[Centraal] Evolutie in het nieuws

27-09-2010

Nieuwe analyse beroemd skelet maakt Homo erectus korter


De nieuwe lengte van H. erectus past nu beter bij die van andere oermensen.

Op basis van het 1,5 miljoen jaar oude Homo erectus-skelet van de ‘Nariokotome-jongen’ (KNM-WT 15000, gevonden in 1984 in Kenia) werd algemeen aangenomen dat een volwassen Homo erectus wel 185 cm lang kon worden. Maar die in vrijwel alle handboeken vermelde lengte is waarschijnlijk een vergissing. Een onderzoeksteam van de universiteit van Florida, onder leiding van de antropoloog Ronda Graves, komt tot een nieuwe lengte: 163 cm (Journal of Human Evolution, online 16 september).
KNM-WT 15000 is het belangrijkste want meest complete erectus-fossiel. Homo erectus is de eerste oermens die in gestalte (lange benen, korte armen) en herseninhoud (ca. 900 cc) op de moderne mens lijkt.

De oude lengte van 185 cm volgde uit drie gegevens: de geschatte leeftijd van de jongen toen hij stierf (11 à 12 jaar), de geschatte lengte van de jongen toen hij stierf (160 cm) èn het vermoeden dat H. erectus een vergelijkbare groeispurt maakte als moderne jongeren, met een piek tussen 10 en 14 jaar (15 à 20 cm per jaar).

Inmiddels wordt over al die gegevens anders gedacht. Onder meer op grond van analyses van ‘jaarringen’ in erectus-tanden en de vondst van een vrouwelijk Homo erectus-bekken werd de laatste jaren al vaak betwijfeld of erectus wel zo’n moderne groeicurve zou hebben. Ook zijn er nu veel betere methodes om skeletleeftijden in te schatten. En er is veel beter inzicht in de groeicurve van chimpansees. Graves heeft nu alle nieuwe onderzoeken en mogelijke groeicurves naast elkaar gelegd en komt tot geheel nieuwe cijfers. KMN WT 15000 was ongeveer 8 jaar oud en 154 cm lang toen hij stierf. Zijn groei zou al geëindigd zijn toen hij 12,3 jaar oud was en zijn groeispurt zou ongeveer een gemiddelde zijn van de chimpansee en de moderne mens. Eindresultaat: 163 cm (met een onzekerheidsmarge van 152 tot 179 cm).

(nrc)

01-10-2010

Veel mensen geloven Darwin nog steeds niet



Ondanks overtuigend wetenschappelijk bewijs, wijzen nog altijd veel mensen de evolutietheorie van Charles Darwin af. Dat stellen psychologen van de Universiteit van Amsterdam (UvA), die hebben ontdekt dat dit deels komt doordat de theorie van Darwin een grote rol toekent aan willekeur.

Vooral mensen die het gevoel hebben weinig controle te hebben over hun leven, hebben vaak een sterke behoefte aan orde en regelmaat. Zij geven dan ook vaker de voorkeur aan het Bijbelse scheppingsverhaal. Mensen die wel controle ervaren, geven vaker de voorkeur aan Darwin.

Evolutie of schepping?
Om uit te vinden hoe dat komt, voerden de onderzoekers een experiment uit waarbij aan 140 mensen de keuze werd voorgelegd tussen het scheppingsverhaal, de evolutietheorie en een derde theorie waarin evolutie werd omschreven als een geordend proces met een onvermijdelijke uitkomst. Sommige proefpersonen werd van tevoren gevraagd terug te denken aan een angstaanjagende gebeurtenis uit het verleden, waarover zij geen controle hadden.

Mensen uit de groep waarin het gevoel van controle kunstmatig was verlaagd, gaven vaker de voorkeur aan het scheppingsverhaal, terwijl de mensen in de controlegroep massaal kozen voor de evolutietheorie. Zodra de derde theorie als alternatief werd aangeboden, verdween bij de mensen die vooraf van hun stuk waren gebracht de voorkeur voor het scheppingsverhaal.

De wetenschappers concluderen dat het geloof in een hogere macht die de aarde en het leven daarop heeft geschapen, bij veel mensen vooral voorziet in een behoefte aan orde en voorspelbaarheid. Alternatieve concepten waarin toeval en onzekerheid aan banden worden gelegd, kunnen dezelfde rol vervullen. (belga/gb)

(HLN)

13-10-2010

Belgische wetenschappers ontdekken oudste plant op onze planeet

HLN update Een Argentijns-Belgisch team heeft fossiele overblijfselen gevonden van de allereerste planten die op land groeiden. Door de vondst moeten wetenschappers de tijdrekening van leven op aarde met tien miljoen jaar achteruitschuiven. Het team wordt geleid door de Argentijnse professor Claudia Rubinstein, in samenwerking met Philippe Steemans van de universiteit van Luik.

De onderzoekers vonden in het bergachtige noordoosten van Argentinië cryptosporen, de voorlopers van zaden, van vijf verschillende soorten levermossen. Levermossen ontstonden waarschijnlijk uit groene algen in zoet water. Uit de levermossen evolueerden gewone mossen en later varens, en nog later minder primitieve zaadplanten.

De kolonisatie van het land door planten was van bepalend belang voor de verdere evolutie van het leven. Planten beïnvloedden en stabiliseerden het klimaat, wijzigden de bovenste grondlagen en maakten de aarde geschikter voor dierlijk leven.

Dat Rubinstein en Steemans vijf verschillende soorten vonden, bewijst volgens hen dat de landplanten 472 miljoen jaar geleden al behoorlijk verscheiden waren, en dat leven op land dus nog ouder is. De tot nu toe oudste plantenfossielen op land komen uit Saoedi-Arabië en Tsjechië en waren 461 tot 463 miljoen jaar oud. (belga/mvl)

(HLN)

quote:

Pterosaurus was lange afstandsvlieger

Pterosauriërs, de grootste vliegende dieren die ooit hebben geleefd, konden 16.000 kilometer aan één stuk door vliegen. Dat verklaarden onderzoekers van de Chatham Universiteit in Pittsburgh op een bijeenkomst van de Society for Vertebrate Paleontology.
null

De reptielen leefden ongeveer 200 miljoen jaar geleden. Ze waren zo groot als een moderne giraf en hadden vleugels met een spanwijdte van 10 meter. Hiermee konden ze zich laten voortdrijven door stijgende luchtstromen.

Zweeftechniek

Michael Habib, de hoofdonderzoeker die de nieuwe berekeningen maakte, gaat ervan uit dat de Pterosaurus tijdens een vlucht steeds maar enkele minuten na elkaar met zijn vleugels klapperde, waarna hij op de luchtstromen zweefde om zijn spieren te laten rusten. Op deze manier kon hij 16.000 kilometer of meer afleggen zonder te landen.

Volgens de onderzoekers is hun berekening van de maximale vliegafstand van de dieren redelijk conservatief. Zo wordt er geen rekening gehouden met de atmosfeer in de Krijtperiode. Die was warmer en had meer opstijgende warme luchtstromen. “De laagste schattingen liggen rond de 8.000 kilometer”, aldus Habib, “maar bij de hoogste schattingen loopt de afstand op tot wel 32.000 kilometer.”

Het onderzoek spreekt eerdere bevindingen, die zeggen dat zulke grote dieren gewoonweg niet kunnen opstijgen, tegen. Daar stellen de onderzoekers nu tegenover dat de Pterosaurus weliswaar bijna 300 kilo woog, maar dat hij veel vetreserves verbrandde om zo lang in de lucht te blijven. Tijdens een vlucht van 16.000 kilometer verbrandde het dier bijna 80 kilogram vet.

Als Habibs bevindingen kloppen, is het mogelijk dat Pterosaurussen die in verschillende continenten zijn teruggevonden, toch tot dezelfde soort behoren.

http://knack.rnews.be/nl/(...)le-1194837718980.htm

21-10-2010

Resten van jong Neanderthalerkind ontdekt

AMSTERDAM –Franse wetenschappers hebben in België enkele lichamelijke resten gevonden van een Neanderthalerkind dat waarschijnlijk pas anderhalf jaar oud was.

De overblijfselen van het kind zijn ontdekt in de grot van Spy in de gemeente Jemeppe-sur-Sambre in België. Archeologen hebben een onderkaak en enkele tanden opgegraven. De resten suggereren dat het kind ongeveer anderhalf jaar oud was.

Nog nooit eerder zijn er resten van zo’n jonge Neanderthaler ontdekt. De onderzoekers van het Centre National de la Recherche Scientifique doen in het wetenschappelijk tijdschrift Journal of Human Evolution verslag van hun bevindingen.

Fors

De vondst van de resten van het Neanderthalerkind geeft wetenschappers meer inzicht in de manier waarop de oermensen opgroeiden.

De grootte van het kaakbot en de tanden wijzen er op dat het kind erg fors was voor zijn leeftijd in vergelijking tot moderne mensen. Waarschijnlijk begon de eerste groeispurt van Neanderthalers al na hun eerste levensjaar.

"Het kind had al kenmerken van volwassen Neanderthalers, met name de tanden op zijn onderkaak waren al sterk ontwikkeld”, verklaart hoofdonderzoekster Isabelle Crevecoeur op Discovery News.


Gezin

Het kind was mogelijk verwant aan twee volwassen Neanderthalers, waarvan eerder resten zijn gevonden in dezelfde grot. Een DNA-onderzoek moet daar nog uitsluitsel over geven. Het gezin gebruikte de grot vermoedelijk als permanente schuilplaats.

“De locatie was erg voordelig”, aldus onderzoekster Crevecoeur. “De grot ligt op de rand van een klif en bood een perfect uitzicht over een vallei."


België

Overigens is het geen toeval dat het Neanderthalerkind in België is gevonden. “België heeft een lange geschiedenis wat betreft Neanderthalers,” verklaart Crevecoeur. “Het land heeft de grootste concentratie aan restanten van Neanderthalers en de eerste Neanderthaler werd ook in België ontdekt in de negentiende eeuw.”

© NU.nl/Dennis Rijnvis

(nu.nl)

'Malariamug evolueert tot nieuwe soorten'



AMSTERDAM – De meest gevaarlijke malariamug zal zich waarschijnlijk opsplitsen in twee verschillende soorten. Dat hebben Britse wetenschappers bekend gemaakt.
De genetische verschillen tussen twee stammen van de malariamug Anopheles gambiae worden zo groot dat er binnenkort waarschijnlijk sprake is van twee verschillende soorten. Dat melden de onderzoekers van het Imperial College in Londen in het wetenschappelijk tijdschrift Science.

Als de malariamug zich definitief opsplitst in twee soorten, wordt het moeilijker om nieuwe bestrijdingsmiddelen te ontwikkelen die muggen bijvoorbeeld onvruchtbaar maken.

Ook zullen bestaande middelen door de snelle evolutie van de diertjes in de toekomst mogelijk minder goed werken, zo waarschuwen de onderzoekers.

Genetische analyse

“Strategieën die werken tegen de ene soort zullen straks mogelijk niet meer effectief zijn tegen de andere muggensoort”, verklaart hoofdonderzoekster Mara Lawniczak in de Britse krant The Guardian.

Het is al langer bekend dat de soort Anopheles gambiae uit twee verschillende stammen bestaat, genaamd M en S. De Britse onderzoekers hebben een gedetailleerde genetische analyse van de twee stammen uitgevoerd, die er op wijst dat ze veel meer van elkaar verschillen dan werd aangenomen.

“Deze mug werd altijd beschouwd als één soort”, aldus Lawniczak. “We hadden geen idee dat de stammen al zover op weg waren in het proces om twee verschillende soorten te worden.”

Doden

Malaria wordt veroorzaakt door een microscopische parasiet die wordt overgebracht door de beet van vrouwelijke muggen. Elk jaar raken 500 miljoen mensen besmet met malaria. Ongeveer twee miljoen patiënten overlijden jaarlijks als gevolg van de ziekte.

Volgens de Britse onderzoeker George Christophides is er meer genetisch onderzoek nodig om nieuwe bestrijdingsmiddelen tegen malaria te creëren.

“Dit soort studies helpen ons om de genetische samenstelling in kaart te brengen van de muggen die malaria verspreiden”, verklaart hij. “Uiteindelijk zullen we daardoor nieuwe manieren vinden om te voorkomen dat deze dieren mensen zullen infecteren.”

© NU.nl/Dennis Rijnvis

quote:

Long lives or lots of lambs: sheep get one or the other
By Kate Shaw | Last updated about 4 hours ago

For all living things, life comes down to tradeoffs. Whether it's a goat, a fern, or an amoeba, every organism is faced with a finite amount of resources which it must divvy up among all its life processes. In last week’s issue of Science, a group of researchers identified an interesting tradeoff between longevity, reproductive success, and immune function in sheep.

Being able to fend off diseases is essential to an organism's success. However, immune systems are incredibly costly, primarily due to their immense energetic requirements. Yet another problem associated with strong immune function is the risk that immune responses may be mounted against an organism's own cells, a phenomenon known as "autoimmunity" that causes a number of diseases in humans.

A team of researchers aimed to find out how the costs and benefits of immune function affect a group of Soay sheep in Scotland. The scientists determined the concentration of antinuclear antibodies (or ANAs), signs of a very active immune system, in blood samples from 1,476 different sheep. Females with high ANA concentrations lived longer and were more likely to survive winter population crashes. However, both males and females with high ANA concentrations were less likely to have produced offspring the previous year. Low ANA females gave birth to larger lambs than females with higher ANA concentrations; however, lambs from high-ANA moms survive at a higher rate.

From these results, it seems that sheep with stronger immune function may live longer, but have reduced reproductive success; this may be why sheep with weak immune systems haven't been the victims of natural selection. The authors suggest that these tradeoffs may maintain heterogeneity in the population, since there are fitness benefits associated with both strong and weak immune systems.

http://arstechnica.com/sc(...)rss&utm_campaign=rss

quote:

Bacteria foster fast fruit fly fornication preference changes
By John Timmer | Last updated a day ago

People tend to focus on Darwin's ideas about natural selection, but he also spent a portion of The Origin of Species discussing another powerful evolutionary force: sexual selection. If a species prefers to mate with members that have a specific trait—bright plumage, for example—it won't take long for that trait to sweep through the species. In the same way, having two different mating preferences in a single population can split it in two in the same way that a geographic barrier can. In both cases, geography and mate choice, the resulting reproductive isolation can ultimately lead to the evolution of new species, as each population undergoes separate genetic changes. This week, PNAS published a paper showing that this sort of reproductive isolation can take as little as a single generation in flies, because it doesn't rely on genetic changes in the insects—it's driven by the bacteria that live on them.

This sort of reproductive isolation isn't just theory; it's been demonstrated in the lab. Fruit flies can be grown under different conditions—temperature, humidity, food source—for multiple generations, after which the flies will have a strong preference for mating with those raised under identical conditions. Even when the flies are no longer isolated, they mate as if they were.

The new experiments seemed to have started out as if they were heading in the same direction. A single population of flies was split, and separate groups were reared on two different food sources, one sugar-based, the other starch. After 25 generations, the two groups had a strong preference for mating with their peers from the same food source. So far, perfectly normal. Things started to get weird when the authors started testing earlier generations, though. The mating preference was already present at 11 generations and, shockingly, also appeared at the second generation, way too fast for a genetic change to sweep through the population.

With genetics ruled out, an environmental factor was the obvious choice, and the authors decided to look into whether bacteria in the different food sources made a difference. Treating the flies with antibiotics completely wiped out the mating preference, confirming their suspicions. So, they sampled the bacteria present in the two different populations, and found a single species, the starch-loving Lactobacillus plantarum, that was present in far higher numbers in one of the two populations. So, they treated the flies with antibiotics to get rid of the resident bacteria, and then inoculated them with L. plantarum. This created a mating preference as well.

How could a bacterial species have this effect? The authors think it's all in the pheromones flies use for mating. These are released from the fly's cuticle, where the bacteria take up residence. Their presence then alters the relative amounts of several of these pheromones, tweaking the sexual signals sent out by the flies.

The findings provide some experimental support for a relatively new idea about evolutionary selection. Since Darwin's time we've tended to assume that items under selection are the genes carried by an organism or population of organisms. But these results show that it's not just a host's genome that can undergo selection; it's the host plus everything that lives on or in it. The Hologenome Theory posits that it's the host genome plus its associated microorganisms that ends up being the unit of selection.

At this point, it's probably worth noting that every one of us carries far more copies of bacterial genomes than we do of our own, human genome.

http://arstechnica.com/sc(...)rss&utm_campaign=rss

08-11-2010

'Evolutie van mens begon eerder dan gedacht'

AMSTERDAM – De evolutie van de mens begon waarschijnlijk enkele miljoenen jaren eerder dan tot nu toe werd aangenomen. Dat blijkt uit een statistische analyse van Amerikaanse wetenschappers


© Thinkstock

De eerste mensachtigen splitsten zich waarschijnlijk acht miljoen jaar geleden al af van chimpansees. Dat schrijven onderzoekers van het Field Museum in Chicago in het wetenschappelijk tijdschrift Systematic Biology.

De nieuwe bevindingen zijn in tegenspraak met de heersende theorie dat de evolutie van de mens ongeveer vijf miljoen jaar geleden is begonnen. Dat meldt nieuwssite ScienceDaily.

Het nieuwe beginpunt van de menselijke evolutie is berekend met een statistisch computermodel, dat het beschikbare DNA van alle moderne en fossiele primaatsoorten met elkaar heeft vergeleken. Eerdere schattingen van het tijdstip waarop de mens zich afsplitste van de apen, berustten vooral op de vondsten van fossielen.

Maar archeologen hebben lang niet uit elke periode van de menselijke evolutie overblijfselen van mensachtigen gevonden. Het nieuwe computermodel heeft deze ‘gaten’ in de tijdsschaal volgens hoofdonderzoeker Robert Martin opgevuld doormiddel van statistische berekeningen.

Primaten

De uitkomsten suggereren dat de eerste mensachtigen ongeveer drie miljoen jaar eerder ontstonden dan tot nu toe werd aangenomen.

Hoofdonderzoeker Robert Martin gebruikte zijn computermodel in 2002 al om te berekenen wanneer de eerste primaten ontstonden. Ook dat onderzoek leidde tot een voor die tijd opzienbarende conclusie.

Dinosauriërs

De resultaten wezen er op dat de laatste gemeenschappelijke voorouder van de moderne primaten waarschijnlijk ongeveer 85 miljoen jaar geleden leefde. Dat betekent dat de eerste aapachtigen de aarde vermoedelijk nog lange tijd hebben gedeeld met dinosauriërs.

© NU.nl/Dennis Rijnvis

(nu.nl)

27-11-2010

'Giftanden slang evolutie van gegroefde tanden'

ROTTERDAM - De gifbuisjes in de tanden van hedendaagde gifslangen, waren miljoenen jaren geleden nog slechts groeven die aan het tandoppervlak zaten. Dat blijkt uit onderzoek van een team wetenschappers van de Universiteit van Chicago.


© ANP

Dat schrijft NewScientist.com. Het team onderzocht tanden van de Uatchitodon, een reptiel verwant aan krokodillen en dinosauriërs.

De 'jongste' exemplaren die bestudeerd werden, zo'n 220 miljoen jaar oud, bleken een soort gifbuisjes binnenin te hebben.

Oudere exemplaren hadden deze buisjes niet, maar wel diepe groeven in het tandoppervlak. Tevens bleken de diepte en de lengte van deze groeven tussen de tanden onderling te verschillen.

Bewijs

De bevindingen lijken bewijs te leveren voor de theorie dat de gifbuisjes in de tanden van hedendaagse slangen ooit begonnen zijn als groeven aan de buitenkant, zo stelt teamleider Jonathan Mitchell.

Mitchell en zijn collega's ontdekten 26 Uatchitodon-tanden in North Carolina die zij vergeleken met de eerdergenoemde exemplaren waarvan sommige ouder waren en andere jonger. Toen deze allemaal naast elkaar werden gelegd van oud naar jong, bleek dat de groeven steeds langer en dieper werden.

Vergelijkbaar

Bij de jongste exemplaren zaten geen groeven meer aan de buitenkant van de tand, maar alleen buisjes binnenin.

Volgens Mitchell staat de evolutie van de tanden van slangen in principe los van die van de Uatchitodon, maar zijn de stappen binnen deze ontwikkeling bij beide dieren wel vergelijkbaar.

© NU.nl/Danny van Smaalen

(nu.nl)

quote:

Dino's hielden zoogdieren klein

Landzoogdieren hebben een flinke groeispurt gemaakt, na het uitsterven van de dinosauriërs. In relatief korte tijd is hun gewicht verduizendvoudigd. Het wetenschappelijk tijdschrift Science publiceert hier vrijdag een artikel over.

Toen de dinosauriërs nog heer en meester over de aarde waren, 65 miljoen jaar geleden, werden zoogdieren niet zwaarder dan zo'n 10 kilo en niet groter dan een kleine hond. Even later, na 25 miljoen jaar, wogen de grootsten duizend keer meer. Volgens de onderzoekers is dat behoorlijk snel. Er was meer voedsel beschikbaar voor de zoogdieren toen ze er niet meer om hoefden te vechten met de dino's, zodat ze veel groter konden worden.

"Niemand heeft ooit aangetoond dat dit echt zo is," vertelde Jessica Theodor, één van de auteurs van de publicatie, in een interview met The Canadian Press. "Mensen hebben erover gepraat, maar niemand heeft het ooit echt uitgerekend."

De gehele tijd dat er dinosauriërs leefden, werden ze vergezeld door zoogdieren, maar pas na het uitsterven van de dino's is er in de fossielen van zoogdieren een groeispurt waar te nemen. Zo groot als de grootste dino's zijn landzoogdieren echter nooit geworden. Dat heeft volgens Theodor te maken met de hoge stofwisseling van zoogdieren, die ervoor zorgt dat ze veel meer eten nodig hebben dan dinosauriërs.

De groeispurt van de landzoogdieren hield ongeveer 40 miljoen jaar geleden op. Het grootste landzoogdier ooit is de uitgestorven Indricotherium, een voorloper van de neushoorn die maximaal 17 ton woog. De hedendaagse Afrikaanse mannetjesolifant wordt meestal tot 6 ton zwaar.

Vooral plantenetende zoogdieren hadden voordeel van een groter formaat. Ze waren zo beter beschermd tegen roofdieren. Ook werd het makkelijker om warm te blijven. Hierdoor konden ze beter in koude gebieden leven. Hoe kouder het werd, hoe groter de dieren werden.

De onderzoekers hebben data van fossielen van over de hele wereld bijeen gebracht en daaruit berekend hoe snel de dieren groeiden en hoe groot ze werden.

http://www.trouw.nl/nieuw(...)oogdieren_klein.html

quote:

Reuzenvogel bevolkte eiland Flores

Gepubliceerd op : 8 december 2010 - 4:39 pm | door Ralph Rozema

Een reuzenooievaar met een hoogte van 1.80 meter waadde rond op het Indonesische eiland Flores. Het beest was waarschijnlijk knap gevaarlijk voor de kleine mensen die er destijds woonden, want de vogel was twee keer zo groot. De Nederlandse paleontoloog Hanneke Meijer en haar Indonesische collega Rokus Due ontdekten de botten van deze tot dusver onbekende ooievaar.

De reuzenvogel was zo groot dat hij kon jagen op kinderen van de kleine mensen die Flores bevolkten - Homo Floresiensis. 'Het is mogelijk', zegt Meijer. 'We hebben geen botten gevonden die zijn opgegeten door de ooievaar. Maar jonge Hobbits, zoals die mensen wel liefkozend genoemd worden, zaten in dezelfde orde van grootte als de prooidieren van deze vogels. Het is theoretisch mogelijk dat hij af en toe een Hobbitje opvrat.'

Maraboes
De reuzenooievaar die tot de familie van de maraboes behoort, bevolkte het eiland ruwweg in de periode tussen 20.000 en 50.000 jaar geleden. De vogel moet zo'n 12 kilo gewogen hebben en was waarschijnlijk te zwaar om te vliegen. 'Het kan dat deze vogel net op of boven de grens zat om te kunnen vliegen. Waarschijnlijk heeft hij veel op de grond gelopen.'

De botten werden ontdekt in de Liang Bua-grot op Flores, waar eerder resten van de kleine mensensoort werden gevonden. Het was al langer bekend dat in de grot ook vogelresten lagen. Meijer hield zich eerder bezig met fossiele vogels in Nederland en een collega vroeg haar of ze een keer in de grot op Flores kon komen kijken.

Vulkaanuitbarsting
Meijer zag al snel dat er iets bijzonders tussen zat. 'Het grootste deel van de vogelbotten die bij de opgraving naar boven kwam, was klein. Denk aan papegaaien, duiven, rallen en andere kleine vogels. En opeens lagen daar die hele grote botten tussen. Ik dacht eerst aan een roofvogel, maar het bleek een grote ooievaar te zijn.'

De vogel is mogelijk uitgestorven door een vulkaanuitbarsting, omdat veel bottten bedekt zijn met een laag vulkanische as. 'Het hele prehistorische ecosysteem is grotendeels uitgestorven zo'n 17.000 jaar geleden. We weten dat er toen een klimaatverandering plaatsvond en een vulkaanuitbarsting was. En de moderne mens arriveerde rond die tijd in die regio. Al die factoren kunnen hebben meegespeeld.'

Mini-olifanten en reuzenratten
Het Indonesische eiland Flores is altijd gescheiden geweest van het vasteland van Azië en kent daardoor een unieke evolutie van de dierenwereld. Mini-olifanten en reuzenratten liepen er rond, en de komodovaraan, de grootst levende hagedis, maakt er nog steeds zijn opwachting.

'Doordat Flores altijd een eiland is geweest, spelen er andere evolutionaire krachten en is er een compleet andere selectie van dieren die wel of niet overleven', zegt Meijer, die verwacht dat de reuzenooievaar nog lang niet de laatste ontdekking zal zijn op Flores.

De onderzoekers beschrijven de reuzenooievaar (Leptoptilos Robustus) in het wetenschappelijke tijdchrift Zoological Journal of the Linnean Society. Hanneke Meijer werkt voor het Smithsonian National Museum of Natural History in Washington en is ook verbonden aan het Natuurhistorisch Museum in Leiden. Rokus Due is medewerker van het Nationaal Centrum voor Archeologie in Jakarta.

http://www.rnw.nl/nederla(...)volkte-eiland-flores

quote:

Female fish deal with fallout of seeing mate get beaten up

By Kate Shaw | Last updated 15 days ago

In the animal kingdom, females are usually the "choosy" sex. Since they invest more in reproduction, they must set the bar for their mates high to avoid investing a lot of time and energy in a dud. African cichlids are no exception. In this species, females choose among males, then must raise the offspring all by themselves; picking a guy thats a loser can be a pretty costly mistake for these ladies. A new study in PNAS shows that, after witnessing a fight between rival males, a female cichlids brain is highly responsive to whether her mate beats his opponent or gets creamed.

The researchers first determined which of two males a gravid (or ready-to-mate, in zoology jargon) female preferred by tallying up the amount of time she spent near each suitor. Then, they had the two males fight it out while the female looked on. Once the combat was over, the female was sacrificed to the science gods to examine what happened in her brain in response to the fight's outcome. The researchers wanted to know how the pattern of gene expression in her brain would differ if the male she chose won the fight versus if he lost.

When the male she'd chosen won the fight, expression of two immediate early genes (or IEGs) called c-fos and egr-1 was particularly high in the preoptical area and the ventromedial hypothalamus. These areas of the brain are well-known for being involved in reproductive activities. Basically, watching her chosen mate win the fight kicked her reproductive system into high gear to prepare her for spawning.

However, when her chosen male lost, gene expression changed in an entirely different part of the brain: the lateral septum. Interestingly, the nuclei in this area of the brain are responsible for regulating mood and modulating anxiety. The researchers believe that this neurological response may be how the female deals with the emotional fallout after she realizes that the male she had picked is actually a dud.

Here, using IEGs to monitor gene expression showed that, not only do females respond to purely visual information, their brains respond in a very specific way that depends on the kind of information gathered. From this research alone, it's not clear whether or not a female will adjust her future mate preferences after seeing her hottie lose, but this research is the first step in determining how the female brain processes social information about her mate.

http://arstechnica.com/sc(...)te-get-beaten-up.ars

13-12-2010

'Huid was eerste orgaan dat ontstond'

AMSTERDAM – Huid was waarschijnlijk het eerste orgaan dat in de loop van de evolutie ontstond. Dat concluderen Canadese wetenschappers naar aanleiding van een experiment met sponsdieren.


© ThinkstockSpons

dieren beschikken over primitieve huidcellen die hun binnenste cellen gedeeltelijk afschermen van de buitenwereld. Die ontdekking toont aan dat de ontwikkeling van huid aan de basis stond van de evolutie van meercellige dieren.

Dat schrijven onderzoekers van de Universiteit van Alberta in het wetenschappelijk tijdschrift PLoS One.

Afstoten

Het is al langer bekend dat sponsdieren beschikken over een buitenste laag cellen die verschilt van de rest van hun lichaam. Tot nu toe werd deze laag echter niet als een primitieve huid beschouwd, omdat nooit was aangetoond dat de cellen het vermogen hadden om moleculen af te stoten.

De Canadese wetenschappers stelden bij een experiment verschillende sponzen bloot aan vloeistoffen. Uit het onderzoek bleek dat de buitenste cellenlaag van de dieren weldegelijk in staat is om moleculen gedeeltelijk te weren.

De primitieve huidcellen laten in sommige gevallen zelfs maar 0,8 procent van een vloeistof door in drie uur, zo meldt het Britse tijdschrift New Scientist.

Chemische signalen

Sponsdieren waren vermoedelijk de eerste meercellige dieren die op aarde ontstonden. De onderzoeksresultaten suggereren daarom dat alle complexe vormen van leven een huid hebben.

Volgens hoofdonderzoekster Sally Leys ontstonden huidcellen waarschijnlijk vroeg in de evolutie om het binnenste van dieren af te scheiden van de buitenwereld. Interne cellen konden daardoor chemische signalen naar elkaar kunnen sturen, zonder te worden verstoord door invloeden van buitenaf.

Volgens de wetenschappers ondersteunen hun bevindingen ook de theorie dat sponsdieren de voorouders zijn van alle andere dieren op aarde.

© NU.nl/Dennis Rijnvis

(nu.nl)

15-12-2010

'Eerste levensvormen overleefden zware ijstijd in zee'

AMSTERDAM – De eerste micro-organismen hebben één van de heftigste ijstijden op aarde waarschijnlijk overleefd in enkele oceaangebieden die niet bevroren waren. Dat blijkt uit onderzoek van Britse wetenschappers.


© Thinkstock

De vondst van specifieke sedimenten in Australië wijst er op dat het water van sommige oceanen 700 miljoen jaar geleden tijdens de Sturt-ijstijd in beweging was. Mogelijk konden micro-organismen in deze zeegebieden in leven blijven.

Dat schrijven onderzoekers van de Universiteit van Londen in het wetenschappelijk tijdschrift Geology.

Oases

“Voor het eerst hebben we duidelijk bewijs dat stormen 700 miljoen jaar geleden invloed hadden op sommige delen van de zeebodem”, verklaart hoofdonderzoeker Dan Le Heron op BBC News. “Dat betekent dat er in deze tijd een soort oases op aarde zijn geweest die vrij waren van ijs.

De Sturt-ijstijd was één van de heftigste ijstijden op aarde. De periode wordt vaak genoemd in verband met de theorie van sneeuwbalaarde. Deze theorie stelt dat de aarde enkele malen volledig bedekt is geweest met ijs.

Leven

Bij opgravingen in het Australische nationale park Flinders Ranges stuitten Britse wetenschappers echter op 700 miljoen jaar oude afzettingen die de kenmerken dragen van oceanen met water dat in beweging was door de invloed van stormen.

De sedimenten suggereren dat sommige zeegebieden tijdens de Sturt-ijstijd ijsvrij waren en mogelijk microscopisch leven bevatten.

Evolutie

De ‘oases’ in zee kunnen volgens de onderzoekers verklaren hoe sommige micro-organismen de ijstijd overleefden en later evolueerden tot complexere vormen van leven.

“Dit was een ideale plek voor vroege organismen om op te bloeien en te beginnen met hun evoltutie”, aldus Le Heron.

© NU.nl/Dennis Rijnvis

(nu.nl)

19-12-2010

Leven op aarde kende groeispurt

CAMBRIDGE - Het leven op aarde heeft ongeveer drie miljard jaar geleden een enorme groeispurt doorgemaakt.


© NU.nl/Allesoversterrenkunde.nl

Dat stellen onderzoekers van de Amerikaanse instelling Massachusetts Institute of Technology in de nieuwste editie van het wetenschappelijke tijdschrift Nature.

De wetenschappers keken naar de manier waarop duizend belangrijke genen zich hebben ontwikkeld. Veel daarvan blijken 2,8 tot 3,3 miljard jaar geleden te zijn gevormd.

In die relatief korte periode vulde de dampkring van de aarde zich met zuurstof. Daardoor stierven primitieve levensvormen uit en kwamen meer ontwikkelde organismes op.

Meer energie

Miljoenen jaren eerder was het zogeheten elektronentransport, een proces binnen in cellen, ontstaan. Daarmee kunnen levende wezens energiebronnen als zonnestraling en zuurstof gebruiken.

Door de veranderingen kreeg het leven veel meer energie om zich te evolueren. ''Die grotere energievoorraad stelde de aarde in staat grotere en gecompliceerde ecosystemen te herbergen'', aldus de onderzoekers.

© ANP

(nu.nl)

23-12-2010

Neanderthaler had oostelijke verwanten

WASHINGTON - De Neanderthaler had voorheen onbekende verwanten in Azië. De zogeheten Denisovanen leefden er zo'n 30.000 tot 50.000 jaar geleden en mengden zich met de bewoners van Papoea Nieuw-Guinea.


© ThinkStock

Amerikaanse en Duitse wetenschappers hebben het gen van deze groep afgeleid uit een vingerbotje en een grote verstandskies die in 2008 zijn gevonden in de Denisovagrot in Siberië.

''Het beeld dat opduikt is dat de Denisovanen een zustergroep van de Neanderthalers vormden'', stelden de wetenschappers in het tijdschrift Nature donderdag.

Complexer

Co-auteur Richard Green van de universiteit uit het Californische Santa Cruz meent dat de geschiedenis van de mensheid nu wat complexer is geworden.

''In plaats van het eenvoudige verhaal dat de moderne mens uit Afrika kwam en de Neanderthaler verving, zien we nu dat meer groepen met elkaar verweven zijn dan we dachten.''

© ANP

(nu.nl)

21-12-2010

Zoogdieren 1000 maal groter na uitsterven dinos

Zoogdieren waren kleine dieren in de tijd dat de dinosauriërs heersten op de aarde. Toen de niet-vliegende dinosauriërs aan hun einde kwamen rond de Krijt-Tertitair grens kregen de zoogdieren hun kans. Minder concurrentie en meer voedsel zorgde ervoor dat veel groter en zwaarder werden en de heerschappij op aarde overnamen.

De drie eras van het Phanerozoïcum het Palaeozoïcum (543-251 miljoen jaar geleden), Mesozoïcum (251-66 miljoen jaar geleden) en Kenozoïcum (66 miljoen tot nu)- zijn onderscheiden op basis van de grote verschillen in dominante levensvormen, zoals die althans in de beginjaren van de geologie op basis van fossielen werden ervaren. Na het Paleozoïcum met haar dominantie van ongewervelde (mariene) dieren volgde het Mesozoïcum met haar dominante reptielen (sauriërs) op het land, een rol die in het Kenozoïcum werd overgenomen door de zoogdieren. Al lange tijd wordt algemeen aangenomen dat de zoogdieren tot bloei konden komen toen ze verlost waren van de dinos. Deze stierven uit nabij de overgang van Krijt naar Tertiair en waren voordien de grote voedselconcurrenten van de zoogdieren. Toen de dinos waren uitgestorven, waren er geen grote herbivoren meer; de toen bestaande zoogdieren waren relatief klein (de grootste wogen niet meer dan ca. 10 kg) en verorberden daarom relatief weinig plantaardig materiaal.


De reuzen Indrocotherium en Deinotherium waren veel groter dan de Afrikaanse olifant en vele malen groter dan de mens. Afbeelding: © NSF/RCO/IMPPS

.Flora
Toen de flora zich dan ook herstelde na de meteoriet inslag die rond het einde van het Krijt tijdperk een einde maakte aan de heerschappij van de dinosauriërs, waren er nauwelijks planteneters. Dat betekende dat de flora zich vrijwel ongeremd kon ontwikkelen, daardoor een steeds grotere voedselbron vormend. De plantenetende zoogdieren stelden zich daarop in en binnen de geologisch gezien betrekkelijk korte tijd van 25 miljoen jaar ontwikkelden ze zich van relatief kleine tot zeer grote dieren. Daarbij moet worden aangetekend dat het voor grote dieren veel efficiënter is om herbivoor dan om carnivoor te zijn.


Indricotherium was het grootste landzoogdier ooit; het leefde tijdens het Oligoceen.

Reuzen
De grootste landzoogdieren werden in die 25 miljoen jaar ruim 1000 maal zo zwaar als hun voorgangers uit het Mesozoïcum, met uitschieters zoals de 5,5 m hoge Indricotherium en de 17 ton zware Deinotherium. Deze reuzen waren geen spelingen van de natuur, maar het gevolg van een geleidelijke ontwikkeling. Dat blijkt uit een studie naar de maximale grootte van vertegenwoordigers uit diverse groepen zoogdieren op ieder continent gedurende opeenvolgende tijdseenheden. Tot de onderzochte groepen behoorden o.a. de Perissodactyla (evenhoevigen, zoals het paard en de neushoorn), de Proboscidea (slurfdragers, zoals de olifant, de mammoet en de mastodont) en de Xenarthra (miereneters, luiaards en gordeldieren) en diverse uitgestorven groepen.


Onderzoekster Theodor met de schedel van een Hyaenodon. Afbeelding: © Riley Bradt, Univ. van Calgary

Uit het onderzoek blijkt dat de maximale grootte van de landzoogdieren niet alleen bepaald werd door het al eerder genoemde voedselaanbod maar ook door het klimaat: hoe kouder, hoe groter de soorten werden omdat het warmteverlies relatief gering is bij grote dieren. Ook bleek dat geen enkele groep binnen de zoogdieren domineerde wat betreft het aantal reuzensoorten: het optreden van echte reuzen lijkt toeval te zijn. Ook bleek dat er geen tijdvak was waarin veel meer reuzen voorkwamen dan in andere tijdvakken.

Referentie:
Smith et al. The evolution of maximum body size of terrestrial mammals. Science 330 (2010) 1216-1219.

(Kennsilink)

01-01-2011

Menselijk brein is al 20.000 jaar aan het krimpen



Zou het kunnen dat de mens steeds dommer wordt? Uit een studie blijkt dat het menselijk brein al 20.000 jaar aan het krimpen is. Gedurende de twee miljoen jaar daarvoor nam de grootte van het brein alleen maar toe.

Het krimpende brein is een fenomeen waar niemand aan kan ontsnappen. Het gebeurt over de hele wereld, bij beide geslachten en bij elk ras. In 20.000 jaar is ons brein met de grootte van een tennisbal gekrompen. Volgens Dr. John Hawks, antropoloog van de universiteit van Wisconsin, hoeven we ons echter geen zorgen te maken. Een kleiner brein betekent niet noodzakelijk dat we aan intelligentie moeten inboeten.

Reden?
Over de reden van het krimpende brein is men het niet eens. Sommige wetenschappers geloven dat de mens vroeger een groot hoofd nodig had, aangezien ze veel vaker in de kou vertoefden. Andere wetenschappers denken dat ons voedsel vandaag veel gemakkelijker valt op te eten dan vroeger en dat onze hoofden daardoor niet meer groeien. Nog een theorie zegt dat enkel de sterksten overleefden, aangezien veel kinderen stierven. En de sterksten hadden het grootste hoofd.

Voorouders
Volgens Dr. David Geary, van de universiteit van Missouri, mogen we onze voorouders niet zomaar intelligenter noemen. "In feite waren onze voorouders intellectueel onze gelijke niet. Dankzij de opkomst van landbouw en moderne steden konden de slimste mensen zich op wetenschap, kunst en andere velden toespitsen. Hun voorouders hadden de infrastructuur niet om dat te doen."

Raadsel
Dr. Hawks gelooft wel dat de moderne mens slimmer is geworden, net doordat het brein gekrompen is. Een groter brein vraagt meer energie en doet er langer over om zich te ontwikkelen. Aan de universiteit van Tennessee stelt een studie echter dat ons brein in de toekomst opnieuw zal groeien. Wetenschappers staan met andere woorden zelf voor een raadsel. Of we slim genoeg zijn om het op te lossen, zal nog moeten blijken... (gb)

(HLN)

31-12-2010

Temperatuur van menselijk lichaam verklaard

AMSTERDAM De menselijke lichaamstemperatuur van 37 graden Celsius zorgt er op een zeer efficiënte manier voor dat we minder vatbaar zijn voor ziektes. Dat hebben Amerikaanse wetenschappers vastgesteld.


© Thinkstock

Het menselijk lichaam is warm genoeg om schimmels op afstand te houden, maar niet zo warm dat we constant hoeven te eten om op temperatuur te blijven. De menselijke lichaamstemperatuur is daardoor bijna optimaal te noemen, net als de temperatuur van de lichamen van de meeste andere zoogdieren.

Dat schrijven onderzoekers van de Yeshiva Universiteit in New York in het online wetenschappelijk tijdschrift mBio.

Warmbloedigheid

Één van de grootste mysteries van de mens en andere geavanceerde zoogdieren is hun warmbloedigheid in vergelijking met andere dieren, verklaart hoofdonderzoeker Arturo Casadevall op nieuwssite ScienceDaily.

Deze studie helpt ons te verklaren waarom de lichaamstemperatuur van alle zoogdieren rond de 37 graden Celsius ligt, aldus de onderzoeker.

Krokodillen

Uit de studie van Casadevall blijkt dat het aantal schimmels dat een mens of dier kan besmetten direct verband houdt met lichaamstemperatuur. Bij elke graad Celsius temperatuursstijging, vermindert het aantal schadelijke schimmels in een lichaam gemiddeld met zes procent.

Koudbloedige dieren zoals krokodillen hebben dus veel meer kans om een schimmelinfectie op te lopen dan mensen.

De wetenschappers hebben met een wiskundig model berekend bij welke lichaamstemperatuur dit voordeel nog opweegt tegen het nadeel dat er extra veel voedselconsumptie nodig is om het lichaam warm te houden.

Beperkingen

Uit hun berekening blijkt dat de optimale lichaamstemperatuur voor mensen en dieren 36,7 graden is. Kortom: de temperatuur van ons lichaam is bijna ideaal.

Deze studie is een goed voorbeeld van hoe menselijke evolutie is gedreven door zowel biologische factoren als fysiologische beperkingen, aldus onderzoeker Aviv Bergman.

© NU.nl/Dennis Rijnvis

(nu.nl)

31-12-2010

Supersnelle evolutie op eilanden

Op eilanden komen vandaag de dag afwijkende dieren voor. Sommige zijn kleiner, terwijl anderen weer groter zijn dan dieren op het vasteland. Fossielen laten hetzelfde beeld zien. Dieren op eilanden evolueren zeer snel, maar zijn ook zeer kwetsbaar omdat er erg weinig individuen van zijn.


De Floresmens Homo floresiensis. Afbeelding: © Adiël Klompmaker

De hobbit. De kleine mens, Homo floresiensis, werd in 2003 ontdekt op het Indonesische eiland Flores. Groot nieuws want deze nieuwe mensensoort was ongekend klein. De nieuwe soort leefde tegelijk met de moderne mens (Homo sapiens), mogelijk tot 12.000 jaar geleden. Das klein, maar het kan ook groot. Wat te denken van bijvoorbeeld de reuzenooievaar die onlangs in het nieuws kwam. Deze fossiele ooievaar (Leptoptilos robustus), ook al gevonden op Flores, was maar liefst 1,80 m groot en 16 kg zwaar. De vogel was niet meer goed in staat te vliegen.

Dit zijn slechts twee van de voorbeelden van afwijkende groottes van dieren op eilanden. Wat gebeurt er op deze eilanden? Hoe komt het dat sommige beesten juist klein zijn en andere weer groot? Alexandra van Geer en collegas publiceerden hier in 2009 een boek over getiteld Hoe dieren op eilanden evolueren.


De reuzenooievaar vergeleken met de Floresmens. Afbeelding: © Hanneke Meijer

.Geschiedenis
Charles Darwin kwam al in aanraking met evolutie op eilanden. Hij bestudeerde de vinken op de Galapagos eilanden, 900 km ten westen van Zuid-Amerika. Deze vinken lijken erg veel op een vink op het vasteland van Zuid-Amerika. Deze vinken hebben verschillende snaveltjes om zich zo goed mogelijk aan hun leefomgeving aan te passen. Wat was er namelijk gebeurd? Enkele Zuid-Amerikaanse vinken vlogen naar de Galapagos eilanden en evolueerden ter plaatse tot nieuwe soorten.

Eilandevolutie kwam pas echt op de kaart te staan toen de Brit Andrew Leith Adams in 1870 dwergvormen op eilanden beschreef. Toen werd nog gedacht dat deze dwergvormen een vorm van ziekte waren. De zwakke dieren vielen niet meer ten prooi aan roofdieren bij gebrek daaraan en verzwakten zo de opvolgende generaties met hun genen, oftewel degeneratie. Vanaf de jaren zeventig ging de wetenschap zich echter steeds meer realiseren dat de afwijkende vormen aanpassing aan de nieuwe leefomgeving waren. In veel gevallen wordt een eiland namelijk gekoloniseerd door organismen vanaf het vasteland.


Een klein deel van de Galapagos vinken van Darwin.

.Afstand en grootte
MacArthur & Wilson zagen dit ook in de jaren zestig. Ze realiseerden zich dat het aantal soorten op een eiland afhangt van twee belangrijke factoren: de afstand tot het vasteland en de grootte van het eiland. Hoe korter de afstand tot het vasteland, des te meer soorten over kunnen steken. De grootte van het eiland speelt een vergelijkbare rol: hoe groter, des te meer soorten kans lopen om op het eiland te komen.

Eilanden herbergen weinig soorten ten opzichte van een gelijk oppervlak op het vasteland. Waarom dan alle ophef? Dit komt omdat de soorten die er zijn, vaak niet op het vasteland voorkomen: er is een hoog percentage aan endemische soorten. Vooral grote, verafgelegen eilanden met veel topografie herbergen veel endemische soorten. Om een voorbeeld te geven: 81% van de vogels, en maar liefst 99% van de insecten, op Hawaii wordt nergens anders gevonden.

Eilanden zijn dus hotspots voor biodiversiteit. Verhoudingsgewijs komen er zelfs veel soorten voor op eilanden in vergelijking met het vasteland. Bijvoorbeeld, één op de zes plantensoorten groeit op een eiland, en dat terwijl de verhouding eiland versus vasteland kleiner is in dan één op zes. Ook leeft ongeveer 17% van de vogelsoorten op en nabij eilanden.

Dit is zo in het heden, maar dat was niet anders in het verleden. Ook toen waren er veel endemische soorten op eilanden te vinden. Die worden dan ook teruggevonden als fossielen op deze eilanden.

De oversteek
Er zijn twee manieren voor eilanden om met nul landsoorten te beginnen. Vele eilanden zijn vulkanische eilanden, wat betekent dat toen het eiland hoog genoeg werd door uitbarstingen en uiteindelijk boven de zeespiegel kwam onbevolkt was door landdieren. Daarnaast kan een eiland weggevaagd worden door een explosie van een vulkaan zoals gebeurde bij de Krakatau in 1883. Het eiland werd letterlijk gesteriliseerd en moest opnieuw veroverd worden door het leven. Niet elke soort kan zomaar op een eiland geraken. Voor het eind van de twintigste eeuw dacht men vooral dat dieren op eilanden belanden door van eilandje naar eilandje te geraken geholpen door landbruggen. Dit blijkt lang niet altijd op te gaan, want grote dieren zoals olifanten en nijlpaarden blijken behoorlijke afstanden te kunnen zwemmen.


Toch geraken niet alle dieren van het vasteland op een eiland. Dat heeft te maken met hoe gemakkelijk ze zich verspreiden. Vergelijk bijvoorbeeld vogels en konijnen. De eerste kan gemakkelijk over de barrière genaamd zee vliegen, terwijl een konijn het een stuk moeilijker heeft om het eiland te bereiken. Ook vlinders hebben het gemakkelijk. De verspreiding is overigens geen vast gegeven voor dieren. Sommige individuen geraken veel verder dan hun nog kleinere of zwakkere soortgenoten. In soorten kan het verspreidingsvermogen ook snel veranderen op een tijdsschaal van duizenden jaren door snelle aanpassingen zoals bijvoorbeeld bij Zweedse aardmuizen.

Eén tweede proces dat meespeelt, is het klimaat dat op eilanden anders is dan op het vasteland. Over het algemeen wat kouder. Daarom zullen sommige soorten die zich op het vasteland wel kunnen handhaven, het niet redden op eilanden.


De fossiele dwergolifant Elephas falconeri is op Sicilië te vinden. Afbeelding: © Giovanni DallOrto

Eilandregel
Na de grote oversteek hoopt het individu een soortgenoot te vinden, het liefst van het andere geslacht in het geval van sexuele voortplanting. Mocht dat het geval zijn, dan kan de soort zich permanent vestigen op het eiland.

Er zijn twee mogelijkheden waarom dieren op eilanden kunnen afwijken van die van het vasteland. Ten eerste is het mogelijk dat de beesten op het eiland van dezelfde soort zijn als degenen op het vasteland. De beesten op het vasteland sterven echter uit en die op het eiland juist niet. Zo krijg je ook andere dieren op eilanden.

In de meeste gevallen evolueren de beesten op de eilanden zich echter zelf. In de loop van de tijd veranderen veel planten en insecten, maar vooral ook gewervelden (vertebraten). Kleine soorten worden groter en grote soorten worden juist kleiner: de eilandregel. De meeste beesten hebben zich op eilanden ontwikkeld tot nieuwe soorten: soorten die zo sterk veranderen in hun skelet of andere lichaamsdelen dat ze duidelijk afwijken van degenen die op het land leven. Zelfs zo veel dat ze hoogstwaarschijnlijk niet meer met hun vroegere soortgenoten kunnen voortplanten. Waarom werden ze juist kleiner of groter?

Hiervoor gaan we terug naar de reuzenooievaar uit Flores. Deze ooievaar had weinig te duchten van carnivore zoogdieren, want die waren niet te vinden op Flores. Aan de andere kant waren er wel genoeg prooidieren en aas te vinden. De ooievaar had voldoende te eten en kon zo in de loop van de duizenden jaren gemiddeld groter worden. Een soortgelijk iets doet opgeld voor kleine zoogdieren zoals bijvoorbeeld egels. Zo vonden wetenschappers in Gargano (Italië), vroeger een eiland, bijvoorbeeld de resten van de reuzenhaaregel, en reuzenratten op Kreta, Timor en de Filippijnen. Ook kunnen de grote kleine beesten zich nu makkelijker onttrekken aan roofvogels en het warmteverlies neemt af. Minder eten is dus nodig.


Een

04-01-2011

'Walging heeft belangrijke evolutionaire functie'

AMSTERDAM – Het vermogen om ergens van te kunnen walgen, beschermt mensen tegen ziektes en heeft mogelijk ook invloed op onze moraal. Dat beweert een Britse onderzoekster in een nieuwe studie.


© Thinkstock

Walging is voor mensen een minstens zo belangrijke emotie als angst.

Waar angst er voor zorgt dat we uit de buurt blijven van gevaren zoals roofdieren, heeft walging een vergelijkbare functie als het gaat om bedreigingen zoals bacteriën en parasieten.

Dat schrijft onderzoekster Valerie Curtis van de London School of Hygiene and Tropical Medicine in het wetenschappelijk tijdschrift Philosophical Transactions of the Royal Society.

Lichaamsvocht

"Afschuw of walging zorgt er voor dat we uit de buurt blijven van kleine diertjes die ons van binnenuit kunnen opeten”, verklaart Curtis op Discovery News. “We zijn zo geëvolueerd dat we uit de buurt blijven van poep, lichaamsvocht en bedorven voedsel.”

Curtis onderbouwt haar stelling met de resultaten van onderzoeken waarin eenvoudige levensvormen zijn blootgesteld aan ziekteverwekkers. Zo werden bij een experiment wormen geconfronteerd met bacteriën in een petrischaal.

De wormen leken de ziekteverwekkers onmiddellijk te herkennen. Zodra ze bij de bacteriën in de buurt kwamen, draaiden de dieren zich om en kropen ze de andere kant op.

Moraal

Volgens Curtis bewijst het experiment dat walging een belangrijke rol heeft gespeeld in de evolutie van bijna alle levensvormen. “Wormen zijn simpele dieren met maar 302 neuronen en toch vertonen ze een walgreactie.”

De onderzoekster vermoedt zelfs dat walging ook heeft bijgedragen aan het ontstaan van de menselijke moraal in de huidige maatschappij.

Uitwerpselen

“Als ik poep achterlaat in je voortuin, in je kopjes spuug, stank achterlaat in het openbaar vervoer of in mijn pyjama naar de kerk ga, bedreig ik anderen in feite met mijn lichaamsvocht”, verklaart Curtis. “Het gaat hier om manieren, maar in zekere zin ook om moreel gedrag."

“De vorming van simpele regels die voorkomen dat je andere mensen ziek maakt met je uitwerpselen, is één van de manieren waarop de menselijke moraal kan zijn ontstaan”, aldus de onderzoekster.

© NU.nl/Dennis Rijnvis

(nu.nl)

10-01-2011

Vroege moderne mens werd niet ouder dan neanderthaler


Een neanderthaler.

Het uitsterven van de neanderthalers laat zich vermoedelijk niet verklaren door een geringere levensverwachting. Ook de vroege moderne mensen, die vanuit Afrika komend snel uitzwermden over de continenten, werden niet bijzonder oud, zo blijkt uit een onderzoek van de Amerikaanse antropoloog Erik Trinkaus, gepubliceerd in het vakblad Proceedings van de Amerikaans Academie voor Wetenschappen.

Trinkaus vergeleek de leeftijd bij overlijden van twee zogenaamde archaïsche mensen, vooral neanderthalers, met dat van twee groepen van vroege moderne mensen. Hij keek hoeveel twintig- tot veertigjarigen er waren, en hoeveel er volwassenen van meer dan veertig jaar waren. In alle drie de groepen waren er zeer weinig oude mensen.

Waarschijnlijk hebben rondtrekkende groepen oudere mensen omwille van ouderdomsverschijnselen of die niet meer mobiel genoeg waren, achtergelaten en zijn ze in bepaalde omstandigheden door wilde dieren opgegeten, zo luidt een mogelijke verklaring. Zo zijn hun overblijfselen niet meer te vinden in paleontologische data. Het is ook denkbaar dat de resten van oudere individuen over duizenden jaren heen minder goed bewaard bleven dan die van jonge mensen of dat de ouderdomsschatting op de skeletresten niet betrouwbaar genoeg is.

Als er een demografisch voordeel voor de moderne mens zou zijn, zou dit het gevolg kunnen zijn van hogere vruchtbaarheid of lagere kindersterfte. (belga/vsv)

(HLN)

quote:

De kwalen van de ouders gaan wél over op de kinderen

De biologische wereld staat op zijn kop. Eigenschappen die tijdens een leven worden verworven, kunnen worden doorgegeven.

Het werd lang als een ketterij in de biologie beschouwd, maar de gegevens stapelen zich op dat tijdens het leven verworven eigenschappen doorgegeven kunnen worden aan de volgende generaties, ook bij mensen. Dat heeft grote gevolgen, onder meer voor de geneeskunde.

Stress

Stress kan sommige mensen een leven lang met problemen opzadelen. Problemen die zich op een bepaalde manier in, of liever: op, de genen manifesteren. Dat blijkt uit een studie gepubliceerd in het wetenschappelijke vakblad Proceedings of the National Academy of Sciences.

Wetenschappers screenden de activiteit van niet minder dan 14.000 genen – een mens heeft zo’n 20.000 genen – van honderd Amerikanen die kampten met posttraumatische stress. Ze vonden verschillen in de activiteit van genen die te maken hadden met de regulatie van het afweersysteem, maar ook van genen die instaan voor de groei van hersencellen.

De verschillen hadden betrekking op zogenaamde methylatie: het aan bepaalde stukjes van het DNA hangen van scheikundige methylgroepen, die maken dat sommige genen makkelijker toegankelijk worden en andere niet. De chemische stoffen, die als weerhaakjes aan het DNA hangen, bepalen mee wat er in bruikbare eiwitten wordt overgeschreven. Ze zijn een van de wapens uit het arsenaal van de epigenetica: een nieuwe tak in de wetenschap die onvermoede aspecten van de erfelijkheid bestudeert.

In de studie kon niet duidelijk gemaakt worden of de epigenetische verschillen oorzaak dan wel gevolg waren van de blootstelling aan stress. Maar het is niet uitgesloten dat mensen nog voor ze zelf met stress te maken krijgen, opgezadeld raken met epigenetische kenmerken die hen kwetsbaarder maken voor pijnlijke ervaringen.

9/11

Een opgemerkte studie in de Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism toonde niet alleen aan dat van 38 bestudeerde zwangere vrouwen die op 11 september 2001 in of vlakbij de Twin Towers van New York waren, de helft achteraf duidelijke tekenen van posttraumatische stress vertoonde, maar ook dat de fysiologische gevolgen daarvan merkbaar waren in de baby’s die later geboren werden.

Een vaststelling die voeding gaf aan een van de meest controversiële biologische inzichten van de laatste jaren: dat mensen prikkels uit hun eigen leven kunnen doorgeven aan hun kinderen. Wetenschappers gaan er sinds Charles Darwin van uit dat eigenschappen alleen via de tussenstap van de genetische kaart kunnen worden overgeërfd. Het idee van de Fransman Jean-Baptiste Lamarck, dat tijdens een leven verworven eigenschappen kunnen worden doorgegeven, leek al lang dood en begraven. Sinds kort wordt het, in aangepaste versie, gereanimeerd. Het lijkt de biologische wereld op zijn kop.

(DDR)

http://knack.rnews.be/nl/(...)le-1194921851022.htm