Vriend heeft dwangstoornis...

quote:

Controledwang

Bij een controledwang moet telkens weer gecontroleerd worden of iets wel goed is gegaan. Veelvuldig wordt nagegaan of de deur wel op slot is, of de kraan wel is dichtgedraaid, of het licht wel uit is, of er nog genoeg geld in de portemonnee zit voor de boodschappen, enz. Maar ook vreemdere dingen, zoals het telkens controleren of de blaas wel helemaal leeg is voordat men de deur uit gaat, kunnen aan controledwang onderworpen zijn. Een ander voelt zich thuisgekomen van zijn werk, telkens weer gedwongen naar de zaak terug te gaan om te kijken of hij niet per ongeluk iemand in een kast heeft opgesloten.

Wat is een dwangneurose?

De meeste mensen hebben ooit weleens met het verschijnsel dwang te maken gehad. De deur achter je dicht trekken en dan opeens de gedachte hebben: 'Ik heb het gas toch wel uitgedaan?' Terwijl je eigenlijk wel weet dat je dat gedaan hebt. En dan toch maar even naar binnen gaan om het te controleren en het vervelende gevoel kwijt te raken. Of voordat je aan je voetbalwedstrijd begint even tegen de zool van je voetbalschoen aan moeten tikken, omdat je anders bang bent dat je niet goed zult spelen.

Het zijn alledaagse voorbeelden van dwanggedachten- en handelingen. Maar ze zijn onschuldig: ze zitten niet in de weg van het dagelijkse leven en zorgen er niet voor dat je je ongelukkig voelt.
Het wordt pas een probleem als je geen controle meer hebt over deze gedachten en handelingen en je je gedwongen voelt er uren per dag mee bezig te zijn, terwijl je dat helemaal niet wilt. Als je je gedwongen voelt om uren per dag je handen te wassen omdat je je anders niet schoon voelt, of tien keer achter elkaar aan een deur moet voelen om er zeker van te zijn dat hij dichtzit, wordt er gesproken van een dwangneurose.

Wat is een dwanger?

Dat is de populaire naam voor iemand die aan dwang lijdt. OCD-er is ook een regelmatig gebruikte term.
Hoe herken je een dwangneurose?
Een dwangneurose wordt gewoonlijk opgedeeld in dwanggedachten en dwanghandelingen. De meeste patiënten hebben last van beiden, maar er zijn ook mensen met alleen dwanggedachten of alleen dwanghandelingen.

Dwanggedachten zijn gedachten/beelden/impulsen die steeds maar terug blijven keren in iemand's hoofd en maar niet weg te lijken willen gaan. Iemand die last heeft van dwanggedachten heeft het gevoel dat hij geen controle over die gedachten heeft. Hij ervaart de gedachten als hinderlijk en opdringerig; ook omdat ze zijn gewone gedachten in de weg zitten. En hij weet dat die gedachten eigenlijk onzinnig zijn.
Zo zijn er mensen die voortdurend het idee krijgen dat ze iemand iets aangedaan hebben/zullen doen (bijvoorbeeld met een mes aanvallen). Anderen hebben weer steeds het idee dat van alles besmet is met ziekmakende bacteriën.

Deze dwanggedachten hebben allerlei onaangename gevoelens tot gevolg, zoals: angst, frustratie, twijfel, onzekerheid.

Om dwanggedachten te laten verdwijnen maken veel patiënten gebruik van dwanghandelingen. Die handelingen kunnen variëren van allerlei dingen (kranen, deuren, licht) controleren omdat de patiënt bang is dat er anders rampen zullen gebeuren, tot het voortdurend schoonmaken van van alles en nog wat om besmetting tegen te gaan. Weer anderen proberen rampen te bezweren -en hun dwanggedachten te sussen- door steeds vaste rituelen uit te voeren: bijvoorbeeld voorwerpen op een bepaalde manier neerzetten.

Zoals gezegd is het doel van die dwanghandelingen om de dwanggedachten te laten verdwijnen, maar helaas geven ze alleen maar tijdelijk verlichting. Aangezien de handelingen ook deel van de dwang uitmaken, zorgen ze ervoor dat de dwanggedachten uiteindelijk alleen maar erger worden, waardoor er nog meer dwanghandelingen moeten worden uitgevoerd. Op die manier houdt de stoornis zichzelf in stand en neemt steeds meer en meer het leven van de patiënt over.

Hoeveel mensen lijden aan OCD?

Omdat OCD een verborgen ziekte is -veel OCD-ers houden hun dwang verborgen voor de buitenwereld en veel anderen weten niet eens dat ze lijden aan OCD- is het precieze aantal mensen dat in Nederland en Vlaanderen aan OCD lijdt onbekend. Desondanks wordt geschat dat zo'n 2 a 3 procent van de bevolking op één of andere manier aan dwang lijdt of daar aan geleden heeft. Dat betekent: zo'n 300.000 tot 400.000 mensen in Nederland, en zo'n 100.000 tot 200.000 in Vlaanderen.

Op welke leeftijd begint OCD?

De leeftijd waarop OCD voor het eerst de kop opsteekt, varieert van de peuterleeftijd tot aan de volwassenheid. Een groot deel van mensen die lijden aan dwang, krijgt daar op jonge leeftijd -als kind of als puber- al last van. Omdat OCD zo hardnekkig is en vaak niet of slecht behandeld wordt, blijven de meeste OCD-ers tot in hun volwassenheid last houden van dwangklachten.

Wat is de oorzaak van OCD?

Dat is helaas nog niet precies bekend. Er zijn wel sterke aanwijzingen dat het probleem ligt in de communicatie tussen diverse gebieden in de hersenen. Van grote invloed op die communicatie is een stof genaamd serotonine die zorgt voor de overdracht van impulsen tussen de zenuwcellen in de hersenen. Er wordt gedacht dat een te laag serotoninegehalte ervoor zorgt dat onder andere OCD de kop op kan steken. Vandaar ook dat medicijnen die het serotoninegehalte in de hersenen verhogen, goed kunnen helpen tegen OCD.

Is OCD erfelijk?

Er is nog geen gen gevonden dat OCD veroorzaakt, alhoewel het regelmatig voorkomt dat meerdere leden van een familie last hebben van dwang. Waarschijnlijk is dat er net als bij veel andere stoornissen, een aanleg voor OCD aanwezig is, maar dat factoren van buitenaf -bijvoorbeeld veel stress, traumatische gebeurtenissen, of het afkijken van dwangmatig gedrag van anderen- de zet kunnen geven die nodig is om OCD te krijgen. Opvallend bij OCD binnen families is vaak dat leden verschillende variaties van dwang hebben: dus een vader heeft controledwang en zijn zoon heeft juist last van wasdwang. Niet de symptomen worden 'overgenomen', maar wel de dwang.


Hoe kunnen familieleden en vrienden van de ocd'er het beste omgaan met de dwang?

OCD heeft niet alleen een ingrijpende invloed op de patiënt zelf, ook de levens van familie en vrienden worden er vaak diepgaand door beïnvloed. Als het niet is doordat ze rechtstreeks in de dwang worden betrokken -bijvoorbeeld omdat ze mee moeten helpen met schoonmaken- dan is het wel omdat de dwang -zelfs al wordt die verborgen gehouden- veel tijd en aandacht opslokt. Om maar niet te spreken over de invloed die dwang heeft op de emoties van de ocd'er.

Eén van de eerste problemen waar familie en vrienden tegenop kunnen lopen, is dat ze zien dat de ocd'er duidelijk problemen heeft, maar niet weten hoe en wanneer ze erover moeten beginnen. Het beste in zo'n geval is te proberen zoveel mogelijk te weten te komen over OCD. Als je weet wat deze ziekte inhoudt, is het makkelijker te begrijpen waar de patiënt onder lijdt.

Het is belangrijk te onthouden dat ocd'ers zich vaak erg schamen voor hun dwanggedachten en -handelingen. Ze weten dat die eigenlijk onzinnig en onnodig zijn, maar ze kunnen er gewoon geen weerstand aan bieden. Daardoor voelen ze zich vaak zwak en schuldig, als ze er weer aan toegegeven hebben. Daarom is het het beste de ocd'er voorzichtig en begripvol, maar toch eerlijk en open te benaderen. Voor iemand die zolang zijn OCD alleen heeft moeten dragen, is het ondanks de schaamte, toch vaak een opluchting dat hij er nu eindelijk over kan praten. Zelfs een klein beetje de last delen, kan al zorgen voor wat verlichting.

Het kan ook gebeuren dat degene met OCD ontkent dat hij ergens last van heeft en zijn problemen bagataliseert. Natuurlijk kan het zijn dat de dwang inderdaad niet zo zwaar is dat hij niet meer goed kan functioneren, maar vaker is er iets anders aan de hand. Of de schaamte is te groot. Of de ocd'er heeft zelf niet door dat hij lijdt aan een ziekte. Of hij weet juist wel dat er iets mis is, maar hij is bang om iets tegen de dwang te ondernemen; bang dat hij als aansteller wordt gezien als hij professionele hulp zoekt, of bang dat hij zal moeten stoppen met dwangen en daardoor zijn angst niet meer onder controle kan houden.

Dat zijn allemaal gevoelens om rekening mee te houden, en opdringerig zijn helpt daarbij niet. Meestal zal de patiënt zich dan nog verder terugtrekken in zijn dwang, en dat is nou net precies wat je niet wilt. Het beste in zo'n geval is eerlijk en open te blijven praten over de OCD, en dus niet alle confrontaties uit de weg gaan. Confrontaties uit de weg gaan, is toegeven aan de terreur van de dwang; en daar wordt de dwang alleen maar sterker van. Ocd'ers zijn vaak erg intelligente mensen die in ieder geval diep in hun hart wel weten dat die rare gedachten in hun hoofd en die merkwaardige handelingen niet gezond zijn. Als dwangers geconfronteerd worden met kennis over OCD, het feit dat ze niet de enigen zijn, en het feit dat er goede mogelijkheden zijn om weer beter te worden, is er vroeg of laat een goede kans dat er een vruchtbare bodem gevonden wordt. Tenslotte is er altijd nog een deel dat niet door de dwang kan worden bereikt: de persoon die de ocd'er werkelijk is, hoe ver die ook soms in een hoek is gedwongen.

Als een OCD-patiënt hulp krijgt, is het werk voor zijn naasten nog niet voorbij. Integendeel zelfs: dan is hun steun en aandacht pas echt nodig. Van de OCD afkomen is geen makkelijke opgave. Met de juiste medicijnen en therapie zijn hele goede resultaten te bereiken, maar de patiënt zal veel werk moeten verzetten. Hij zal met vaste regelmaat zijn medicijnen moeten innemen, naar therapie gaan en zijn huiswerk doen. En het moeilijkste van alles: hij zal voortdurend de confrontatie met zijn dwang en de daarachter liggende angsten moeten aangaan. En alle beetjes steun zijn daarbij natuurlijk meegenomen.

Het is belangrijk niet te proberen de ocd'er vooruit te krijgen met negatieve kritiek. Ocd'ers zijn daar van nature zelf al erg goed in, dus daar hebben ze de bijdragen van omstanders niet bij nodig. Wat wel helpt zijn oprechte complimenten voor iedere behaalde overwinning, hoe klein die ook voor een gezond persoon mag lijken.

Het kan zijn dat de persoon met OCD zijn frustraties op mensen in zijn omgeving af gaat reageren of probeert hen in zijn dwang te betrekken, zodat hij zich (tijdelijk) wat beter kan voelen. Probeer kalm en geduldig te blijven als tegenwicht voor de angsten van de ocd'er. Daar heeft hij veruit het meeste aan. In ieder geval is er dan tenminste één persoon rustig.

Het is een algemene misvatting dat OCD wel zal voortkomen uit slechte gezinssituaties. Slechte gezinssituaties en traumatische gebeurtenissen kunnen zeker invloed hebben op de OCD, maar er zijn ook zat patiënten die uit prima, stabiele gezinnen komen. Het probleem met dwang is, dat de ziekte het hele gezin kan meeslepen in de spanningen die OCD met zich meebrengt. De rest van het gezin wil vaak zijn best doen om de angst en het lijden van de patiënt weg te nemen, en komen daardoor in allerlei ongezonde patronen terecht die juist de dwang in stand houden of nog erger maken.

Vooral het meehelpen met dwangen is geen goed idee. Bijvoorbeeld 5 keer per dag gaan douchen omdat de dwanger dat wil vanuit zijn smetvrees. Het gevolg is niet alleen dat er behalve de dwanger nu ook nog anderen aan het dwangen zijn en hun leven ook steeds meer geregeerd wordt door de terreur van de dwang, ook wordt de dwang 'beloond'. Dwang draait voornamelijk om controle proberen te houden over het leven. Maar dan wel op een ongezonde manier. Wordt er meegedwangd, dan kan de dwanger het gevoel krijgen dat die controle groter wordt... door het dwangen; en dat dwangen dus succesvol is. Terwijl dat in werkelijkheid niet zo is. Het is nog steeds ongezond.

Een tweede gevolg kan zijn dat dwangen alleen voor de ocd'er niet meer vol te houden was, maar dat door het meedwangen van de omgeving het dwanggedrag weer vol te houden wordt. Of, zoals dwangers het zo graag verwoorden: 'Mijn leven is leefbaar'. Alsof het leven niet meer zou moeten zijn dan een soort levenslange gevangenisstraf die je uitzit voor iets dat je niet gedaan hebt. Omdat het leven nu weer 'leefbaar' is, is de noodzaak om hulp te zoeken en/of de confrontatie met de dwang aan te gaan naar een lager plan geschoven. Waarom zou je je aan die 'ellende' blootstellen als het leven 'leefbaar' is met die dwang? En zo blijft de dwanger hangen in een wankel evenwicht tussen de misère van het dwangen en de angst voor de confontatie met dezelfde dwang. Je kunt het natuurlijk aardig lang volhouden zo, maar erg gelukkig wordt je er niet van; alhoewel dwangers zichzelf zullen proberen wijs te maken dat ze wel gelukkig zijn, omdat hun leven 'leefbaar' is. Onschuldig in de gevangenis zitten is inderdaad 'leefbaar', maar waarom zou je daar blijven zitten als er mogelijkheden bestaan om weer vrij buiten te kunnen lopen? Bovendien is een 'leefbaar' leven een hellend vlak: voordat je het weet, ben je langzaam maar zeker helemaal naar beneden geschoven en noem je je leven nog steeds 'leefbaar'.

Voor mensen uit de omgeving van de dwanger is het erg belangrijk te onthouden dat de dwanger degene is met de ziekte. En dat zij degenen zijn die niet ziek zijn. Laat de dwang dus daar waar hij hoort: bij de dwanger.

quote:

Op donderdag 2 oktober 2008 18:00 schreef cati het volgende:
Oh ik lees alle feedback elke dag door maar wist niet dat jullie er behoefte aan hadden om nog iets te horen over hoe t verder gaat.
Had toch al pas nog geantwoord dat het nog steeds hetzelfde was?
Maar deze week is er gelukkig al een beetje vooruitgang.
Ik had hem verteld dat ik t op dit forum gepost had en dat iedereen vind dat het een serieuze dwangsstoornis is en dat dit alleen overgaat met therapie en dat hij mij er niet in mee moet betrekken.
Dat zeg ik ook elke keer als hij weer aan me vraagt van doe jij t lichtje uit of zet mijn alarm eens of controleer mn autodeuren aub nog eens. Dan zeg ik: nee het is jouw probleem en ik hoef dat niet op te lossen.
En als hij t zelf doet zeg ik ook: goed van je zie je t lukt je wel alleen. Vertrouw gewoon op jezelf. Wat doe je als ik er niet ben? etc.
Of het is geen probleem als je het een keer niet controleert, als t misgaat had t zo moeten zijn en erg kan t niet zijn als jouw wekker niet afloopt..ik zet de mijne toch ook elke dag? En dat ik in die tijd dat hij ermee bezig is om alles te controleren liever met hem lig te knuffelen of nog wat anders dan te wachten totdatie klaar is.
Hij heeft dus veel minder tijd nodig en sommige dingen doet hij nu zelf
Hopelijk gaat het nu steeds beter.

quote:

Op donderdag 2 oktober 2008 19:35 schreef cati het volgende:
Klopt helemaal dat stuk.
Maar weet je hoe lastig t is om nee te blijven zeggen tegen iemand van wie je houdt en die je hulp wilt hebben.
Ik probeer al nee te zeggen steeds maar dan geef ik uiteindelijk toch weer steeds toe. Ik vind t gewoon zielig en voel me schuldig als ik hem niet help.

quote:

Op donderdag 2 oktober 2008 19:35 schreef cati het volgende:
Klopt helemaal dat stuk.
Maar weet je hoe lastig t is om nee te blijven zeggen tegen iemand van wie je houdt en die je hulp wilt hebben.
Ik probeer al nee te zeggen steeds maar dan geef ik uiteindelijk toch weer steeds toe. Ik vind t gewoon zielig en voel me schuldig als ik hem niet help.

quote:

Op donderdag 2 oktober 2008 19:35 schreef Cat22 het volgende:

[..]

Tuulk zijn wij benieuwd hoe het met jullie gaat! Anders zou ik in ieder geval geen moeite steken in een antwoord op je vraag.

Fijn dat het nu beter gaat, maar ik vraag me ook af of je vriend dit alleen gaat redden. Hij zit er echt 'diep 'in zogezegd en het lijkt me heel moeilijk om daar zonder professionele ondersteuning vanaf te komen. Ook goed dat jij zijn controles niet meer overneemt, al denk ik persoonlijk niet dat het handig is hem te complenteren als hij zijn ritueel alleen heeft afgerond = weer heeft toegegeven aan zijn dwangen. Een compliment is pas op zijn plaats als hij heeft geminderd of is opgehouden.