[muziek] Pet Shop Boys - Format (b-sides & bonus tracks 1996-2009)

Songwriters van forma(a)t

80s popsterren die nog relevant zijn? Ja, die zijn er nog genoeg. Madonna, Prince, Depeche Mode, noem maar op. Maar slechts weinig bands weten zélfs met hun B-kantjes te overtuigen. 'Als meer artiesten A-kanten uitbrachten die ook maar half zo goed zijn als Pet Shop Boys' B-kanten, wordt de wereld daar veel interessanter van', oordeelt een Engelse krant. De reden van die lofzang heet 'Format', een compilatie met 38 B-kanten en bonustracks.



Een zoethoudertje voor fans, een interessant inkijkje in de songwriterskwaliteiten van Neil Tennant en Chris Lowe voor alle anderen. Terwijl de Pet Shop Boys met de Amerikaanse producer Andrew Dawson volop werken aan hun elfde studioalbum, dat komend najaar verschijnt, wordt de wachttijd overbrugd met Format: een dubbel-cd met 38 B-kanten en bonustracks uit de periode 1996-2009. Niet de eerste in zijn soort, want de compilatie 'Alternative' uit 1995 bundelde ook al dertig B-kanten.

Maar 'Format' is meer dan een haastige compilatie die even vlug bijeengeraapt is. Alles is in de puntjes doordacht: de titel, het ontwerp, de chronologische volgorde van de tracks en de keuze om een aantal covers weg te laten. Het zijn hier de Tennant/Lowe-composities die centraal staan. Het album bevat slechts één cover; hoewel de titel anders doet vermoeden is We're The Pet Shop Boys geen eigen compositie. My Robot Friend schreef dat nummer, de Pet Shop Boys coverden het en Robbie Williams deed dat dunnetjes over op zijn album Rudebox.

Format verwijst naar de diverse 'formats' waarop de nummers oorspronkelijk zijn uitgebracht, legt zanger Neil Tennant geduldig uit in een interview, terwijl Chris Lowe geen woord te veel zegt. Inmiddels vergeten formats als de cassette-single, de 7-inch single, de bijna uitgestorven cd-single en het nieuwste format: de digitale bundel. De gekleurde strepen op de hoes verwijzen direct naar de formats waarvan de 38 nummers afkomstig zijn.

Songwriters
B-kanten of bonustracks zijn niet bedoeld om hits mee te scoren. Artiesten kunnen daar zichzelf zijn. Het is ook een ideale manier om muziek uit te brengen die niet op een album komt. Tennant en Lowe zijn dusdanig productief als songwriters (ze schreven onder meer voor Dusty Springfield, Tina Turner, Girls Aloud, Shirley Bassey en a-ha zanger Morten Harket) dat er heel wat nummers overblijven.

Afdankertjes? Nee, zeker niet. Experimenten die aansluiten bij het heersende muziekbeeld op dat moment, tracks die minder goed op een album pasten, of die om andere redenen niet als single verschenen. Zo is I didn't get where I am today een uptempo pop-rocktrack, die pas twee jaar na de opname (2002) als B-kant verscheen, daar waar het beter de eerste single van het album Release had kunnen zijn. Bright young things werd op verzoek van een filmregisseur geschreven, maar die koos op het laatste moment muziek uit de jaren '20 en '30 voor de gelijknamige film. Het gevolg? Een uitstekend Pet Shop Boys-nummer bleef liggen en verscheen pas een paar jaar later. Als bonustrack van een single die nog niet eens de schoenen van Bright young things mag poetsen.

Merkwaardige - en soms minder geslaagde - singlekeuzes typeren de Pet Shop Boys-carrière sinds 1999. De songwriterskwaliteiten van Tennant/Lowe zijn van onverminderd hoog niveau. Dat betekent bijna automatisch dat bepaalde pareltjes 'degraderen' naar de status van B-kant. Zo werd Always net te laat geschreven om nog mee te kunnen op het album Release en had Delusions of grandeur uit 1997 perfect gepast op het hitalbum Very uit 1993.

Experiment
Singleversies van nummers die het uiteindelijk niet tot single schopten, muziek die eigenlijk voor andere doeleinden was geschreven, of die gewoon niet op een album paste. Zo is Party Song ontstaan nadat Elton John suggereerde dat de Pet Shop Boys het nummer Smells like teen spirit van Nirvana moesten coveren. Dat laatste ging niet door, Chris Lowe stoeide wat met de keyboard-riff en de basis voor een nieuw nummer was gelegd.

Betrayed is een antwoord op de aantijging dat de Pet Shop Boys geen jungle-track zouden kunnen maken. En stiekum nog een ijzersterk nummer ook. Disco potential combineert U2 met de Chemical Brothers, terwijl The ghost of myself klinkt als een Britney Spears-track met een songtekst van Depeche Mode eroverheen. Nightlife is een Bee Gees-achtige discotrack die het gelijknamige album niet haalde, Transparent een demo-experiment met vervormde vocals.

Wie denkt dat Format een vergaarbak van (mislukte) experimenten is, slaat de plank mis. Het album bevat songs die regelrecht tot de hoogtepunten uit het Pet Shop Boys-oeuvre behoren. Songs als Hit and miss, Screaming en The resurrectionist zijn sterker dan hun A-kanten. Bright young things, Delusions of grandeur en I didn't get where I am today hadden hitsingles kunnen zijn. Friendly fire behoort tot de beste nummers die Tennant en Lowe ooit schreven.

Voor statements is ook ruimte: After the event, geschreven in 2005, behandelt de hysterie kort na de dood van een beroemdheid. Wrang genoeg verscheen de track als B-kant in 2009, vlak nadat Michael Jackson was overleden. En We're all criminals now ageert tegen camerabeveiliging en gaat over een Braziliaan die onterecht van terrorisme werd verdacht en in een metrostation werd doodgeschoten.

Luisterervaring
Is 'Format' van begin tot eind een geweldige luisterervaring? Waarschijnlijk niet, want smaken verschillen. Dat blijkt ook wel uit de recensies (zie onder), die allemaal andere songs als hoogtepunten benoemen en bepaalde tracks met de grond gelijk maken. Het eindoordeel is wel weer verrassend unaniem: ze prijzen het album de hemel in. Superlatieven worden niet geschuwd, zelfs de vergelijking met de songwriters Lennon en McCartney duikt op.

Voor sommigen zijn en worden de Pet Shop Boys nooit meer dan 'foute nichtendisco', maar voor wie de band beter kent, komen de lovende recensies van 'Format' niet als verrassing. Dat Neil Tennant en Chris Lowe uitstekende én productieve songwriters zijn en dat er sinds 1970 maar zelden duo's opdoken die in één adem met Lennon en McCartney mogen worden genoemd, wisten ze allang. Dat een band überhaupt zo'n stapel B-kanten kan verzamelen en daarmee zo veel lof oogst, onderstreept het nog eens. Op naar het volgende studioalbum, met hopelijk nog heel veel van dit soort 'leftovers'.

Waardering: 9,5 / 10

Format-microsite met uitleg over de hoes, een interview en fragmenten van alle nummers:
http://www.petshopboysformat.com/

Een selectie uit andere recensies:
http://www.nu.nl/cd-recensies/2733311/pet-shop-boys--format.html (nu.nl)
http://www.musicomh.com/albums/pet-shop-boys-6_0112.htm (musicOMH)
http://www.metro.co.uk/mu(...)ding-on-to-in-format (Metro UK)
http://www.express.co.uk/(...)Pet-Shop-Boys-Format (Express)
http://www.guardian.co.uk(...)et-shop-boys-b-sides (The Guardian)
http://www.bbc.co.uk/music/reviews/nhq4 (BBC)

[ Bericht 0% gewijzigd door #ANONIEM op 15-02-2012 13:23:18 ]