Ik, Mart en mijzelf

11 juli 2009 | Het Financieele Dagblad door Anne Boermans

Tijdens de Tour de France iedere avond op Nederland 1: 'Studio Sportzomer De Avondetappe'. Mart Smeets is presentator en gastheer. Hij kondigt het programma aan en gebruikt daarbij het lage, ronde, diepe deel van zijn stem. Dat heeft op mij als kijker een aantal effecten. Door dit bijzondere stemgebruik horen we meteen dat hier een belangrijk iemand spreekt. Dan blijkt het volgende effect: ik registreer dat het de spreker zelf is, die kiest voor de toonzetting 'belangrijk'. Iemand die zichzelf kennelijk dominant en superieur waant, dan wel dat gaarne uitstraalt. Derde effect: omdat Smeets zo doorgaat met brommen, gaat het geforceerd klinken.

Een pose, dus. De teksten die Smeets geeft onderstrepen dit effect van zelfgenoegzaamheid. Ahmed Aboutaleb is de eerste gast, omdat volgend jaar de Tour in Rotterdam start. De burgemeester vertelt: 'Bij Ahoy, om precies te zijn, ...' Halverwege het eerste antwoord van zijn gast vindt Smeets dat we hem weer moeten horen. Hij bromt: 'Dus u heeft gekeken hoe het moet?' Geen vraag, maar een idee van hemzelf.

Het wordt duidelijk: ook als het gaat om de inhoud van het interview denkt Smeets vanuit zichzelf, niet vanuit de gast. Getrainde interviewers weten dat dit riskant is. Het gevaar dreigt dat de kijker na afloop vooral veel weet van wat de vragensteller zoal denkt over het onderwerp. Hij krijgt gelukkig een tweede kans van de burgemeester. Die reageert: 'Ja, hoe het moet, en wat je ook niet moet doen.' Schot voor open doel, Smeets hoeft alleen maar te vragen: 'Wat moet er bijvoorbeeld niet?' Dat blijkt hij niet te kunnen, of te willen.

Hij zegt: 'Hoe het niet moet... dat is Frankrijk! Dat moet ú toch weten!' Het klinkt als een veroordeling. Aboutaleb voelt blijkbaar de onzinnigheid van deze opmerking, en het verwijt dat er in zit. Hij lacht wat ongemakkelijk. Hij blijft echter beleefd, en zegt: 'Jazeker, zeker...' Hij is nu klaar om zijn betoog te vervolgen. Helaas heeft Smeets de smaak van het graag naar zichzelf luisteren goed te pakken, want hij praat door met een nietszeggend: 'Het is de Franse slag, het is allemaal wat slordig.' Nog steeds onduidelijk wat Smeets zelf daarmee bedoelt, laat staan dat we weten wat zijn gast hem en ons eigenlijk had willen vertellen.

De burgemeester toont zich een geduldig man. Hij geeft Smeets nog een mooie opening: 'Ja, nou, eh, je ziet wel dingen, waarvan je denkt: dat zouden we in Rotterdam beslist niet zo gedaan hebben.' Weer een prachtige opening voor Smeets, die kan vragen: 'Wat zag u bijvoorbeeld?' Zo gemakkelijk is het interviewen van een bereidwillige gast. Smeets echter is vooral met zijn eigen belangrijker gedachten bezig, opnieuw wil hij het gesprek overnemen: 'Ja!...' Nu vindt Aboutaleb het mooi geweest, en legt hij uit wat hem dwars zat, bij de start van de Tour: het kruisen van auto's en mensen. 'Met kleine ingrepen zou ik hier ongelijkvloerse kruisingen kunnen maken.'

Hier blijkt mooi het effect van de interviewer die zichzelf voor zijn gasten plaatst: het duurt extreem lang, voor de kijker zinnige informatie van de geïnterviewde hoort. Even later gaat Smeets nog een stap verder. De burgemeester vertelt dat hij goed Frans spreekt. Smeets: 'Was dat de tweede taal in uw geboortedorp?' Aboutaleb: 'In Marokko was dat mijn derde taal.' Hij wil ze vlot gaan opsommen. Smeets echter ervaart deze kleine correctie van zijn vermoeden als buitengewoon vervelend. Hij reageert als door een adder gebeten en begint, als interviewer, de door hem zelf gestelde vraag te beantwoorden. Dat geeft een merkwaardig televisiefragment.

We zien Aboutaleb, die wil gaan praten. We horen Smeets zijn kennis etaleren. Hij roept: 'De eerste was Berbers?' Aboutaleb: 'Berbers, ja.' Smeets: '...Marokkaans.' Weer moet Aboutaleb corrigeren: 'Arabisch!' Smeets: 'Oh, Arabisch, en dan Frans.' Aboutaleb: 'Ja.' Graag wil ik nu weten, waar Smeets naar toe wilde met deze vraag over de afkomst van Aboutaleb. Helaas. De kleine correcties van de burgemeester zijn blijkbaar dermate inacceptabel voor de zich superieur voelende interviewer, dat hij prompt deze gast laat vallen en overgaat naar een andere.

Anne Boermans is communicatieanalist.

Dat was even een professionele kijk op de persoon Smeets
Ik kan mij nu voorstellen dat er mensen zijn die hem niet zo leuk vinden en weet nu waarom

[ Bericht 0% gewijzigd door ikweethetookniet op 13-07-2009 23:22:52 (leesbaar gemaakt ) ]