abonnement iBood bol.com Vodafone Ziggo Coolblue
pi_198832428
Heb jij wel eens iemand bij z'n lurven gepakt?

quote:
J. J. Voskuil, bekend van ”Het Bureau”, had het leven „bij de lurven”, schreef Gemma Nefkens in 2008 bij het overlijden van de schrijver. En „daarvan heeft hij door zijn vele talenten en grote discipline velen deelgenoot gemaakt”, aldus de uitgever Van Oorschot. Voskuil had het leven dus stevig beet. Maar beschikt het leven ook over het fictieve lichaamsdeel dat wij met lurven omschrijven?

Al in de anonieme uitgave ”Veelderhande geneuchlijcke dichten” uit 1600 komt het woord voor: „Of hier nu quam een neuswijs sot die dese brabling [beuzelpraat] kreeg by de lurven”, luidt het. Dat heeft de betekenis van ”te pakken krijgen”. Carolus Tuinman denkt in de 18e eeuw aan iets concreters. In zijn ”De oorsprong en uitlegging van dagelyks gebruikte Nederduitsche spreekwoorden” stelt hij dat lurven van het Latijnse woord voor masker (”larva”) komt. Als je iemand bij de lurven grijpt, betekent dat volgens de predikant dat je iemand bij zijn „mommegryns” of „maskertuig” grijpt. „Een bewijs dat men voor geen blaas met boonen vervaart is, en dat men voor zulk een bullebak en molik niet vreest.”

De eerste editie van de Van Dale (1864) spreekt bij ”lurf” van een „ingekeept hout (in eene vinkebaan).” De 14e editie is iets uitgebreider: lurf zou staan voor „ingekeept hout (in een vinkenbaan) om de treklijn te spannen.” Interessant is de mededeling ergens op internet dat ”lurven” al eeuwenlang zou worden gebruikt om de belletjes c.q. lelletjes in de hals van een geit aan te geven. Een ander weet dat het gaat om de twee korte behaarde aanhangsels die onder aan de bek van een bok of geit hangen.

De meeste taalwetenschappers denken echter, vanwege de overeenkomst met uitdrukkingen als iemand bij de kladden grijpen of iemand bij de lappen of vodden krijgen, dat lurven staat voor de kleren waar je iemand aan vastgrijpt. Het verouderde ”klad” is namelijk een afgescheurd of bijhangend stuk stof. In die betekenis lijkt ”lurven” ook gebruikt te worden in een oud gedichtje: „Zoen, en zab, en vatje Bruid bij de lappen, en lurven.” In Scandinavische talen bestaan inderdaad woorden die dat lijken te bevestigen. Bijvoorbeeld het Zweedse ”lurvig” (in lompen gekleed) of het Noorse ”lurva” (vod). Het Zweedse ”lurf” staat trouwens voor ”ongekamd haar”, wat weer in een andere richting zou wijzen.

Of ”lurven” nu duidt op de slip van je jas, de kraag van je mantel of de kwabben van je onderkin, één ding is duidelijk: je bent nog niet jarig als ze je erbij grijpen.
Er zijn tig oude taalgezegden en spreekwoorden, noem ze hier op
  Spellchecker zaterdag 3 april 2021 @ 12:16:59 #2
197773 crew  maily
mevrouwtje oeps
  zaterdag 3 april 2021 @ 12:20:34 #3
63594 Lienekien
Sunshower kisses...
pi_198832504
Kom je over de hond dan kom je over de staart.
The love you take is equal to the love you make.
  Moderator zaterdag 3 april 2021 @ 12:26:45 #4
319979 crew  Fok-it
Amor fati
pi_198832595
De tering naar de nering zetten, waarin tering niet verwijst naar de tuberculose versie maar naar het woord teren, en nering naar neren ofwel onderhouden.
Live the questions now. Perhaps you will then gradually, without noticing it, some distant day live right into the answer
pi_198898555
quote:
1s.gif Op zaterdag 3 april 2021 12:16 schreef maily het volgende:
Iemand bij de kladden grijpen.
Die bestaan ja :Y

quote:
De uitdrukking iemand bij de kladden pakken of grijpen wordt gebruikt om duidelijk te maken dat je iemand beetpakt die iets kwaads in de zin had. Een deugniet, een dief, een crimineel.

Kladden zijn geen fictieve lichaamsdelen, zoals lurven in de betekenisverwante uitdrukking iemand bij de lurven pakken. In iemand bij de kladden grijpen worden er vodden of lappen mee bedoeld. Klad kan namelijk van oudsher een afgescheurd stuk stof e.d. betekenen. Iemand bij de kladden grijpen wil dus eigenlijk zeggen dat je hem bij zijn voddige kleren beetpakt. Dieven, inbrekers en ander onverlaten hadden in de 17e eeuw, toen deze uitdrukking ontstond, meestal niet zulke fraaie kleren aan.

Vod of lap is overigens niet de oorspronkelijke betekenis van klad. Eigenlijk betekent klad ‘klodder modder, vet of vuil of simpelweg een vlek (zoals in de uitdrukking een klad werpen op iemands naam). Daaruit hebben zich later andere betekenissen ontwikkeld, zoals stuk vuile lap of vod, die klad (dat alleen nog in het meervoud gebruikt wordt) heeft in de uitdrukking iemand bij de kladden grijpen.
https://www.taalbank.nl/2(...)j-de-kladden-grijpt/
  donderdag 8 april 2021 @ 19:29:13 #6
176450 Kaneelstokje
Archbishop of Banterbury
pi_198919990


Doet me hier aan denken.
De lurven en de kladden.
Emotionele exclusiviteit monogamie-adept
pi_198921847
Over ammehoela:

quote:
Ammehoela: Klap op bil
Al in de jaren 1920 vond de kreet ‘ammehoela’ in Nederland ingang, op kleine schaal onder jongeren. Het uitroepen van ‘ammehoela’ ging daarbij gepaard met het geven van een klap op je eigen bil. Dit symboliseerde hoe koning Amanoellah van zijn volk een tik tegen zijn kont kreeg en het land uitgezet werd. Ook paste deze symbolische handeling bij de al sinds de achttiende eeuw bestaande volkse uitroep ‘Aan me hoela’ of ‘Aan m’n reet!’ Bij deze kreet stond ‘hoela’ voor ‘kont’. Het woord was afkomstig van het hoela dansen op Hawaii.
https://historiek.net/amm(...)nd%20uitgezet%20werd.

https://www.nrc.nl/nieuws(...)oela-7558233-a585719
  donderdag 8 april 2021 @ 20:50:29 #8
137134 Iblardi
Non semper idem
pi_198922002
quote:
Dat over die volkse uitroep vind ik nogal twijfelachtig klinken. Zou "het volk" echt in de 18e eeuw al bekend zijn geweest met het Hawaïaanse hoeladansen?
  donderdag 8 april 2021 @ 20:52:05 #9
137134 Iblardi
Non semper idem
pi_198922042
quote:
De Coster vermeldt ook: “Naar verluidt zou Jasperina de Jong tijdens de voorstelling van Sweet Charity (1969), een musical van Cy Coleman, de uitdrukking bij het grote publiek bekendgemaakt hebben. De uitroep ammehoela ging daarbij gepaard met de traditionele klap op de bil, een subtiele verwijzing naar de gelijkaardige volkse uitdrukking aan me reet. Stoett geeft in zijn boek met Nederlandse spreekwoorden een lijst van grappige uitroepen afkomstig uit de volkstaal. Ammehoela vinden we er niet in terug, wel de kreet ja oele en talrijke synoniemen: aan (tegen) uw broek, een drol op je lippen; in jouw kakhuis; op je achterlap; op je (bolle) ogen, op je gat, op je kop (getimmerd), op je reet; tegen uwen neus (Antwerps). Ongetwijfeld bestaan er nog andere varianten.”
https://onzetaal.nl/taaladvies/ammehoela/
pi_198922046
quote:
0s.gif Op donderdag 8 april 2021 20:50 schreef Iblardi het volgende:

[..]

Dat over die volkse uitroep vind ik nogal twijfelachtig klinken. Zou "het volk" echt in de 18e eeuw al bekend zijn geweest met het Hawaïaanse hoeladansen?
Het idee is hilarisch. Als ik ga nadenken lijkt het mij inderdaad sterk.
abonnement iBood bol.com Vodafone Ziggo Coolblue
Forum Opties
Forumhop:
Hop naar:
(afkorting, bv 'KLB')