op volkskrant.nl staat er nog een achtergrond stukje over.
quote:
'Vertrouwen van artsen winnen kost tijd'
Van onze verslaggevers Marc Peeperkorn Ellen de Visser
DEN HAAG - De euthanasiewet is nu een jaar van kracht, hulp bij zelfdoding is voor artsen minder riskant dan voorheen. Toch zien de nieuwe toetsingscommissies het aantal meldingen afnemen. Artsen houden de boot af.
Artsen die euthanasie plegen melden zich volgens Reina de Valk pas bij de toetsingscommissies als de opstelling van het OM hun duidelijk is
Ideaal is de nieuwe euthanasiewet zeker niet, maar ze past wel bij de Nederlandse volksaard. Ook de dood op verzoek is bespreekbaar gemaakt, de begeleiding bij de laatste tocht is keurig in wetten vastgelegd. Polderen tot de laatste ademstoot.
En het werkt, verzekert Reina de Valk, voorzitter van het landelijk overleg toetsingscommissies euthanasie. Risico's ontstaan volgens haar pas als euthanasie niet wordt gemeld en dus niet kan worden getoetst of er zorgvuldig is gehandeld.
'Het kan zijn dat geen tweede arts is geconsulteerd, dat de verkeerde middelen zijn toegediend, dat er helemaal geen euthanasieverzoek lag. Dan spreek je over moord. Als een arts bij euthanasie solistisch opereert en hij zich niet hoeft te verantwoorden, heeft de maatschappij geen zicht op wat er gebeurt op dit gebied.'
De Valk put uit brede ervaring. Het is alweer het vierde jaarverslag dat de vijf toetsingscommissies vandaag publiceren. Daarin worden alle euthanasiezaken die zijn aangemeld op een rijtje gezet en geanalyseerd.
Het meest in het oog springende onderdeel is het aantal meldingen: dat blijft dalen. De Valk heeft geen 'definitieve' verklaring voor deze ontwikkeling, die op dit moment door het ministerie van Volksgezondheid wordt onderzocht. Ze vermoedt dat de toegenomenkennis van de palliatieve zorg (pijnbestrijding) een grote rol speelt.
'Belangrijk zijn de SCEN-artsen - artsen die collega's terzijde staan die met een euthanasieverzoek worden geconfronteerd. Verder zijn er palliatieve centra in ziekenhuizen en wordt in de artsenopleiding meer aandacht besteed aan pijnbestrijding. Euthanasie is dan wellicht minder vaak nodig.'
Minstens zo belangrijk is de bespreekbaarheid van de dood op verzoek. De Valk: 'Als je zeker weet dat de arts je helpt als het lijden uitzichtloos en ondraaglijk wordt, geeft dat veel rust. Mensen zijn dan bereid het langer vol te houden. Dat leidt soms tot uitstel of afstel van euthanasie.'
- Misschien ontduiken artsen de meldingsplicht omdat ze de procedure bij de toetsingscommissies tijdrovend vinden?
'Probleem is dat artsen niet zo goed schrijven. Zij zijn gewend om in korte en krachtige termen een medisch verslag op te stellen.
'Voor ons is dat soms onvoldoende. Er wordt inhoudelijk getoetst door een arts, een ethicus en een jurist in de commissies. Het betekent dat wij soms aanvullende vragen hebben. Dat vinden artsen wel eens vervelend.'
- In 2002 werden 1882 euthanasiezaken aangemeld. Heeft u enig idee hoeveel zaken in datzelfde jaar zijn verzwegen?
'Ik vermoed ongeveer evenveel. In de jaren negentig bleek uit onderzoek dat maar 40 procent van het aantal euthanasiegevallen werd gemeld. Ik hoop dat dat nu wat hoger ligt. Maar de euthanasiewet is pas een jaar van kracht. Artsen die nog nooit hebben gemeld, kijken eerst hoe het gaat, wat de collega's doen, hoeveel zaken door het Openbaar Ministerie worden vervolgd. Er is tijd nodig om het vertrouwen van artsen te winnen.
'De toetsingscommissies zijn een grote stap vooruit. Ik heb vroeger als advocaat artsen bijgestaan die vervolgd werden voor euthanasie. Welke zaken werden vervolgd hing in hoge mate af van de persoon van de officier, ja zelfs van de minister op dat moment. Die beoordeling was nogal eens anders dan ik verwachtte. Ik heb me daarover verbaasd.'
- De commissies oordelen dit jaar vaker dat artsen niet overeenkomstig de criteria hebben gehandeld. Is de afgelopen vier jaar ooit een arts vervolgd?
'Er zijn nog gerechtelijke vooronderzoeken gaande. De gevallen die wij sinds vorig jaar april hebben doorgestuurd naar het OM hebben meestal betrekking op procedurele fouten. De behandelend arts heeft bijvoorbeeld geen onafhankelijke consulent geraadpleegd, zoals de wet voorschrijft, maar iemand uit zijn eigen maatschap. Voor het OM is die omissie nog geen reden geweest om verder te vervolgen.
'Ik vind dat de Inspectie voor de Gezondheidszorg scherper toezicht kan houden op het handelen van artsen bij euthanasie. Dat gebeurt zelden. Neem de verplichting dat de arts bij de hulp bij zelfdoding aanwezig moet zijn. Niet per se naast het bed; in de kamer ernaast of wachtend voor het huis mag ook. Wij hebben voorbeelden waarbij de arts alleen zijn mobiele telefoonnummer achterliet.
'De Inspectie moet daar aandacht aan besteden, de zaak zonodig bij het medisch tuchtcollege aanhangig maken. De arts heeft immers uit medisch professioneel oogpunt niet zorgvuldig gehandeld.'
- Wat klopt er van alle verhalen over artsen die hun patiënt een fatale dosis morfine toedienen en dit vervolgens niet als euthanasie melden?
'Pijnbestrijding met morfine is normaal medisch handelen. Als de arts kan verdedigen dat zijn patiënt zoveel pijn had en daarom een hoge dosis morfine kreeg, is er niets aan de hand. Ook al weet iedere arts dat de dood mogelijk eerder intreedt.
'Er is een grijs gebied bij patiënten die tengevolge van medicatie in de laatste fase wegzakken en daardoor niet meer aanspreekbaar zijn. Die laat men niet meer bijkomen om verder lijden te voorkomen. De praktijk leert dat artsen dan de dosis morfine opvoeren waardoor patiënten uiteindelijk overlijden.'
- Wat zou er aan de euthanasiewet moeten veranderen?
'We moeten ernaar streven dat alle euthanasiegevallen worden gemeld. Dat vraagt om meer bekendheid over het werk van de toetsingscommissies, maar bovenal om een mentaliteitsverandering bij artsen. Die moeten denken: melden, dat doe je gewoon.'
custom menu
