POL Politiek
Discussies en diepgaande gesprekken over de politiek in de breedste zin van het woord kun je hier voeren.
We hebben het vaak over vrijheid van meningsuiting op social media alsof daar maximale vrijheid geldt. Maar hoe democratisch is die omgeving eigenlijk? Zijn het burgers die vrij met elkaar ideeën uitwisselen, of zijn het in werkelijkheid algoritmes die bepalen wat wij zien?
Die algoritmes zijn niet neutraal. Ze versterken wat aandacht trekt. Dat is meestal geen genuanceerde middenpositie, maar emotie, verontwaardiging en uitersten. Formeel mag iedereen spreken, feitelijk is niet iedereen even zichtbaar. Het commerciële model voelt misschien niet als censuur in klassieke zin, maar het is wel degelijk een vorm van sturing.
Wanneer democratie betekent dat ideeën vrij met elkaar concurreren en burgers op basis van evenwichtige informatie hun mening vormen, dan is een systeem waarin een verdienmodel bepaalt wat groot wordt en wat klein blijft niet vanzelfsprekend democratisch.
Misschien moeten we minder praten over wat de overheid wel of niet mag beperken, en meer over de vraag of een door algoritmes gedreven informatievoorziening zelf wel past bij het democratische ideaal van vrije en gelijkwaardige meningsvorming.
Die algoritmes zijn niet neutraal. Ze versterken wat aandacht trekt. Dat is meestal geen genuanceerde middenpositie, maar emotie, verontwaardiging en uitersten. Formeel mag iedereen spreken, feitelijk is niet iedereen even zichtbaar. Het commerciële model voelt misschien niet als censuur in klassieke zin, maar het is wel degelijk een vorm van sturing.
Wanneer democratie betekent dat ideeën vrij met elkaar concurreren en burgers op basis van evenwichtige informatie hun mening vormen, dan is een systeem waarin een verdienmodel bepaalt wat groot wordt en wat klein blijft niet vanzelfsprekend democratisch.
Misschien moeten we minder praten over wat de overheid wel of niet mag beperken, en meer over de vraag of een door algoritmes gedreven informatievoorziening zelf wel past bij het democratische ideaal van vrije en gelijkwaardige meningsvorming.
Vrijheid van meningsuiting is absoluut wat mij betreft, maar dat staat verder los van social media. Totaalverbod op social media bijvoorbeeld is geen verbod op vrijheid van meningsuiting. Je kunt nog steeds op straat en in appgroepjes, in klaslokalen, in buurtverenigingen, in kranten alles roepen en publiceren wat in je opkomt.
Het is altijd vrij ironisch als iemand voor een miljoenenpubliek aan het roeptoeteren is dat hij of zij gecanceld wordt.
Je ziet vaak dat de personen en groepen die belang hebben bij de door algoritmes op polarisatie aansturende publicatiekanalen het hardst roepen dat hun vrijheid van meningsuiting in het geding komt als men er paal en perk aan poogt te stellen. En dat paal en perk stellen is wat mij betreft de enige mogelijkheid om een samenleving te depolariseren.
Het is altijd vrij ironisch als iemand voor een miljoenenpubliek aan het roeptoeteren is dat hij of zij gecanceld wordt.
Je ziet vaak dat de personen en groepen die belang hebben bij de door algoritmes op polarisatie aansturende publicatiekanalen het hardst roepen dat hun vrijheid van meningsuiting in het geding komt als men er paal en perk aan poogt te stellen. En dat paal en perk stellen is wat mij betreft de enige mogelijkheid om een samenleving te depolariseren.
beter een knipoog dan een blauw oog
VvMU is wat mij betreft gelukkig niet absoluut en de overheid vindt dat ook niet. Bedreigen, groepsbelediging, discriminatie, haatzaaien, smaad... er zijn tal van punten waarop de vrijheid van meningsuiting is begrensd. De VvMU is niet absoluut en kan en mag dat ook nooit worden.
Dat even los van die algoritmes. Hier is het natuurlijk zo dat aan de ene kant sociale media bedrijven zijn die zelf mogen kiezen hoe ze hun bedrijf voeren. Kranten mogen ook kiezen welk nieuws ze brengen en met welke insteek ze dat doen.
Maar aan de andere kant zijn de sociale media zo groot geworden, dat hun invloed zo groot is dat regulering daarop wat mij betreft wel terecht is.
Dat even los van die algoritmes. Hier is het natuurlijk zo dat aan de ene kant sociale media bedrijven zijn die zelf mogen kiezen hoe ze hun bedrijf voeren. Kranten mogen ook kiezen welk nieuws ze brengen en met welke insteek ze dat doen.
Maar aan de andere kant zijn de sociale media zo groot geworden, dat hun invloed zo groot is dat regulering daarop wat mij betreft wel terecht is.
Misschien is er geen gevoel dat groter geluk geeft dan dat men voor andere mensen iets kan betekenen (Dietrich Bonhoeffer )
En ze zeggen me tel je zegeningen, maar als ik dat zou doen zou ik morgen nog bezig zijn (Damascus)
En ze zeggen me tel je zegeningen, maar als ik dat zou doen zou ik morgen nog bezig zijn (Damascus)
Gisteren was hierover een rondetafelgesprek in de Tweede Kamer. Daar werd zowel gesproken over de rol van aanbevelingsalgoritmes in politieke zichtbaarheid als over hoe goed platforms illegale of schadelijke content verwijderen.quote:Op woensdag 4 maart 2026 17:16 schreef Hanca het volgende:
VvMU is wat mij betreft gelukkig niet absoluut en de overheid vindt dat ook niet. Bedreigen, groepsbelediging, discriminatie, haatzaaien, smaad... er zijn tal van punten waarop de vrijheid van meningsuiting is begrensd. De VvMU is niet absoluut en kan en mag dat ook nooit worden.
Dat even los van die algoritmes. Hier is het natuurlijk zo dat aan de ene kant sociale media bedrijven zijn die zelf mogen kiezen hoe ze hun bedrijf voeren. Kranten mogen ook kiezen welk nieuws ze brengen en met welke insteek ze dat doen.
Maar aan de andere kant zijn de sociale media zo groot geworden, dat hun invloed zo groot is dat regulering daarop wat mij betreft wel terecht is.
Eigenlijk liepen er twee discussies door elkaar:
1. Hoe goed verwijderen platforms illegale of schadelijke content.
2. In hoeverre zijn platforms verantwoordelijk voor de effecten van hun aanbevelingssystemen op het publieke debat.
Platforms presenteren zichzelf daarbij vooral als technologiebedrijven die gebruikerscontent hosten, niet als redacties die actief bepalen wat het publiek te zien krijgt.
Je vergelijking met traditionele media is sterk. Kranten mogen zelf bepalen welk nieuws ze plaatsen, maar mogen geen strafbare uitingen publiceren zoals smaad, haatzaaien of oproepen tot geweld. Publieke media binnen de Nederlandse Publieke Omroep hebben daarnaast wettelijke waarborgen rond onafhankelijkheid en pluriformiteit. Oftewel er is vrijheid binnen regels en wetten.
Met de Europese Digital Services Act zijn er ook voor sociale media regels gekomen. Grote platforms moeten onder andere:
• risico’s voor samenleving en democratie in kaart brengen
• hun moderatie, algoritmes en systemen aanpassen om risico’s te verkleinen
• uitleggen welke maatregelen zij nemen
Als je kijkt naar wat er rond de Tweede Kamerverkiezingen van 2025 werd gesignaleerd, lijkt dat nog niet echt goed te lukken.
Platforms lijken zich vooral verantwoordelijk te voelen voor het verwijderen van illegale content. In de radiouitzending van BNR Studio Den Haag kwam ook naar voren dat platforms hun verantwoordelijkheid vaak zo zien. Dat TikTok niet eens aanwezig was bij het rondetafelgesprek zegt in dat opzicht ook wel iets.
Als het publieke debat steeds meer plaatsvindt op commerciële platforms met algoritmes die aandacht maximaliseren, wie zou daar uiteindelijk verantwoordelijk voor moeten zijn: de overheid, de platforms zelf, of de samenleving die ervoor kiest deze systemen te gebruiken?
|
|
