeft een eigen deelnemersperspectief. Daarover hoef ik niets te zeggen, daar weet u alles van. Deel 1 van dit topic ging vooral over het relationele / logische begrip 'in'. De posten in dit deel gingen over 'de wereld' en de invulling van het waarheidsperspectief. Over de toestand van de wereld valt nog veel meer te zeggen. O.a. over statistische fysica, de brug tussen microbeschrijving en macrobeschrijving, tussen 'atomen en hun eigenschappen' en 'macroscopische bouwsels en hun eigenschappen', over allerlei vormen van collectief gedrag.

[ Bericht 0% gewijzigd door deelnemer op 04-12-2019 00:47:40 ]

quote:

Denken met het hoofd van een ander.

Om je te bevrijden van koloniaal denken, moet je je het leven van anderen kunnen voorstellen en je geest dekoloniseren. De novelle Het behouden huis van Willem Frederik Hermans kan daarbij helpen, schrijft Manon Uphoff.

In 2005 werd ik gebeld door het Willem Frederik Hermans instituut. Of ik ervoor voelde om af te reizen naar Sint-Petersburg en aan de (Russische) lezer daar wat te vertellen over Hermans’ novelle Het behouden huis, waarover ik toen net een essay had geschreven. Ik zei ja en deed, eenmaal in Sint-Petersburg, mijn best zo veel mogelijk zinnigs te zeggen over deze in 1952 verschenen sinistere novelle waarin een naamloze soldaat, een partizaan, in de Tweede Wereldoorlog zijn intrek neemt in een villa, ergens in Midden-Europa, tot ook een Duits regiment zich aandient en zich inkwartiert. Verschillende partijen bezetten nu het huis, waarna de zaken gruwelijk uit de hand lopen. Aan het eind is het huis en alles wat zich daarbinnen ooit heeft bevonden zo goed als vernietigd. Ik sprak over de sardonische humor die door de schrijver bij het beschrijven van alle kille wederwaardigheden was ingezet.

Ik moest aan deze novelle denken, en aan mijn poging de Sint-Petersburgse lezers te overtuigen van het belang ervan, nu me gevraagd is na te denken over de dekolonisatie van de geest. Want die leidt onherroepelijk tot vragen over een kolonisatie, bezetting van de geest. Waaruit bestaat die? Kan je zo’n bezetting van de geest bestuderen? Is het mogelijk onze eigen geest te onderzoeken als die eenmaal ‘gekoloniseerd’ is, bezet is (geweest)? Onszelf van zo’n bezetting te bevrijden? Hoe? Bovendien, is het wel mogelijk om met ons eigen brein ons eigen brein te beschouwen? En hoe zit dat met de kolonisator?

We zouden een tweede hoofd moeten hebben, zegt de verteller in de novelle van Hermans, om te begrijpen wat dat ene hoofd is, maar we hebben er maar een.

Een vrije geest is die waar opvattingen en gedachten, ook die van anderen, zonder stremming kunnen stromen, waarin beweging is. Een geest met bewoners en talrijke gasten is niet erg. Wel ernstig is het als daarbinnen geen ruimte, geen echte plek meer is voor het ik om zich, in gesprek met die andere stemmen, te ontwikkelen.

Maar waar ligt de grens tussen een gastvrij brein, waarin sprake is van in- en uitstroom van gedachten, ideeën en emoties, en een geest die wordt bezet, overgenomen en ingevuld door anderen? Of waarin alle opvattingen over wat de wereld is, en wie die ander is, al zijn vastgelegd? De posities bepaald. De rollen voorgeschreven.

De novelle Het behouden huis bevatte een benadering en beschouwing van de werkelijkheid die niet exemplarisch is voor Hermans, maar er wel een is die hij als schrijver tot in de finesses heeft vastgelegd en uitgewerkt; een die vertrekt vanuit het ene hoofd, als nucleaire kern. Scheen de novelle ooit vooral een gruwzaam verslag van de waanzin en de grimmige lach van de oorlog, na herlezen lijkt vooral het getoonde failliet van het individuele denken erin centraal te staan.

De verteller in het verhaal is een jonge man, soldaat. Hij kan zich vermommen, verkleden als de ander, zijn eigen spiegelbeeld worden, uiteindelijk explodeert de boel, en dat is met een ijzeren logica meteen ook de implosie van het individu, van die ene mens waarin die hele onbegrijpelijke wereld zich heeft opgehoopt. Het laat zien waar de denkfout zit. Want steeds opnieuw wordt alleen dat hoofd, alleen het (eigen) denken ingezet. Hier treffen we de fatale vergissing van de bezetter, de kolonisator, de usurpator van de geest aan. Dat de hele wereld, met al het levende en eigene uit dit ene ik voortspruit. En door dit ene ik, denkend met dit ene (enige) hoofd, ingevuld en beheerst mag worden.

Hoewel ik de novelle van Hermans nog steeds meesterlijk vind, het is er een die me diep beïnvloed heeft, denk ik toch, steeds vaker, we hebben geen tweede hoofd van onszelf nodig, maar (eindelijk) het hoofd van een ander…

Vergelijking en contact met de geest van de ander is noodzakelijk, van levensbelang. Als wij onze hoofden en onze geesten niet met elkaar in contact kunnen brengen of met elkaar kunnen vergelijken, ligt waanzin eenvoudig op de loer. En gaat het niet om waanzin, dan wel om verbanning en verstikking. Bovendien, het is niet alleen door en met de taal dat onze geest wordt ingericht. Fysieke en zintuiglijke ervaringen en indrukken komen rechtstreeks tot ons, zonder tussenkomst van de taal, en zijn even belangrijk, en vaak blijvend. Een blik, een aanraking, een geur.

In De laatste getuigen. Kinderen in de Tweede Wereldoorlog laat Svetlana Alexijevitsj – schrijver, onderzoeksjournalist, grootmeester in het weergeven van andermans stemmen – de kinderen aan het woord over zulke voortalige of niet-talige herinneringen. Het zijn volwassenen die terugkeren naar wie ze waren, zoals de zesjarige Zjenja Belkevitsj, nu arbeidster: ‘Ik heb lang niets gezegd, ik keek alleen. Daarna herinner ik me een zomer. Een prachtzomer. Een onbekende vrouw aait me over m’n hoofd. Ik begin te huilen en te praten… Ik vertel over papa en mama. Hoe papa wegging zonder om te kijken… hoe mama op de grond lag… hoe er kevers over het zand kropen…

De vrouw aait me over m’n hoofd. Dan besef ik dat ze op mama lijkt…’

Wanneer weten en beseffen we dat onze geesten bezet zijn? Of dat we de geest (en niet zelden ook het lichaam) van anderen bezetten? En op welke manieren? Wanneer is het eerlijk, waar en juist om te spreken over de kolonisatie van de geest?

Alleen wanneer we gedaantewisselaars worden, durven te veranderen, ons mentaal durven te verplaatsen, ons de vorm van het leven van anderen kunnen voorstellen en indenken, kunnen we dekoloniseren. Alleen als we weten wat ons perspectief werkelijk inhoudt kunnen we onze eigen geest bevrijden. Dat heeft een serie stappen nodig.

Een van die stappen bestaat uit het herstellen van de verbinding tussen daders en hun daden, tussen vertellers en de vertellingen die zij eenzijdig hebben geschreven, tussen machthebbers en het door hen uitgevoerde machtsspel.

Want nog maar al te vaak gaat het in processen van kolonisatie en dekolonisatie over wat we verbergen, verhullen en wat we openbaren in de verhalen die we over onszelf aan onszelf en aan de wereld vertellen. En hoe de wereld daarop reageert. In dit verband is de documentaire over O.J. Simpson, Made in America, uitermate verhelderend. Deze ruim zeven uur durende documentaire van Ezra Edelman, waarvoor hij een Oscar ontving, geeft voor het eerst het brede narratief, waarin alle andere, eerdere narratieven zijn vervat. Dat van O.J. de sportheld, O.J. de moordenaar, O.J. als de tot de witte samenleving toegetreden bewonderde uitzondering, O.J. de mishandelaar, O.J. de charmante man naar wie miljoenen mensen opkeken en die zij wilden zijn, O.J. in het door raciale spanningen verscheurde Amerika. O.J. de vrijgesprokene. En tot slot, als hij na een gewapende overval om zijn memorabilia terug te krijgen, een gevangenisstraf krijgt opgelegd die eigenlijk te hoog is (in reactie op het gebrek aan straf voor de moorden) en wordt opgesloten, begint het verhaal van O.J. over zichzelf. Dan wordt duidelijk dat hij zichzelf alleen kan zien als de held die ook de wereld in hem zag, en dat zijn eigen daden geen plek krijgen in zijn zelfbeeld.

Maar al te vaak ondersteunen we daders, makers van vreselijke geschiedenissen, in het dragen van hun masker. Overrompelend vond ik dit ene zinnetje van O.J. aan het einde van zijn proces. ‘Denk aan wie ik werkelijk ben.’ Hij bedoelt: O.J. de sportheld.

Dat is wat de onwillige maker vaak doet. Weigeren van het verhaal. En weigeren zichzelf als de maker ervan te beschouwen. O.J. Simpson, Michael Jackson, Harvey Weinstein, Jeffrey Epstein, in hun web of labyrint weven zij een verhaal dat hun slachtoffers maar hebben te ondergaan. Zij kneden het narratief. Zien zichzelf nooit als dader of geweldenaar, maar als weldoener, of zelfs als slachtoffer. Onterecht behandeld.

Ze dissociëren. En de wereld zit vol met zulke mensen, die het narratief voor anderen schrijven, zich vervolgens terugtrekken, het masker opzetten, de auteursrechten van de door hen geschreven geschiedenissen afwijzen. De dekolonisatie van de geest moet zich daar, bij hen, nog voltrekken.

‘But then I must have done a terrible thing’, zegt een van de mannen, Anwar Congo, in een andere, al even ingrijpende documentaire, The Act of Killing van Joshua Oppenheimer, als hij spreekt over zijn deelname aan de doodseskaders in Indonesië, na de omverwerping van Soekarno in 1965. Hij, destijds dader, heeft zojuist zonder enige schroom in de fictieve setting van de documentaire en zonder schuldbesef vooraf een van zijn doodgemartelde slachtoffers nagespeeld.

Daarna is er ontzetting. Hij breekt, hij braakt.

But then I must have done a terrible thing. Met grote ogen kijkt hij naar de documentairemaker. Het is deels een vraag, deels ontstellende constatering.

En het doek scheurt. En daarachter wordt de waarheid zichtbaar… in een overweldigend moment van werkelijk besef.

De schotten verdwijnen. De geest komt vrij, en het hele verhaal, in alle beweeglijkheid, wordt ontbloot. Hij heeft, voor een moment, in het hoofd, door de ogen en met de zintuigen van een ander geleefd.

Willen jullie deze discussie voorzetten in het topic: F&L / Geloof #10

Er zijn al zoveel topics op F&L die gevuld worden met deze ene nooit eindigende discussie.

quote:

Op vrijdag 24 januari 2020 17:03 schreef Geytenbeekje het volgende:

[..]

Jij vroeg je af wat de samenleving beter maakt.

Ik heb geen bezwaar met post 135. Dat is jouw antwoord op de gestelde vraag.

quote:

Ik reageer er enkel op.

Als jullie beide blijven reageren op elkaar, heb je wel een discussie, maar die voer je al in vele topics. Stop in dit topic met reageren, doe dat in die andere topics.

quote:

Op vrijdag 24 januari 2020 17:10 schreef Oscar123 het volgende:

[..]

Dit is toch jou voorstel voor een betere samenleving?
Dus als de wetten niet in overeenstemming zijn met de bijbels wetten wat is volgens jou dan de juiste?

Jij mag ook de vraag van het topic proberen te beantwoorden.

Spiritualiteit is een kwestie van proberen.

Egocentrisme is een natuurlijk gegeven. Als je je ogen opendoet, zie je hooguit wat je kunt zien op de plek waar je dan staat. Om verder te kunnen kijken dan het directe eigen gezichtspunt, biedt inzicht in de samenhang der dingen een opening naar een groter geheel.

Behoeftigheid is een natuurlijk gegeven. Mensen zijn niet zelfvoorzienend en hebben van alles nodig om van de grond te komen en zichzelf in stand te houden. Om daarin niet door te slaan, of je onnodig vast te klampen, moet je ook weer kunnen loslaten.

Egocentrisme + behoeftigheid leidt gemakkelijk tot strijd en obsessies. Boeddhisme gaat over het verlichten van het lijden door een onnodige destructieve strijd te vermijden. Inzicht in de samenhang der dingen, om voorbij het eigen ego te kunnen denken, is een belangrijke stap. Maar als je in een hardnekkig patroon zit, zet die gedachte zelf niet veel zoden aan de dijk. Loslaten is dan onthechten of ontgroeien, een langdurig proces waarin dat patroon zelf wijkt en verdwijnt.

Het doel is niet om jezelf helemaal te laten verdwijnen. Loslaten is alleen mogelijk, leunend op de rest. Je kunt het ongewenste bestrijden door gebruik te maken van alternatieven. En er is altijd nog het basale zijn. Veel heb je niet nodig. Minimaliseren en het temperen van het ego kan ook een doel zijn.

Het helpt niet om jezelf, anderen of de wereld te haten. Het is beter om met meer aandacht, liefde en interesse naar de menselijke situatie, en al die natuurlijke deelnemersbeperkingen, te leren kijken (bewustwording). Groei en verbetering is mogelijk, aftakeling en achteruitgang ook, volmaaktheid of blijvend volmaakt geluk niet.

Als het leven inmiddels een verloren zaak is, er geen muziek meer in zit, zeker als dat leven nooit een kans heeft gehad, dan is duidelijk dat de hele kwestie niet alleen een psychologische kwestie kan zijn. De natuurlijke en sociale orde blijven relevant (niet noodzakelijk onze huidige ideeën daarover), anders hangt de psychologische orde in de lucht. Het geheel is een ondeelbaar proces.

[ Bericht 0% gewijzigd door deelnemer op 27-01-2020 23:59:10 ]

Hoe alles een kwestie van perspectief werd.

Voor mij is perspectief en subjectief niet hetzelfde.

-------------------------------------------

Een voorstel voor een algemeen begrippenkader:

1. Gezichtspunt en perspectief

Stel dat twee camera's zo zijn opgesteld, dat zij ieder een kant van een kopje tonen, de ene met oor en de ander zonder. De camerastand noemt ik een gezichtspunt. Wat vanuit dat gezichtspunt zichtbaar is, noem ik een perspectief (van het object).

Een perspectief is een projectie van het object op een gegeven gezichtspunt en gaat altijd gepaard met informatieverlies. Merk op dat een perspectief niet in strijd is met objectiviteit. Hoewel het oor in het ene perspectief zichtbaar is en in het andere niet, is er geen tegenspraak, want een perspectief is onvolledig. Omdat er geen tegenspraak is, kun je perspectieven probleemloos combineren tot een meer complete voorstelling van het object.

2. Gezichtspunt en subjectief

Als de ene deelnemer meer oog heeft dan de ander, voor iets dat beide kunnen zien, noem ik dat subjectief. Subjectiviteit gaat altijd gepaard met selectieve aandacht en interpretatie. Het is minder probleemloos te combineren, je kunt erover twisten.

3. Een gezichtspunt kiezen of zijn

Een gezichtspunt kiezen, is een gezichtspunt dat kunt inwisselen voor een ander gezichtspunt. Een gezichtspunt zijn, is een gezichtspunt dat je niet kunt inwisselen voor een ander gezichtspunt.

Een (specifiek) mens zijn, is al een gezichtspunt:
- het is klassiek mechanisch (i.t.t. kwantummechanisch),
- het omvat slechts een beperkt aantal beperkte zintuigen
(magnetische velden ervaar je niet, infrarood en ultraviolet licht zie je niet, een elektron is te klein, evolutie te langzaam, etc ...)
- het is subjectief.

Een mens kan slechts tot op zekere hoogte zijn gezichtspunt kiezen.

4. Onzin

Een objectief gestelde bewering die feitelijk onjuist is, is onzin.

-------------------------------------------

Het waarheidsperspectief en het deelnemersperspectief

Zo kun je, zonder contradictie, de term waarheidsperspectief gebruiken. De invulling van het waarheidsperspectief is een poging van een deelnemer om te komen tot een objectieve weergave van de feitelijke situatie & ontwikkeling (waarheid), ongeacht eigenbelang of voordeel (zelf overstijgend, niet subjectief). Dit in tegenstelling tot een deelnemersperspectief, dat uitgaat van subjectieve voorkeuren, in het teken staat van eigenbelang en voordeel (zelf identificerend, wel subjectief).

Beide perspectieven beschrijven dezelfde wereld, maar vanuit een andere insteek, daarom is er alleen een vertaling mogelijk:
- iemands subjectieve voorkeur, op een gegeven moment, is tevens een objectief feit.
- iemands emotie, als deze zich voordoet, is tevens een objectief feit.
Als feiten hebben ze oorzaken en gevolgen, maken ze deel uit van de feitelijke ontwikkeling, dus van de juiste invulling van het waarheidsperspectief.
- een poging om te komen tot een invulling van het waarheidsperspectief is ook een doel.
- een objectieve wetmatigheid is tevens bruikbaar voor het realiseren van deelnemersdoelen.
Als instrumenten maken objectieve wetmatigheden deel uit van een doelgerichte strategie van een deelnemer, dus van een deelnemersperspectief.

De vertaling tussen beide perspectieven kan alleen, omdat wijzelf het gezichtspunt achter beide perspectieven zijn. Het gaat in het waarheidsperspectief om kennis en inzicht. Tussen de objectieve wereld en onze kennis daarvan, zit ook de constitutie van de deelnemer, zijn natuurlijke vermogens en motieven.

De invulling van het waarheidsperspectief is, indien volledig en juist, de waarheid. Alleen is het moeilijk voorstelbaar dat dit praktisch haalbaar is, of theoretisch begrijpelijk (de leugenaarsparadox). De waarheid is, welbeschouwd, een te groot woord. Hoed u daarom voor de zelfverklaarde kenners van de waarheid (ideologie).

Een invulling van het waarheidsperspectief is, indien onvolledig, wel mogelijk (een perspectief). Bijvoorbeeld, wat zie je als je een steentje in het water gooit?
a. cirkels
b. driehoeken
c. vierkanten
d. iets anders
Antwoord: a

Is dat waar?
Antwoord: Ja.

Het verschil tussen het waarheids- of deelnemersperspectief bestaat uit de insteek die je kiest (een verschil in gezichtspunt waartussen je kunt kiezen).

--------------------------------------------------

De werking van de wereld

De werking / logica van de wereld zelf ligt ten grondslag aan alles:
- onze logische intuïties (ons kenvermogen is een evolutionaire adaptatie)
- onze emoties (ons emotionele palet is een evolutionaire adaptatie)
- onze emoties liggen weer ten grondslag aan onze motieven en geven richting aan ons leven
- onze logische intuïties liggen weer ten grondslag aan onze theorieën en inzichten

Ook onze emoties zijn inzichtelijk te maken en in theorieën te vangen (afgezien van de complexiteit van het onderwerp) en maken deel uit van de juiste invulling van het waarheidsperspectief (maar alleen in zover het over ons gaat).

Als we niet bezig zijn om de werking achter onze emoties te onderzoeken, maar ons ertoe beperken ernaar te handelen, dan zijn emoties motiverend, en leiden tot subjectieve interpretaties van de wereld, ongeacht hoeveel feiten en logica we vervolgens in onze argumenten en strategieën steken. Welbeschouwd is er een samenspel tussen onze emoties en logica, bij alles wat we doen, geen tegenstelling. Toetsing is daarom een onontbeerlijk aspect van wetenschap.

Rationaliteit is een beperkte opvatting van logica, die teruggaat op de leer van de juiste verhoudingen van de Pythagoreeërs / Plato (ratio = verhouding). In de Verlichting, een politieke tak van de wetenschappelijke revolutie uit de 17e eeuw, is rationaliteit een centraal begrip. Omdat het begrip rationaliteit meestal in een politieke context wordt gebruikt, en de politiek doelgericht is, staat rationaliteit meestal voor een strategische doelmatige logica (net als het latere utilitarisme, de hedendaagse marktideologie en technologische innovatie). De richtinggevende motieven daarachter vinden hun oorsprong in emoties (bijvoorbeeld de wil tot macht).

---------------------------------------------

Over het artikel van Bas Heijne

David Hume had inderdaad gelijk dat emoties motiverend zijn, ook m.b.t. onze logische beschouwingen. Je kunt nog dieper gaan: alle werking is uiteindelijk herleidbaar tot logica (of logica & toeval).

quote:

Dat is de grote paradox van onze tijd. Naarmate we steeds meer toegeven aan onze emoties, roepen we steeds harder hoe rationeel we zijn.

Een paradox of populisme? Luister naar politici: ik ben rationeel; mensen die het niet met mij eens zijn, hebben last van hun onderbuik gevoelens (platonisch geredeneerd). Een spel rond de vraag wie er subjectief is, en wie objectief. Subjectief, d.w.z. ziet iedereen anders (niet algemeen geldig). Objectief, d.w.z. feitelijk het geval of waar (wel algemeen geldig, d.w.z er is maar 1 juist antwoord).

Het ideaal van de homo universalis is allang gezonken. De kennis van de wereld die inmiddels beschikbaar is, is zo omvangrijk dat deze door niemand meer in zijn geheel te behappen is. Daarom kun je vaak niet anders dan leunen op autoriteiten en geloven in hun betrouwbaarheid. In combinatie met de eindeloze manipulatie van mensen, die dit misbruiken, leidt dit tot onzin (ongeldig), zoals de uitingen van veel anti-vaxxers.

Of neem de Vrije Wil. Een paradox of populisme? Luister naar politici: alles is een keuze. Een spel rond de vraag wie zijn gedrag wel of niet kan aanpassen, en wat wel of niet verwijtbaar is. Als het een vrije keuze is, dan is kunnen mensen zich aanpassen, anders niet.

Na weer eens een dag worstelen met terminologie kan ik er niet omheen dat de Verlichting grotendeels voorwetenschappelijke concepten gebruikt, zoals:
- de pythagoreïsche & platonische leer van de juiste verhoudingen (rationaliteit vs emotie)
- het christelijk theologische begrip Vrije Wil (een absolute keuzevrijheid)
In hoeverre is dat een stiekeme restauratie? De politieke tak van de wetenschappelijke revolutie was radicaler (bijvoorbeeld Spinoza, zoals Jonathan Israel claimt).

De idealen van de Verlichting (vrijheid, gelijkheid en broederschap) onderschrijf ik wel.

[ Bericht 0% gewijzigd door deelnemer op 06-02-2020 00:21:16 ]

quote:

Angela Saini: ‘Er zijn veel mensen die racisme salonfähig proberen te maken’

Wetenschapsjournalist Angela Saini schreef een boek over de vele pogingen om racisme wetenschappelijk te onderbouwen. „Het is belangrijk om te beseffen dat mensen in hoge posities, en ook academici, er racistische ideeën op kunnen nahouden.”

Ze wist waar ze aan begon, maar toch is het af en toe even slikken. Angela Saini, gerenommeerd wetenschapsjournaliste voor de BBC, schreef het boek Superieur, een nauwgezette afrekening met de ‘terugkeer van de rassentheorie’. Saini beschrijft hoe vanaf de negentiende eeuw steeds weer opnieuw geprobeerd werd racisme wetenschappelijk te „onderbouwen”. En hoe pogingen om bewijs voor raciale verschillen te vinden de laatste jaren aan kracht gewonnen hebben.

„Net als met mijn vorige boek, Ondergeschikt, dat gaat over hoe bevooroordeeld de wetenschap vrouwen stelselmatig heeft behandeld, had ik tegenwind verwacht. Maar dit keer is het erger. Sinds de publicatie van Superieur word ik bestookt door trollen, neonazi’s en white supremacists, het gaat maar door. Dat heeft te maken met het internet, natuurlijk, daar kan alles gezegd worden, maar ook met het huidige politieke klimaat. Een website publiceerde al mijn gegevens, de naam van mijn ouders, echtgenoot, zonen, het lukte me niet dat te laten verwijderen. Maar ik vind het onderwerp te belangrijk om te laten liggen. Er zijn nu weer veel mensen die heel onderhands allerlei racistische overtuigingen salonfähig proberen te maken. Die moet je aan de kaak stellen, anders komen ze ermee weg.”

Ik spreek Saini (1980) bij haar thuis in Noord-Londen. Ze formuleert haar zinnen rustig en precies, afgewisseld met af en toe een spontane lach. Ik ben enthousiast over Superieur, omdat Saini de hedendaagse opleving van ‘wetenschappelijk’ racisme met vaste hand in historisch perspectief plaatst en overtuigend laat zien dat heel wat hedendaags racisme niet slechts een zaak is van brullende hooligans.

„Anders dan in de negentiende en begin twintigste eeuw wordt racisme tegenwoordig niet langer acceptabel gevonden. Maar de aanname dat alleen onwetende mensen die door educatie van hun vooroordelen verlost kunnen worden, in onze maatschappij nog racistisch zijn, is vals. Racisme is een gevoel, dat we meekrijgen in onze opvoeding, door de vooroordelen in onze directe omgeving. Iedereen heeft die vooroordelen, allemaal hebben we last van vooringenomenheid op tal van gebieden. Je moet niet verbaasd zijn wanneer ook heel slimme, hoogopgeleide mensen die vooroordelen hebben meegekregen, en die niet zomaar kunnen loslaten. Vaak bouwen ze er een intellectueel betoog ter rechtvaardiging omheen. Het is belangrijk om te beseffen dat mensen in hoge posities, en ook academici, er racistische ideeën op kunnen nahouden. Dat heeft gevolgen voor hoe mensen worden behandeld. Het kan deels het hardnekkige, structurele racisme in onze samenleving verklaren.”

[...]

Er zit een gemeenschappelijk noemer onder:
- standen / klassenmaatschappij
- nationalisme / kolonialisme
- racisme / cultuurstrijd

Het zijn allemaal voorbeelden van groeps- en hiërarchie vorming. Het heeft een biologische oorsprong. Mensen zijn groepsdieren omdat samenwerking het makkelijker maakt om te overleven, en de eenvoudigste manier om een groep te organiseren tot een samenwerkend geheel is een hiërarchie vormen.

Hiërarchie vorming binnen en tussen groepen leidt tot de indeling in superieur en inferieur. Deze meritocratische kwalificaties zijn vaak niet feitelijk te onderbouwen, het zijn sociale constructies die drijven op:
- overlevingsemoties voor zelfbehoud (opwinding en angst, lust en walging).
- sociale emoties voor groepsvorming (eenzaamheid en geborgenheid)
- sociale emoties voor hiërarchie vorming (trots en schaamte, eer en schuld).

Extreme ideologieen, die de emoties van zelfbehoud en hiërarchie vorming cultveren, deze koppelen aan een specifieke context van gegeven verhoudingen (de status quo), en ze verengen tot simpele zwart-wit onderscheidingen (labels), leiden gemakkelijk tot collectieve waanzin.

De collectieve waanzin is een combinatie van extreem opgefokte
- biologische drijfveren (emoties),
- sociale organisatie (groepsvorming),
- sociale constructies of ideeën (ideologieën).

quote:

Is er nog hoop voor het universalisme, het geloof in onze gedeelde menselijkheid?

„Ik hoop echt dat we dat ideaal weer kunnen terugvinden. De Verlichting weerspiegelde de vooroordelen van de tijd waarin die beweging ontstond. Ik vind dat je die in haar historische context moet zien, en moet bekritiseren waar ze tekortschoot.

Doorsloeg (tekortschoot) in:
- rationalisme (in zover die de motiverende emoties vertaalde in universale waarden)
- individualisme (de vrijheidsstrijd in reactie op het knellende groepsverband)
De vertaling van iemands emoties in universele waarden kan niet zonder een ideologie. Een ideologie ontleent zijn rechtvaardiging aan de groep, wat vervolgens botst op de specifieke individuele situatie.

Emoties en logica zijn universeler dan ideologieën.

quote:

Zoveel ervaringen en ideeën werden buitengesloten. Maar ik wijs de ideeën van de Verlichting bepaald niet af. We moeten beseffen dat geen van de extreme posities in het politieke spectrum, of het nu om etnisch nationalisme of radicale identiteitspolitiek gaat, een leefbaar alternatief voor samenleven opleveren. De werkelijkheid is veel complexer. Onze levens laten zich niet in simpele schema’s onderbrengen. Niemand is moreel zuiver, we maken dagelijks moreel dubieuze keuzes. Misschien zeggen generaties na mij, die Angela Saini, ze beschouwde zichzelf als progressief, maar kijk hoeveel vlees ze at, hoe hard en wreed. We zijn allemaal, afhankelijk van de omstandigheden, tot heel erge dingen in staat. We moeten dat leren erkennen. Wanneer we iedereen de hele dag de les lezen, wanneer we iedereen constant veroordelen, hebben we op een gegeven niemand meer over om mee samen te leven.

[ Bericht 0% gewijzigd door deelnemer op 16-02-2020 17:44:09 ]

Equivalente theorieen

quote:

Op donderdag 14 november 2019 19:05 schreef deelnemer het volgende:
Een doelgerichte logica (i.t.t. een oorzakelijke) kan ook, maar niet beide tegelijk (wat Aristoteles dacht). In een doelgerichte logica moeten de doelen van de samenstellende delen samenwerken, om het doel van het bouwsel tot zijn recht te laten komen (voor ieder bouwsel, op iedere schaalgrootte). Om dat sluitend te krijgen, wordt het net zo deterministisch als werken met oorzaken. Werken met oorzaken is een handig lokaal perspectief, werken met doelen is een handig globaal perspectief. In de moderne natuurkunde is dat globale doel een actie-principe. Wat volledig ontbreekt is de belevingswereld, zoals mensen die hebben bij hun subjectieve doelen (net als in iedere versie van de mechanica). Het blijft even abstract en objectief; het is alleen een herformulering.

[ Bericht 0% gewijzigd door deelnemer op 15-04-2020 18:38:33 ]