quote:
Op maandag 5 januari 2026 12:35 schreef ATan het volgende:Waar is Haushofer om dit soort vragen te beantwoorden?
Je raakt een belangrijk punt: bij verstrengeling wordt er geen informatie verstuurd, dus er is geen sneller-dan-licht effect. Wat 'instantaan' lijkt, is geen oorzaak-gevolgproces maar het zichtbaar worden van een vooraf vastgelegde correlatie. De deeltjes delen een enkele toestand, ook al zijn ze ruimtelijk gescheiden. De verwarring ontstaat wanneer we correlatie behandelen alsof het dynamische causaliteit is.
Je metafoor is interessant en helpt om los te komen van het idee dat er iets 'reist' tussen de deeltjes. Er is geen verborgen ruimte of topologisch kortere route nodig. De verbinding is niet ruimtelijk dieper, maar structureel: de verstrengelde toestand is een configuratie die pas bij meting lokaal zichtbaar wordt. Het vreemde zit dus niet in de afstand, maar in onze neiging om correlatie als signaaloverdracht te interpreteren.
Hoi, ja, hier ben ik, ik had deze ff gemist

Je raakt hier een belangrijk punt:
quote:
Wat 'instantaan' lijkt, is geen oorzaak-gevolgproces maar het zichtbaar worden van een vooraf vastgelegde correlatie. De deeltjes delen een enkele toestand, ook al zijn ze ruimtelijk gescheiden. De verwarring ontstaat wanneer we correlatie behandelen alsof het dynamische causaliteit is.
Maar het probleem is dat de specifiek gemeten correlatie niet vooraf is vastgelegd. Sterker nog:
we weten dat dit, onder hele algemene aannames, onmogelijk is. Dat is de essentie van de Bell-ongelijkheden. We weten alleen dat de spins antigecorreleerd zijn vanwege impulsmomentbehoud.
Einsteins primaire probleem met de kwantummechanica was het feit dat de theorie niet lokaal-realistisch is (en niet, zoals vaak gedacht, dat de theorie probabilistisch van aard is). Lokaal als in: metingen in een punt A kunnen niet instantaan invloed hebben bij een punt B, en realistisch als in: grootheden hebben op elk tijdstip een bepaalde waarde die je met een meting blootlegt. Dat was de clou van het beroemde EPR-artikel uit 1935 (wat overigens niet door Einstein zelf is geschreven, maar dat terzijde). De clou van hun artikel was dat als je lokaal-realisme aanhangt, de kwantummechanica onvolledig moet zijn. Want je kunt aan een deeltje van een EPR-paar meten, zodat je 100% zeker ook de uitkomst van het andere deeltje kent, alleen kan de QM je die uitkomst vantevoren niet vertellen. Je kunt er ook niet mee communiceren, omdat de uitkomsten zover we weten aan kansen onderhevig zijn. Daarmee communiceren is dus zoiets als een appje sturen waarbij een dobbelsteen bepaalt welke letter je toevoegt.
Conclusie: de QM is onvolledig, en dat was volgens Einstein ook de reden waarom de theorie met kansen werkt. Dus de QM moet worden aangevuld met "verborgen variabelen", aldus Einstein (niet zo genoemd door hem).
Dat is precies wat Bohm in 1952 deed met zijn
Pilot Wave theorie, waarin de "verborgen variabele" de positie van het deeltje is. Probleem daarmee is alleen dat de theorie daardoor niet-lokaal wordt, en volgens Einstein dus een goedkope oplossing was. Zie
https://en.wikipedia.org/wiki/Pilot_wave_theoryJohn Bell (
https://en.wikipedia.org/wiki/John_Stewart_Bell) vroeg zich jaren daarna af of hij Bohms theorie ook lokaal kon maken. Dat lukte niet. Toen onderzocht hij waarom niet, en dat leidde uiteindelijk tot zijn beroemde ongelijkheden:
Een lokaal-realistische variant van de QM doet andere empirische voorspellingen dan de QM zelf.
Dus ging men meten, en de conclusie was dat de QM klopt, en lokaal-realistische varianten daarom niet. Je kunt dus niet de QM aanvullen met extra variabelen om de theorie realistisch te maken zonder dat je lokaliteit aan gort schiet... tenzij je de aannames van Bell verwerpt. En één van die aannames is
statistische onafhankelijkheid. Een
loophole is dat alle meetuitkomsten al van tevoren vast liggen, waardoor ze strikt genomen niet als statistisch onafhankelijk opgevat kunnen worden. Dat noemen we "superdeterminisme". Maar veel fysici willen daar niet aan.
Dus als je een lokaal-realistische variant van de QM wilt, dan zul je een langgekoesterde aanname omtrent de werkelijkheid overboord moeten gooien.
Zie ook b.v.
https://en.wikipedia.org/wiki/Kochen%E2%80%93Specker_theorem[ Bericht 3% gewijzigd door Haushofer op 10-03-2026 17:18:36 ]