Int. Pers: Fortuyn maakt Nederland belachelijk!

quote:

---

Nederland kijkt aan tegen Zwarte Woensdag

Van onze redacteur
Axel Buyse
08/03/2002

©anp
BRUSSEL -- ,,Protestpartijen zijn een luxe. Vooral als het wat ophoudt goed te gaan, keren Nederlanders zich tegen het establishment'', schreef het NRC-Handelsblad vóór de lokale verkiezingen van woensdag. Maar zetten verwijten aan het adres van ,,verwende kiezers'' zoden aan de dijk tegen het fenomeen-Fortuyn, die woensdag als het ware in z'n eentje uitgroeide tot de grootste fractie in Rotterdam?

Het vaak zo zelfvoldane Nederland verkeert in shock nu de ultra-liberale stokebrand Pim Fortuyn de raad van 's lands tweede stad gaat domineren. Het fenomeen bleef niet tot Rotterdam beperkt. Landelijk sleepten lokale partijtjes ruim een kwart van de stemmen binnen.

De sociaal-democratische PvdA en de liberale VVD overschouwden beduusd het slagveld. Weg is het idee dat Nederlanders met hun belegen politieke cultuur immuun zouden zijn voor populisme en radicaal-rechts.

Van de felicitaties die Fortuyn van Filip Dewinter kreeg, was hij niet gediend. Fortuyn staat haaks op het profiel van een Blok-politicus. Maar het valt niet te ontkennen dat zijn succes op een fenomeen stoelt dat de landsgrenzen overstijgt. Populistische en uitgesproken rechtse partijen maken in alle landen van onze regio aanspraak op een segment van de ,,kiezersmarkt'', zo blijkt nog eens.

Europese burgers blijven zich grofweg tot twee sociaal-politieke blokken bekennen. De een kiest voor open burgerschap en neemt vrede met een multiculturele samenleving -- bij de andere overheerst het gevoel van bedreiging die van zo'n ,,opgedrongen'' verandering van de leefomgeving uitgaat. De eerste kiest voor ruimere politieke participatie en voor een cultuur waarin veel kan, de andere geeft de voorkeur aan een sterkere staat en aan tradities.

Veel wijst erop dat populisme een kans krijgt als tegenover die verdeelde kiezers een politieke wereld staat die té sterk naar consensus neigt. Met traditionele partijen die zich in het centrum verdringen. Om blijvend kiezers te lokken, moet nieuw-rechts dan wel meer bieden dan kreten alleen.

Verwijzingen naar banden met klassiek extreem-rechts bijvoorbeeld zijn taboe, zeker in Nederland waar het ,,verzetsverleden'' deel is gaan uitmaken van de nationale identiteit. Ultra-liberalisme en een afkeer van een betuttelende staat doen het dan weer goed, zelfs bij arbeiders -- op voorwaarde dat die op ,,hun'' arbeidsmarkt geen directe concurrentie ondervinden van migranten.

Angst voor migranten en voor het kluwen aan problemen dat daaraan verbonden wordt, was een motief om voor Fortuyn te stemmen. De logica achter de immigratie botst ook in Nederland met een gevoel van onbehagen. Het ethisch appel tegen racisme komt precies op die groepen waarvoor het bedoeld is, als drammerig over. Want alle retoriek van de voorbije jaren ten spijt, blijft ook in Nederland de integratie een onafgewerkt proces.

Veel kiezers die de voorbije jaren voor de ,,indamming'' van dat samenlevingsprobleem hun hoop op de rechts-liberale VVD hadden gesteld, stemden woensdag voor Fortuyn. Als het fenomeen zich tijdens de landelijke verkiezingen van mei herhaalt, zal de vraag rijzen of een voortzetting van de paarse regering verstandig is. En of Nederland niet voor een duidelijker, rechtsgetint kabinet moet kiezen.

---

quote:

---

Belgische pers: Zwarte woensdag voor Nederland

BRUSSEL (ANP) - Belgische kranten hebben vrijdag breed uitgepakt met de verkiezingsuitslag in Nederland. Alle kranten hebben plaats ingeruimd op de voorpagina voor de 'zwarte woensdag'. Eerder al besteedde het tv-journaal uitgebreid aandacht aan de winst van Fortuyn.

De Belgische media trekken de vergelijking met 1991, toen het Vlaams Blok in Antwerpen een onverwachte zege behaalde in de verkiezingen voor de gemeenteraad. Die overwinning staat bekend als 'zwarte zondag'. De pers verkneukelt zich er nu over dat Nederland, dat jarenlang commentaar leverde op de verkiezingen in België, nu ook een grote extreemrechtse stroming blijkt te kennen.

,,Nederland kijkt aan tegen Zwarte Woensdag'', kopt De Standaard, die naast een opening en een foto op de voorpagina nog eens vijf volle pagina's aan nieuws en achtergronden besteedt aan de politieke aardschok in Nederland. Daarmee besteedt de Vlaamse kwaliteitskrant meer aandacht aan de gemeenteraadsverkiezingen dan de meeste Nederlandse dagbladen.

Ook De Morgen opent groot en trekt de vergelijking met Antwerpen. ,,Geen cordon sanitaire rond Pim Fortuyn'', kopt het blad, verwijzend naar de Antwerpse partijen die weigeren met het Vlaams Blok samen te werken. De lezer krijgt binnenin nog eens drie pagina's voorgeschoteld.

Zelfs Het Laatste Nieuws, een populaire krant waar filmsterren en moordzaken aanzienlijk meer aandacht krijgen dan buitenlandse politiek, trekt een volle pagina uit. De Financieel-Economische Tijd, die vooral zakelijk nieuws meldt, heeft ook een speciale pagina.
[ANP]

---

quote:

---

Dutch voters fall for flamboyant right-winger
By Stephen Castle in Brussels
08 March 2002
He is shaven-headed, gay and travels in a chauffeured black Daimler. But the man who has caused an earthquake in Dutch politics is also the latest right-wing populist to rise to prominence in Europe on an anti- immigration ticket.

Pim Fortuyn, a charismatic former sociology professor, emerged triumphant from Wednesday's municipal elect-ions in the Netherlands with a series of results which threw the established parties into turmoil. With a general election due in less than two months, the emergence of a flamboyant leader eager to exploitimmigration fears has cast a new shadow over Dutch politics.

Mr Fortuyn's philosophy may not be as extreme as that of Jörg Haider's Freedom Party in Austria or the Vlaams Blok in Belgium, but the core message is not dissimilar.

A strong tinge of xenophobia is only half of the recipe, however. Mr Fortuyn's extrovert personality has cut a swath through the bland coalition politics of the Netherlands. He cultivates an eccentric, slightly camp, image he owns two small dogs and employs a butler that could hardly be further from that of the modest and down-to-earth centre-left Prime Minister, Wim Kok.

Even fierce opponents concede that Mr Fortuyn's arrival on the scene has injected a little life into everyday politics. Lousewies van der Laan, a member of the European Parliament for the Dutch social liberals, says that "something is happening on the political scene it is refreshing, if not particularly tasteful".

Even before Wednesday's success, Mr Fortuyn was a well-known figure through Leefbaar Nederland (Liveable Netherlands), an umbrella group of local parties that became the biggest new political movement in the country for 25 years. Mr Fortuyn was its leading light until he was sacked for flouting policy guidelines with his call for the reversal of anti-discrimination measures in the constitution, and for a halt to the immigration of Muslims.

Ejected from the organisation's leadership, Mr Fortuyn founded his own national party, the eponymously-named Lijst Fortuyn. But the links remain strong so strong that opponents believe that the split may have been engineered to allow Mr Fortuyn and Leefbaar Nederland to attract different sets of voters.

Because Wednesday's elections were municipal, Mr Fortuyn could stand for the local branch of Leefbaar Nederland in the port of Rotterdam, winning a stunning victory with 34.7 per cent of the votes.

In Eindhoven, the fifth largest Dutch city, an affiliated local party made a similar surge, gaining nearly 19 percent of the vote. Dutch parties forming the ruling coalition suffered serious losses.

Significantly, polls show a meteoric rise for Lisjt Fortuyn which, together with Leefbaar Nederland, could overtake the ruling coalition in parliamentary elections on 15 May.

How has this happened in the tolerant and politically-correct Netherlands?

In fact immigration has been an issue for several years. Frits Bolkestein, now the Dutch European Commissioner, was one of the first to call for a debate that would "break the taboo" over immigration, albeit in a nuanced and uninflammatory way.

Meanwhile, the Dutch electorate seems to have been getting increasingly disgruntled with its political establishment. Voter alienation has been widespread in Europe, which saw big anti-globalisation protests last year, and the Netherlands, where the political class is well dug in, is not immune. Mr Kok's three-party coalition government has been in power for seven years and before that the Christian Democrats were in government for 70 years, longer than the Communist Party in the Soviet Union.

The key question is whether Mr Fortuyn's success reflects anything more than a desire for a change from sections of a disgruntled and anxious electorate. His political opponents argue he has no realistic policies, that calls for better health care and education without additional taxation are pie in the sky.

Next week the maverick politician will publish a book laying out his political philosophy. He may also have a chance to put it into practice because there seems little effort to block him from taking a role in the municipal government in Rotterdam.

As Ms van der Laan puts it: "Between now and the elections in May, he has two months to prove he can do something more than make noise."

[The Independent, UK]

---

quote:

---

Ein Populist erschreckt die großen Parteien Hollands
Mit simplen Slogans für mehr Recht und Ordnung und gegen Zuwanderung ist Polit-Neuling Pim Fortuyn sehr erfolgreich
Von Anna Visser
Rotterdam/Berlin - Die Kommunalwahlen in den Niederlanden haben die großen Parteien das Fürchten gelehrt. Sie wurden von den Wählern abgestraft - und zwar mit einer eindeutigen Richtung: nach rechts. Statt der arrivierten Amtsinhaber aus der Regierungskoalition (Sozialdemokraten, Konservative und Liberale) kamen zwei Monate vor der Parlamentswahl Kandidaten zum Zug, die mit simplen Slogans für mehr Recht und Ordnung und gegen Zuwanderung Wahlkampf gemacht hatten.

Ihr bekanntester Vertreter: der Polit-Neuling Pim Fortuyn. Er eroberte in der Industriemetropole Rotterdam mit 17 Sitzen aus dem Stand mehr als ein Drittel der Stimmen. Damit wurde seine Partei die stärkste in Rotterdam. Die nur regional auftretenden Parteien gewannen fast überall hinzu und erhielten insgesamt 26,9 Prozent der Stimmen.

Politiker der Regierungskoalition reagierten erschüttert auf den Zulauf für Pim Fortuyn. "Er hat kein klares Programm, und doch gewinnt er", sagte der sozialdemokratische Fraktionsvorsitzende Ad Melkert. Wenn es jetzt Parlamentswahlen gegeben hätte, hätte Pim Fortuyn 18 Sitze bekommen, und die Regierungskoalition hätte ihre Mehrheit eingebüßt, so eine Meinungsumfrage.

Es mag sogar richtig sein, dass Fortuyn bisher nichts vorgelegt hat, was man ein richtiges politisches Programm nennen könnte. Doch kaum jemandem in den Niederlanden gelingt es wie Fortuyn, die Unzufriedenheit breiter Bevölkerungsschichten in Worte zu fassen. Ein Rechtsextremer ist er deshalb noch nicht, ein Populist auf jeden Fall. Die Unzufriedenheit hat ihre Gründe: Drängende Probleme sind von der Regierungskoalition in den acht Jahren ihrer Amtszeit bisher nicht gelöst worden: die lange Warteliste in den Krankenhäusern, die miserable Situation der Schulen, die Kriminalität und die Asylproblematik. Für die Alltagsprobleme haben die "normalen" Politiker kein Ohr, meinen viele.

Kein Wunder, dass der bekannte Publizist Fortuyn mit seinen Aussagen über Asylanten ("zu viel") und den Islam ("gefährlich") fruchtbaren Boden vorfand - obwohl er mit anderen Politikern nicht sehr gut kann. Im Februar kam es sogar zum Bruch mit der Partei Leefbaar Nederland (Lebenswerte Niederlande), für die er im Mai als Spitzenkandidat für die Parlamentswahlen antreten sollte.

In einem Interview mit "De Volkskrant" hatte Fortuyn gesagt, es wäre besser, wenn keine Asylanten mehr in die Niederlande gelassen würden. Die Partei trennte sich von ihm. Nun hat Fortuyn angekündigt, mit einer eigenen Liste bei den Parlamentswahlen anzutreten.

Für Beobachter aus dem Ausland mag überraschend sein, dass der Rechtspopulist in den toleranten Niederlanden Erfolg hat. Aber die Toleranz in den Niederlanden wurde in der Vergangenheit von den Eliten fast angeordnet. Kritik an Ausländern wurde oft als rassistisch diffamiert, auch wenn sie damit wenig zu tun hatte. Doch das Klima hat sich geändert. Probleme werden offen angesprochen - und die Niederländer schämen sich nicht mehr, auch einen Fortuyn zu wählen.

[Die Welt, Duitsland]

---