Mazen in de langstudeerwethttp://www.utnieuws.nl/achtergrond/maas-de-langstudeerwet23 maart 2011 De maatregel tegen langstudeerders blijkt nogal onevenwichtig uit te pakken: brave studenten hebben er meer last van dan sluwe studenten. Want wie wil kan door de mazen van de wet te glippen.
Op het eerste gezicht zijn de maatregelen van staatssecretaris Halbe Zijlstra best redelijk. Is het werkelijk zo moeilijk om een bacheloropleiding op tijd af te ronden? Vooruit, je mag ook nog een jaar vertraging oplopen, maar dan moet dat diploma toch ingelijst aan de muur kunnen hangen? En in de masteropleiding, die toch al een stuk korter is, mag je ook nog eens een jaar uitlopen. Dat moet te doen zijn. Wie zijn billen brandt, moet maar op de blaren zitten. Die betaalt gewoon 3.000 euro extra collegegeld.
Maar niet iedereen wil het spel meespelen. Er zijn altijd slimmeriken die de mazen van de wet opzoeken. Zij zullen proberen de langstudeermaatregel te omzeilen. En daar krijgen ze ook de gelegenheid voor.
Zijlstras boekje
Je hoeft geen Moszkowicz te heten om een zwakke plek te vinden in het wetsvoorstel van Halbe Zijlstra.
Het probleem schuilt in de peildatum: het moment in het jaar waarop de overheid vaststelt wie er studeert en wie niet. Er is komend studiejaar maar één zon peildatum: 30 september. Dat heeft voor- en nadelen.
Allereerst heeft dit vervelende gevolgen voor vroege afhakers. Wie in september aan een opleiding begint, staat meteen voor het hele studiejaar in Zijlstras boekje. Eerstejaarsstudenten die zich in hun studiekeuze hebben vergist en na een of twee maanden stoppen, hebben meteen een heel uitloopjaar verspeeld. Ze kunnen het collegegeld voor de rest van het studiejaar terugvragen, ze kunnen hun studiefinanciering stopzetten, maar hun uitloopjaar zijn ze kwijt. Als ze een jaar later aan een nieuwe opleiding beginnen, moeten ze die precies op tijd afronden, anders gaan ze meteen het verhoogde tarief betalen.
Het ministerie verdedigt deze gang van zaken. Uitgangspunt blijft dat studenten zich inschrijven voor een geheel studiejaar, staat in de toelichting bij de wet. Dit past bij het doel een ambitieuzer studieklimaat te bevorderen, waarbij student en instelling een serieus commitment aangaan.
Maar elk nadeel heeft zijn voordeel, zou je kunnen zeggen. De peildatum valt te omzeilen. Studenten kunnen eenvoudigweg zorgen dat ze op de peildatum niet staan ingeschreven.
Masters
Vooral voor masterstudenten is dat eenvoudig omdat de meeste masteropleidingen twee instroommomenten hebben: in september en in februari. Masterstudenten kunnen in februari aan hun opleiding beginnen en vakken volgen. In de zomer schrijven ze uit, waardoor ze in september op de peildatum officieel niet studeren. Ze gaan bijvoorbeeld een half jaar lang hun scriptie schrijven. Daarna schrijven ze zich weer in. Zo zouden ze in principe een tijdje door kunnen gaan, zonder dat de langstudeerboete hen treft.
Van hun tijdelijke uitschrijving hebben ze ook weinig last, want Halbe Zijlstra heeft hun basisbeurs toch al wegbezuinigd. Ze moeten alleen even oppassen met campuscontracten, want sommige verhuurders gooien hun huurders uit hun kamer als ze een aantal maanden niet meer studeren. Ook verliezen ze het recht op de ov-jaarkaart en kunnen ze even niet meer lenen bij de Dienst Uitvoering Onderwijs. Maar als ze daarmee de boete van 3.000 euro omzeilen, betaalt het zich vanzelf weer terug.