Onderzoek naar opgestapte wethouders Lelystad: patroon van denigrerend

quote:

Onderzoek naar opgestapte wethouders Lelystad: patroon van denigrerend gedrag



De voormalige wethouders Dennis Grimbergen (VVD) en Annemiek Messelink-Dijkstra (InwonersPartij) van Lelystad maakten zich als wethouders schuldig aan ongewenst en intimiderend gedrag. Dat is de conclusie van twee rapporten(opent in nieuw venster) van onderzoeksbureau Necker in opdracht van de burgemeester.

De twee stapten tijdens een raadsvergadering in januari op na een urenlang debat over de onrust binnen de gemeentelijke organisatie. De twee dreigden een motie van wantrouwen tegen zich te krijgen en maakten toen zelf hun vertrek bekend.

Dreigende taal en ondermijning
De twee rapporten die nu openbaar gemaakt zijn, beschrijven hoe beide wethouders een patroon van denigrerend gedrag en dreigende taal lieten zien. Ook ondermijnden ze het ambtelijk apparaat.

Zo liet Messelink-Dijkstra zich vaak negatief uit over ambtenaren en directieleden. "Niemand kan hier iets" en "lk ben de enige deskundige", citeren de onderzoekers haar. Bij inhoudelijke onenigheid zou ze vaak de zin "ik ben de baas" hebben gebruikt om aan te geven dat iets op haar manier moest gebeuren.

"Gesprekspartners geven aan dat wethouder Messelink-Dijkstra niet openstaat voor ambtelijk advies en wil dat ambtenaren gewoon uitvoeren wat zij wil", schrijven de onderzoekers. Ze concluderen dat dit bijdroeg aan een werkcultuur waar weinig ruimte voor tegenspraak was.

Ook Grimbergen liet zich laatdunkend en beledigend uit over ambtenaren en de directie. "Het zijn allemaal randdebielen", zou hij bijvoorbeeld over de directie hebben gezegd. "Hij functioneert niet, ze moet hem eruit flikkeren", zei hij over een ambtenaar.

Ook zijn collega-wethouder Kruis moest het ontgelden: die was volgens hem "seniel".

Wederhoor
De onderzoekers nodigden de beide wethouders ook uit om te reageren op de beschuldigingen. Hun reactie is integraal opgenomen in het rapport.

Beide wethouders zeggen zich niet te kunnen vinden in de conclusies. Grimbergen ontkent bijna elke uitspraak of opmerking te hebben gedaan. Messelink-Dijkstra vindt het rapport gebaseerd op subjectieve belevingen en stelt dat er daardoor geen waarheidsvinding is gedaan.

Onrust
De onrust binnen de gemeente ontstond toen een meerderheid van het college van burgemeester en wethouders voor een onderzoek naar het functioneren van de ambtenaren had gestemd.

De leidinggevende ambtenaren zouden hun werk niet goed doen. Ze werden ervan beschuldigd beleid tegen te werken en te weigeren opdrachten uit te voeren. Dat zou tot vertragingen bij jeugdhulp en woningbouw leiden.

De burgemeester en een van de vier wethouders, wethouder Kruis, stonden niet achter het besluit tot onderzoek. De ambtenaren spraken op hun beurt hun onvrede uit over de verstoorde werksfeer door de wethouders.

Dat deze kwestie speelde, kwam in de openbaarheid doordat er interne documenten werden gelekt naar Omroep Flevoland(opent in nieuw venster).

De burgemeester gaf in december de opdracht voor de twee integriteitsonderzoeken tegen de wethouders. De gemeenteraad kreeg de uitkomsten hiervan op 19 mei te lezen en besloot gisteravond de rapporten openbaar te maken.

quote:

Onderzoek legt wangedrag oud-wethouders bloot: 'Het zijn allemaal randdebielen'



Dennis Grimbergen en Annemieke Messelink-Dijkstra hebben zich in hun tijd als wethouder in Lelystad schuldig gemaakt aan ongewenst en intimiderend gedrag. Ze hebben bijgedragen aan een onveilige werkomgeving voor ambtenaren. Andere wethouders hebben over hun handelen geklaagd.

Dat blijkt uit de twee integriteitsonderzoeken naar Grimbergen en Messelink-Dijkstra, die burgemeester Baltus dinsdag openbaar heeft gemaakt. De gemeenteraad besloot maandagavond om de geheimhouding op te heffen, nadat die al op 19 mei was geïnformeerd over de uitkomsten.

Op 16 december gaf Baltus opdracht tot de twee integriteitsonderzoeken tegen de toen nog twee wethouders. Dat gebeurde na twee meldingen over Grimbergen en één over Messelink. Later volgden er nog tien meldingen over het tweetal. Beide onafhankelijke onderzoeken zijn uitgevoerd door Necker van Naem Integriteit.

Het bureau heeft in tien vragen gekeken of er bij de meldingen sprake is van ongewenst en grensoverschrijdend gedrag, het creëren van een onveilige werksfeer en andere oneigenlijke gedragingen. De oud-wethouders hebben op de kritiek hun visie kunnen geven.

'Ik ben de baas'
De twee rapporten schetsen van beide wethouders een patroon van denigrerend gedrag, dreigende taal en ondermijning van het ambtelijk apparaat.

In het rapport over oud-wethouder Annemieke Messelink-Dijkstra (jeugdzorg, gezondheid) worden meerdere uitspraken en opmerkingen aangehaald, die medewerkers als intimiderend en denigrerend hebben ervaren. Zo zou de wethouder hebben gezegd: "Als het niet gebeurt zoals ik wil, ik wil het liever niet zeggen, maar ik ben de baas.” Of ze zegt: "Ik ben de enige deskundige."

Messelink zei volgens de melders geregeld: "Jullie ondermijnen mij." Ze vond dat ambtenaren haar tegenwerkten of onvoldoende kennis hadden. Ook stelt ze dat de gemeentesecretaris "het ook niet kan."

Tegen een ambtenaar zou zij hebben gezegd: "Je liegt, zeur niet, je zegt wel dat het zo is maar ik geloof je niet, je zorgt er maar voor dat dit voor het einde van mijn ambtstermijn is gefikst.”

Na vorig jaar zomer werd ze steeds vaker boos op directieleden binnen de ambtelijke organisatie. De melders spreken over een "structureel gedragspatroon", wat leidde tot een gevoel van onmacht en onveiligheid.

Volgens de onderzoekers droegen dit soort uitlatingen bij aan een werkcultuur waarin medewerkers zich geremd voelden en waarin weinig ruimte bestond voor tegenspraak. Daarnaast concluderen ze dat Messelink-Dijkstra zich oneigenlijk heeft bemoeid met ambtelijke processen, onder meer rond inhuur, aanstellingen en de relatie tussen de gemeente en Jeugd Lelystad (JEL).

Zo verdedigde Messelink waarom zij als enige contact mocht hebben met de inmiddels ontslagen JEL-directeur Tanja Boeije, die consequent weigerde om met ambtenaren te communiceren.

‘Het zijn allemaal randdebielen’
Ook het rapport over oud-wethouder Dennis Grimbergen bevat scherpe bevindingen. Zo zou hij over de ambtelijke directie hebben gezegd: "Het zijn allemaal randdebielen." Hij sprak negatief over ambtenaren naar andere ambtenaren en collega-wethouders: “Hij functioneert niet, ze moeten hem eruit flikkeren.”

Hij was ook kritisch naar de collega-wethouders. Zo zou Grimbergen over collega Piet van Dijk hebben gezegd dat "Piet het niet kan" en dat "Piet weg moet", omdat hij niet functioneerde. Over wethouder Sjaak Kruis zou hij hebben opgemerkt dat "hij seniel wordt".

Bij een mogelijk vertrek als wethouder zou hij hebben gezegd: "De raad mag mij wegstemmen, maar ik weet alles en ik neem dan iedereen mee, want dan gaat de beerput open." Een andere uitspraak die in het rapport wordt genoemd is: "Ik heb de macht om de organisatie te laten kantelen."

Verder constateren de onderzoekers dat Grimbergen gemeentesecretaris Carla Swart herhaaldelijk 'Clara' noemde, ook nadat hij daarop was gecorrigeerd, en haar omschreef als een "West-Fries viswijf".

Overeenkomsten
De onderzoekers zien sterke overeenkomsten tussen beide dossiers. In beide gevallen is sprake van denigrerend en directief gedrag, stemverheffing en weinig ruimte voor tegenspraak of ambtelijk advies.

Ook zouden beide wethouders zich op operationeel niveau hebben bemoeid met dossiers en uitvoering, waardoor de reguliere rolverdeling tussen bestuur en ambtenaren onder druk kwam te staan. Ambtenaren verklaarden zich niet vrij te voelen om kritisch advies te geven en in sommige gevallen zelfs gezondheidsklachten te hebben ontwikkeld.

De problemen speelden zich af in een periode waarin de gemeente onder hoge druk stond door grote uitdagingen in het sociaal domein, de gemeentelijke financiën en omvangrijke projecten. Volgens de onderzoekers hadden beide wethouders een sterke inhoudelijke drive om verbeteringen door te voeren, maar ondermijnde hun manier van besturen uiteindelijk de professionaliteit en onafhankelijkheid van de ambtelijke organisatie.

Die situatie ontaardde vanaf augustus 2025 in steeds meer spanningen met de ambtelijke organisatie en kritiek op de net aangetreden gemeentesecretaris. Die zou de problemen in de organisatie onvoldoende willen oppakken en kreeg in januari een bestuursopdracht om orde op zaken te stellen.

Nadat hierop kritiek vanuit de organisatie naar buiten kwam, ontstond een bestuurlijke crisis. Op 27 januari besloten Grimbergen en Messelink-Dijkstra om op te stappen, op 5 maart vertrok ook Piet van Dijk. Naar hem is geen onderzoek gedaan.

Reacties wethouders
Necker van Naem beschrijft hoe Grimbergen en Messelink-Dijkstra vanaf december wekenlang twijfels uitten over de juistheid van de onderzoeken. Ze wilden inzage in de meldingen. Grimbergen dreigde het bureau zelfs met juridisch stappen. Uiteindelijk hebben Grimbergen en Messelink-Dijkstra schriftelijk hun reactie gegeven op alle beweringen.

Beide oud-wethouders bestrijden de conclusies van de onderzoeken. Grimbergen stelt bijna bij elk punt dat hij de aan hem toegeschreven uitspraken en opmerkingen niet heeft gedaan, dat hij zich niet herkent in de situatie, of dat de "feitelijke omstandigheden anders zijn." Hij stelt mensen altijd aan te spreken als er iets is en bestrijdt dat hij zich negatief over mensen uitlaat.

Opvallend is dat Grimbergen uitvoerig citeert uit zijn eigen aantekeningen van vergaderingen, die hij blijkbaar bijhield. Daarmee zei hij te kunnen weerleggen wat de melders beweerden.

Messelink-Dijkstra vindt dat het rapport te veel is gebaseerd op subjectieve belevingen en dat onvoldoende rekening is gehouden met de bestuurlijke context en de noodzaak van stevig optreden.

Volgens haar is van waarheidsvinding door zorgvuldig en onafhankelijk onderzoek geen sprake, waarmee het rapport niet voldoet en "volstrekt tekortschiet." Ook ontbreekt de context van opmerkingen.

Gevolgen
De publicatie van de twee rapporten heeft geen gevolgen meer voor de twee oud-wethouders. Zij zijn sinds eind januari immers niet meer in functie en hebben de politiek verlaten.

Burgemeester Baltus zegt in een reactie op beide rapporten dat de signalen van de melders "richting geven aan noodzakelijke verbeteringen in onze bestuurs- en organisatiecultuur. Daarmee ontstaat ruimte om structurele maatregelen te treffen die niet alleen herhaling voorkomen, maar ook bijdragen aan een veilig, professioneel en normatief consistent bestuurlijk klimaat."

In het maandagavond aangenomen nieuwe raadsakkoord vragen negen partijen ook aandacht voor de cultuur in de ambtelijke organisatie en aandacht voor de rol van de wethouders.

Afgelopen week werd ook het onderzoek naar de oud-directeur-bestuurder van Jeugd Lelystad openbaar gemaakt. In dat onderzoek gaat het ook een aantal keer over de samenwerking tussen de toenmalige wethouder Annemieke Messelink-Dijkstra en Tanja Boeije. Lees dat volledige onderzoek hier.